પ્રકરણ ૧૧: સિંહ-સંસ્કાર અને કાયદો
જંગલમાં વાવાઝોડાનો સુસવાટો હજુય શાંત થયો નહોતો. પવનના પ્રચંડ ઝાપટાં સાથે ધૂળની ડમરીઓ ઊડી રહી હતી. નેસડા તરફ જતાં કાચા રસ્તે માલધારીઓના ટ્રેક્ટર અને અર્જુનસિંહની જીપ પૂરપાટ ઝડપે દોડી રહ્યા હતા. હેડલાઈટના પીળા પ્રકાશમાં આગળનો રસ્તો ધૂંધળો દેખાતો હતો. દૂર ગામડાના પાદરેથી ઢોલ-નગારા જેવા અવાજો, વાસણો અથડાવવાના ભયભીત પડઘા અને સ્ત્રી-બાળકોની ડરેલી ચીસો પવન સાથે ભળીને આવી રહી હતી.
જીપની પાછળની સીટ પર બેઠેલો સમીર આખોય ધ્રૂજી રહ્યો હતો. તેણે જોયું હતું કે તેના એક સ્વાર્થ અને લાલચને કારણે આખું જંગલ રક્તરંજિત બનવાની આરે આવીને ઊભું હતું. તેના ખભા પરથી લોહી નીતરતું હતું, પણ તેનાથીય વધુ ઘા તેના મન પર વાગ્યા હતા. અર્જુનસિંહ અને માલધારીઓએ પોતાના જીવના જોખમે તેને આદમખોરના મોંમાંથી ઉગાર્યો હતો.
સમીરે આંસુ ભરેલી આંખોથી ઈવા તરફ જોયું. "મેડમ... મને માફ કરી દો. મારે લીધે અર્જુનસરનો જીવ જોખમમાં મુકાયો, નેસડાના નિર્દોષ લોકો હેરાન થયા અને જંગલના અબોલ જીવો બદનામ થયા. મારે માત્ર મોટો બ્રેકિંગ ફોટો અને પૈસા જોઈતા હતા... હું આટલો અંધ બની ગયો!"
ઈવાએ તેના તરફ ગંભીર અને કરુણાભરી નજરે જોયું. જીપના આંચકા વચ્ચે તેણે સમીરના ખભા પર હાથ મૂક્યો.
"સમીર, પશ્ચાતાપ એ તારી ભૂલ સુધારવાનું પહેલું પગલું છે," ઈવાએ અત્યંત દ્રઢ અને સ્પષ્ટ અવાજે સમજાવતાં કહ્યું. "પણ વાઇલ્ડલાઇફ ફોટોગ્રાફી કે જંગલ સાહસના નામે લોકો જે સૌથી મોટી ભૂલ કરે છે તે એ છે કે તેઓ પ્રાણીઓને માત્ર એક પ્રોડક્ટ અથવા મનોરંજનનું સાધન સમજે છે."
ઈવાએ વિન્ડોમાંથી બહાર વહેતા ઘનઘોર અંધારા તરફ આંગળી ચિંધીને આગળ કહ્યું:
"માણસ જેમ પોતાના ઘરની ચાર દીવાલો વચ્ચે શાંતિ અને સ્વતંત્રતા ઈચ્છે છે, તેમ વન્યજીવોની પણ પોતાની પ્રાઇવેસી—એમનું અંગત જીવન હોય છે! સિંહ હોય, દીપડો હોય કે જંગલનું એક નાનું પક્ષી હોય... એમનો 'સંગમ કાળ' (Mating Period) કે બચ્ચાંને ઉછેરવાનો સમય એ એમનો સૌથી સંવેદનશીલ અને પવિત્ર સમય હોય છે. તું તારા કૅમેરાની ફ્લેશ-લાઈટ અને ઝૂમ લેન્સ લઈને 'અચ્યુત' અને 'રાની'ની ખાનગી ક્ષણોમાં ઘૂસી ગયો. તારો ફ્લેશ અને કૅમેરાનો અવાજ એમની સાર્વભૌમત્વ પરનો ઘા હતો!"
સમીરે નીચું જોઈને માથું ધૂણાવ્યું.
"જંગલનો એક કાયદો છે સમીર," ઈવાએ ભારપૂર્વક કહ્યું. "જો તું જંગલના કાયદા અને એના સંસ્કારોનો આદર નહીં કરે, તો જંગલ તને ક્યારેય માફ નહીં કરે. અચ્યુતે તારી પર હુમલો તારો જીવ લેવા નહોતો કર્યો, પણ એની ક્ષેત્રિય મર્યાદા (Boundary) તોડવા બદલ તને સજા આપવા કર્યો હતો. સિંહ પોતાની આણ અને સન્માન માટે લડે છે. પણ તસ્કરોએ અને રાઠોડ જેવા ભ્રષ્ટ અફસરોએ એ સિંહ-સંસ્કારને 'આદમખોર'નું નામ આપી દીધું!"
અર્જુનસિંહે સ્ટીયરીંગ પર મજબૂત પકડ રાખતાં ઉમેર્યું, "ઈવા સાચું કહે છે સમીર. માણસ પોતાની લાલચમાં એટલો આંધળો થઈ ગયો છે કે એણે પશુઓને પણ પોતાના ષડયંત્રનો ભાગ બનાવી દીધા. પણ આજે જો એ ઘાયલ થયેલા આદમખોરો ગામડામાં લોહી વહાવશે, તો એનું પાપ તારા અને રાઠોડના માથે લખાશે!"
જીપ અને ટ્રેક્ટરો સીધા ગામડાના સીમાડે આવેલા મોટા વડલા પાસે આવીને ઊભા રહ્યા.
નેસડા અને ગામડાના પાદરે હાહાકાર મચેલો હતો. કાળી રાત્રે વીજળી ગુલ થઈ ગઈ હતી. માલધારીઓના ઢોર-ઢાંખર વાડામાંથી દોરડાં તોડીને ભાગી રહ્યા હતા. સ્ત્રીઓ પોતાના બાળકોને કાચા છાપરાંઓમાં પૂરીને અંદરથી સાંકળ વાસી રહી હતી.
ગામના સીમાડે આવેલા એક મોટા વાડા પાસે બે કાયાધારી પડછાયા અંધારામાં ઘૂમી રહ્યા હતા. 'ભૈરવ' અને 'ટારઝન'!
ગોળી વાગવાથી લોહીલુહાણ થયેલા અને વેદનાથી બળતા બંને સિંહો સાચે જ માનવ-રક્તના પ્યાસા બની ચૂક્યા હતા. 'ટારઝને' વાડાના લાકડાના દરવાજા પર પોતાના કદાવર પંજા માર્યા—‘તડાક... ખડડડ!’ દરવાજો તૂટી પડ્યો. વાડાની અંદર એક નાના બાળકની કરૂણ ચીસ ગૂંજવા લાગી.
"રામ રામ... પેલા છોકરાને બચાવો!" ભાનુ ભગતે ચીસ પાડી.
અર્જુનસિંહે પોતાની રિવોલ્વર બહાર કાઢી અને આગળ ધસ્યા. માલધારીઓએ મશાલો હવામાં વીંઝી. પણ 'ભૈરવ' અને 'ટારઝન' હવે આગથી ડરે તેમ નહોતા. 'ભૈરવ' પોતાના તીક્ષ્ણ દાંતિયા પ્રગટાવીને સીધો એ નાના બાળક તરફ ધસ્યો. મૃત્યુ બાળકથી માત્ર પાંચ ફૂટ દૂર હતું!
બરાબર એ જ આખરી મિલિસેકન્ડે, ઉત્તરના ઊંડા અડાબીડ જંગલ તરફથી એક એવી પ્રચંડ, પહાડો તોડી નાખે તેવી મહા-ગર્જના ગૂંજવા લાગી કે આખી ધરતી ધ્રૂજી ઊઠી!
'ગ્ગગ્ગ... ઘુઉઉઉ... ત્રાડડીડીડીડી...!'
એ ત્રાડ એટલી ભયાનક અને રોફદાર હતી કે વાડામાં ઘૂસેલા 'ભૈરવ' અને 'ટારઝન' બંનેના પગ જમીન પર જ અટકી ગયા. એમની ગરદનની આળ ઊભી થઈ ગઈ.
બધાની નજર ગામડાની સીમ તરફ વળી.
હેડલાઈટના પીળા કિરણો અને વાવાઝોડાની ધૂળ વચ્ચે, જંગલની સીમાડેથી એક વિરાટ, અડીખમ અને સોનેરી-કાળી આળ ધરાવતો સિંહ બહાર આવ્યો. તેની સાથે તેની સિંહણ 'રાની' પણ ઊભી હતી.
એ બીજો કોઈ નહીં... ગીરનો સાચો અને અસલી મહારાજા અચ્યુત' હતો!
અચ્યુતની આંખોમાં જંગલનો અસીમ રોફ અને ક્રોધ હતો. તે કોઈ માણસ પર હુમલો કરવા નહોતો આવ્યો. તે પોતાની સીમામાં ઘૂસેલા અને જંગલના નિયમો તોડીને માનવ વસ્તી પર હુમલો કરનારા પાગલ સિંહોને રોકવા આવ્યો હતો!
'અચ્યુત' ધીમી પણ ખડક જેવી મજબૂત ચાલે આગળ વધ્યો અને આદમખોર 'ભૈરવ' અને 'ટારઝન'ની બિલકુલ સામે આવીને છાતી ઠોકીને ઊભો રહી ગયો!
બંને આદમખોરોએ 'અચ્યુત' સામે જોઈને ઘુરરાટી કરી, પણ અચ્યુતે પોતાના વિરાટ શરીરને અધ્ધર કરીને એવી ત્રાડ નાખી કે આદમખોરો બે કદમ પાછળ હટી ગયા. ગીરના રાજા અને બે આદમખોરો વચ્ચે સીમની માટી પર આમને-સામને આખરી સંગ્રામ શરૂ થવાનો હતો!
પરંતુ સસ્પેન્સ અહીં પૂરું નહોતું થતું...
બરાબર એ જ ક્ષણે, પાછળની ઝાડીઓમાંથી રાઈફલનો અવાજ આવ્યો—‘ધડામ... ધડામ...!’
ગોળી અચ્યુતને નહીં, પણ ઝાડીઓમાં છુપાઈને કૅમેરાથી આ દ્રશ્ય રૅકોર્ડ કરનાર વન વિભાગના ચીફ રાઠોડની ગનમાંથી છૂટી હતી! રાઠોડ આ ત્રણેય સિંહોને એકસાથે મારીને આખું રહસ્ય કાયમ માટે દાટી દેવા માગતો હતો!
અર્જુનસિંહે રાઠોડને જોઈ લીધો. હવે એક તરફ બે આદમખોરો સામે 'અચ્યુત'નો મહાસંગ્રામ હતો, અને બીજી તરફ રાઠોડની બંદૂકની નાળ અચ્યુત પર તાકેલી હતી!
