આજકાલના છોકરાઓ માતા-પિતાનું નથી માનતા, પોતે સાચા અને માતા-પિતા ખોટા – સાચું કોણ હશે?
આજના આધુનિક યુગમાં સૌથી વધુ ચર્ચાતો વિષય જો કોઈ હોય તો તે છે પેઢી વચ્ચેનો મતભેદ. ઘણીવાર વડીલો ફરિયાદ કરે છે કે "આજકાલના છોકરાઓ માતા-પિતાનું કહેવું માનતા નથી." બીજી તરફ યુવાનો માને છે કે "માતા-પિતા જૂના વિચારો ધરાવે છે અને અમારી લાગણીઓ તથા સપનાઓને સમજતા નથી." ત્યારે પ્રશ્ન થાય છે કે સાચું કોણ છે? જવાબ એટલો સરળ નથી. હકીકતમાં બંને પક્ષ પોતાની જગ્યાએ ઘણાં અંશે સાચા હોય છે, પરંતુ બંને વચ્ચે સમજણનો અભાવ હોય છે.
માતા-પિતા પોતાના સંતાનોને જન્મથી લઈને મોટા થાય ત્યાં સુધી અનેક ત્યાગ કરીને ઉછેરે છે. તેઓ પોતાના સુખ, આરામ અને ઈચ્છાઓનો ત્યાગ કરીને સંતાનનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. જીવનના અનેક અનુભવોથી તેમણે ઘણું શીખ્યું હોય છે. તેથી તેઓ પોતાના સંતાનોને ખોટા રસ્તે જતાં અટકાવવા અથવા જીવનમાં યોગ્ય નિર્ણયો લેવા માટે માર્ગદર્શન આપે છે. તેમની પાછળ કોઈ સ્વાર્થ નથી હોતો, માત્ર સંતાનનું કલ્યાણ જ હેતુ હોય છે.
બીજી તરફ આજની નવી પેઢી ટેક્નોલોજી, ઈન્ટરનેટ અને વૈશ્વિક વિચારો સાથે આગળ વધી રહી છે. તેઓ પોતાની કારકિર્દી, જીવનશૈલી અને સંબંધો અંગે સ્વતંત્ર રીતે નિર્ણય લેવા માંગે છે. તેઓ માને છે કે સમય બદલાઈ ગયો છે અને જૂના નિયમો આજના સમયમાં હંમેશા લાગુ પડતા નથી. તેથી ઘણીવાર તેઓ માતા-પિતાની દરેક વાત સ્વીકારતા નથી. તેનો અર્થ એ નથી કે તેઓ માતા-પિતાને પ્રેમ કરતા નથી, પરંતુ તેઓ પોતાની ઓળખ અને સ્વતંત્રતા જાળવવા માંગે છે.
સમસ્યાનું મૂળ કારણ અહંકાર અને સંવાદનો અભાવ છે. ઘણીવાર માતા-પિતા એવું માની લે છે કે "અમે મોટા છીએ એટલે અમે જે કહીએ તે જ સાચું." બીજી તરફ યુવાનો પણ માની લે છે કે "અમે ભણેલા છીએ, દુનિયા જોઈ છે એટલે અમારો નિર્ણય જ સાચો છે." જ્યારે બંને પક્ષ પોતાને જ સંપૂર્ણ સાચા માને ત્યારે મતભેદ વધે છે.
આજના સમયમાં મોબાઇલ, સોશિયલ મીડિયા અને ઇન્ટરનેટનો પણ મોટો પ્રભાવ છે. યુવાનો વિશ્વભરની માહિતી તરત મેળવી શકે છે. તેઓ અનેક લોકોના વિચારો વાંચે છે અને નવી જીવનશૈલી અપનાવવા માંગે છે. જ્યારે માતા-પિતા પોતાના જીવનના અનુભવને વધુ મહત્વ આપે છે. પરિણામે બંને વચ્ચે વિચારોનું અંતર વધી જાય છે.
માતા-પિતાએ પણ સમજવું જોઈએ કે દરેક યુગ અલગ હોય છે. જે વાતો તેમના સમયમાં યોગ્ય હતી તે આજના સમયમાં બદલાઈ ગઈ હોઈ શકે છે. સંતાનોને પોતાની વાત રજૂ કરવાની તક આપવી જોઈએ. માત્ર આદેશ આપવાથી સંબંધ મજબૂત બનતા નથી. પ્રેમ, વિશ્વાસ અને ખુલ્લા સંવાદ દ્વારા જ સંતાનને સમજાવી શકાય.
બીજી તરફ સંતાનોએ પણ યાદ રાખવું જોઈએ કે માતા-પિતા તેમના દુશ્મન નથી. તેઓ ક્યારેય સંતાનનું ખરાબ ઇચ્છતા નથી. જો તેઓ કોઈ બાબતમાં રોકે છે તો તેની પાછળ જીવનનો અનુભવ હોય છે. તેથી તેમની વાત ધ્યાનથી સાંભળવી, તેમનું સન્માન કરવું અને મતભેદ હોય તો શાંતિથી ચર્ચા કરવી જરૂરી છે. ગુસ્સો, અપમાન કે અવગણના ક્યારેય યોગ્ય માર્ગ નથી.
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં માતા-પિતાને ભગવાન સમાન માનવામાં આવ્યા છે. "માતૃદેવો ભવઃ, પિતૃદેવો ભવઃ"નો સંદેશ આપણને શીખવે છે કે માતા-પિતાનું સન્માન કરવું એ આપણું કર્તવ્ય છે. સાથે જ માતા-પિતાએ પણ સંતાનને મિત્ર સમજીને તેમની લાગણીઓ સમજવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ. માત્ર ઉંમર મોટી હોવાથી હંમેશા દરેક નિર્ણય સાચો હોય એવું જરૂરી નથી. ક્યારેક યુવાનોના વિચારો પણ સમયાનુકૂળ અને વધુ અસરકારક હોઈ શકે છે.
ઘણા પરિવારોમાં જ્યારે બંને પક્ષ એકબીજાની વાત ધીરજથી સાંભળે છે, ત્યારે મોટાભાગના મતભેદ આપોઆપ દૂર થઈ જાય છે. વિશ્વાસ, પ્રેમ અને પરસ્પર સન્માન કોઈપણ સંબંધનો મજબૂત આધાર છે. જ્યાં આ ત્રણ ગુણ હોય ત્યાં "હું સાચો કે તું સાચો" એવો પ્રશ્ન જ ઊભો થતો નથી.
અંતમાં કહી શકાય કે આ પ્રશ્નનો જવાબ "માતા-પિતા સાચા કે સંતાન સાચાં?" એવો નથી. સાચું તો એ છે કે બંને એકબીજાને સમજવાનો પ્રયત્ન કરે. માતા-પિતાએ પોતાના અનુભવ સાથે સંતાનના નવા વિચારોને સ્વીકારવા જોઈએ અને સંતાનોએ માતા-પિતાના ત્યાગ, પ્રેમ અને અનુભવનું મૂલ્ય સમજવું જોઈએ. જ્યાં પ્રેમ હશે ત્યાં અહંકાર નહીં રહે અને જ્યાં સંવાદ હશે ત્યાં ગેરસમજ નહીં રહે.
નિષ્કર્ષ:
માતા-પિતા અને સંતાન બંને જીવનના રથના બે પૈડાં છે. એકબીજા વગર બંને અધૂરાં છે. સાચું કોણ છે તે નક્કી કરતાં વધુ મહત્વનું છે કે બંને એકબીજાને સમજવાનો પ્રયાસ કરે. પ્રેમ, વિશ્વાસ, સન્માન અને ખુલ્લો સંવાદ જ સુખી પરિવારની સાચી ચાવી છે. જ્યારે બંને પક્ષ "હું" છોડીને "આપણે"નો વિચાર અપનાવે છે, ત્યારે પરિવાર સ્વર્ગ સમાન બની જાય છે.
