🧵🌱 પ્રકરણ ૩૩: ઇકો-ફ્રેન્ડલી વર્કશોપ અને વિદેશ વસતા બાળકોના વડીલો માટેની ખાસ રેશમ-દોરી!
દૈનિક ચબરાકિયાં:
"બજારની પ્લાસ્ટિક અને કાચની મોંઘી રાખડીઓ કરતાં પ્રેમથી હાથે વણેલા એક સાદા દોરામાં વધુ તાકાત હોય છે! રક્ષાબંધન એ માત્ર એક ભાઈ અને બહેનનો તહેવાર નથી, પણ એ તો સમાજના દરેક એકલવાયા જીવને સ્નેહના રેશમી તાંતણે બાંધવાનો પાવન ઉત્સવ છે!"
ઓગસ્ટ મહિનાની શરૂઆત સાથે જ અમદાવાદના બજારોમાં તહેવારોનો રંગ જામવા લાગ્યો હતો. રક્ષાબંધનનો તહેવાર હવે ગણતરીના દિવસો જ દૂર હતો.
સોનાલીબેન, કિટ્ટી પાર્ટીના સભ્યો જાગૃતિ પટેલ અને સુચરિતા મુખર્જી સવારે માર્કેટમાં રાખડીઓની ખરીદી કરવા ગયા હતા. પણ સાંજે જ્યારે તેઓ પાછા આવ્યા ત્યારે તેમના ચહેરા પર થોડી અકળામણ દેખાતી હતી.
મગનકાકાની કિટલી પાસે બેઠેલા સિનિયર સિટિઝન ગ્રુપના વડા માણેક લાલ,
કેશવ ભટ્ટ, મદન લાલ શર્મા, રુસ્તમ દારૂવાલા,અવધેશ શર્મા, મનોજ દેશમુખ અને મનોહર જોશી ચા પી રહ્યા હતા.
માણેક લાલે સોનાલીબેનને જોઈને પૂછ્યું, "કેમ સોનાલી બેટા! બજારમાંથી મોટી થેલીઓ ભરીને રાખડીઓ લાવી કે શું? ચહેરો કેમ ઉતરેલો છે?"
સોનાલીબેને નિસાસો નાખીને કહ્યું, "માણેકકાકા! શું વાત કહું? બજારમાં પ્લાસ્ટિક અને ચાઈનીઝ મોતીવાળી રાખડીઓના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે! એક સામાન્ય રાખડીના સો-બેસો રૂપિયા માંગે છે, અને એ પણ બે દિવસમાં તૂટી જાય તેવી! પ્લાસ્ટિકનો કચરો અલગ વધે."
આ વાત સાંભળીને આર્ટિસ્ટ સુચરિતા મુખર્જીએ તુરંત જ સ્માઈલ આપીને એક અદ્ભુત વિચાર રજૂ કર્યો, "તો બહેનો! આપણે બજારમાંથી મોંઘી અને પર્યાવરણને નુકસાન કરતી પ્લાસ્ટિકની રાખડીઓ શા માટે ખરીદવી જોઈએ? આપણે આનંદનગરના ક્લબ હાઉસમાં જ સોસાયટીની બહેનો અને દીકરીઓ માટે 'ઇકો-ફ્રેન્ડલી રાખડી બનાવવાની વર્કશોપ' ગોઠવીએ તો?"
આ વિચાર સાંભળીને માણેક લાલ ખડખડાટ હસી પડ્યા, "વાહ સુચરિતા દીકરી! આ તો ઉત્તમ વિચાર છે. આપણે કચરાના વર્ગીકરણમાં આખા શહેરમાં ફર્સ્ટ આવ્યા છીએ, તો આપણી રક્ષાબંધન પણ પર્યાવરણપ્રેમી જ હોવી જોઈએ!"
બીજા જ દિવસે બપોરે બે વાગ્યે આનંદનગર સોસાયટીના ક્લબ હાઉસમાં એક સુંદર વર્કશોપનું આયોજન થયું. સુચરિતા મુખર્જીએ ઓર્ગેનિક સુતરના દોરા, તુલસીના બીજ, મોગરાના ફુલો, ચંદનના દાણા, રેશમી કાગળ અને સુતરાઉ કાપડની મદદથી કલાત્મક રાખડીઓ બનાવવાનું શીખવવાનું શરૂ કર્યું.
સોસાયટીની નાની-મોટી તમામ બહેનો, યુવતીઓ અને કિટ્ટી પાર્ટીનું આખું ગ્રુપ ઉત્સાહથી ક્રાફ્ટ કામમાં લાગી ગયું.
દરમિયાન, સોસાયટીના B-302 માં રહેતા નાગરાજન અંકલ અને C-104 ના મિસીસ કપૂર ક્લબ હાઉસના દરવાજા પાસેથી પસાર થઈ રહ્યા હતા. બંને વડીલોના ચહેરા પર એક અનોખી ઉદાસી હતી.
એમનો એકનો એક દીકરો અને દીકરી વિદેશ (અમેરિકા અને કેનેડા) માં સ્થાયી થયા હતા. રક્ષાબંધનનો તહેવાર નજીક આવતો હતો, પણ ઘરમાં કોઈ રાખડી બાંધનાર કે બાંધવાવાળું નહોતું. વિદેશથી કુરિયરમાં રાખડી આવી જતી કે વિડિયો કોલ થઈ જતો, પણ રૂબરૂ તહેવાર ઉજવવાનો હરખ ગાયબ હતો.
આ દ્રશ્ય સોસાયટીની નાની દીકરીઓ—અનાયા, સાયન્સ સ્ટુડન્ટ આન્યા અને કાવ્યા જોઈ ગઈ.
અનાયાએ દોડીને સુચરિતા મુખર્જી અને વસંતી બા પાસે આવીને કહ્યું, "બા! આપણી સોસાયટીમાં નાગરાજન અંકલ, મિસીસ કપૂર અને બીજા ત્રણ-ચાર વડીલો એવા છે કે જેમના બાળકો વિદેશ છે. આ રક્ષાબંધને એમના ઘરમાં કોઈ ભાઈ કે બહેન નથી. શું આપણે એમની માટે કંઈક ખાસ ન કરી શકીએ?"
આ સાંભળીને વસંતી બાની આંખો ભીની થઈ ગઈ. તેમણે અનાયાના માથે હાથ ફેરવ્યો, "મારી દીકરી! તારું દિલ કેટલું મોટું છે! આપણે આ વર્કશોપમાં ખાસ 'સ્નેહ સુરક્ષા રાખડીઓ' બનાવીશું."
આનંદ ગૅંગની બાળકીઓ—અનાયા, આન્યા, કાવ્યા અને નાની ખુશી એક અલગ ટેબલ પર બેસી ગઈ. તેમણે સ્પેશિયલ તુલસીના બીજ અને ચંદનના લાકડાના મણકામાંથી મનોહર ઇકો-ફ્રેન્ડલી રાખડીઓ બનાવી.
દરેક રાખડી સાથે તેમણે સુંદર કાર્ડ બનાવ્યા, જેમાં લખ્યું હતું:
"દાદા-દાદી! તમારા બાળકો ભલે સાત સમંદર પાર હોય, પણ આ આનંદનગરની દીકરીઓ હંમેશાં તમારી સાથે છે. આ રાખડી તમારા લાંબા અને નિરોગી આયુષ્યની પ્રાર્થના છે!"
સાંજે જ્યારે વર્કશોપ પૂરી થઈ, ત્યારે સોસાયટીની દીકરીઓની આ નાની ટુકડી માણેક લાલ અને સેક્રેટરી હિતેશ પટેલની સાથે નાગરાજન અંકલ અને મિસીસ કપૂરના ઘરે પહોંચી.
દરવાજો ખુલ્યો. સામે અનાયા અને આન્યા હાથમાં પૂજાની થાળી, દીવો અને પોતે બનાવેલી સુંદર ઇકો-ફ્રેન્ડલી રાખડીઓ લઈને ઊભી હતી.
નાગરાજન અંકલે આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, "અરે અનાયા દીકરી! આ બધું શું છે?"
અનાયાએ હસીને કહ્યું, "અંકલ! અમે આનંદનગરની દીકરીઓ આજે તમને રક્ષાબંધન પૂર્વે રાખડી બાંધવા આવ્યા છીએ. તમે તમારી જાતને એકલા ન સમજતા!"
નાગરાજન અંકલ અને મિસીસ કપૂરનું ગળું ભરાઈ આવ્યું. એમણે આ નાની દીકરીઓને કમ્પાઉન્ડમાં બેસાડી, આરતી ઉતરાવી અને પોતાના કાંડા પર ઇકો-ફ્રેન્ડલી રાખડીઓ બંધાવી. વડીલોએ દીકરીઓના માથે હાથ મૂકીને અઢળક આશીર્વાદ આપ્યા અને મોં મીઠું કરાવ્યું.
આ દ્રશ્ય જોઈને સાથે આવેલા માણેક લાલે પોતાની લાકડી જમીન પર ટેકવીને ગર્વથી કહ્યું, "જોયું હિતેશ? આપણી નવી પેઢી પાસે માત્ર સ્માર્ટફોન નથી, એમની પાસે સાચા ભારતીય સંસ્કારોનું અમીઝરણ પણ છે!"
આખી સોસાયટીમાં ઇકો-ફ્રેન્ડલી રાખડીઓની સુગંધ અને સામાજિક પ્રેમનો એક અનોખો પવન ફૂંકાઈ ગયો હતો. હવે આખી આનંદનગર સોસાયટી રક્ષાબંધનના મુખ્ય દિવસની ભવ્ય ઉજવણી માટે ઉત્સુકતાથી રાહ જોઈ રહી હતી.
📝 માણેક લાલની ડાયરી (પ્રકરણનો અંત):
"રક્ષાબંધનનો સાચો અર્થ માત્ર એક રેશમી દોરો બાંધીને ગિફ્ટ લેવા-આપવામાં નથી! સાચી રક્ષાબંધન તો એ છે જ્યાં અવિશ્વાસ અને એકલવાયાપણાના વાદળો હટી જાય અને સ્નેહનો સૂર્યોદય થાય. બજારની પ્લાસ્ટિકની ચમક-ધમક કરતાં આપણી દીકરીઓએ હાથથી બનાવેલી તુલસી અને ચંદનની રાખડીઓમાં સાચો આશીર્વાદ વસેલો છે. જ્યાં સુધી આનંદનગરમાં આવી લાગણીશીલ દીકરીઓ છે, ત્યાં સુધી કોઈ વડીલ ક્યારેય એકલવાયો નથી!"
