🌕🪔 પ્રકરણ ૭૯: શરદ પૂનમનું અમૃતમય ચાંદરડું, મહારાસની રમઝટ અને અગાશી પર કેસર દૂધ-પૌંઆની મહેફિલ!
દૈનિક ચબરાકિયાં:
"જ્યારે આકાશમાં ચંદ્ર સોળે કળાએ ખીલીને અમૃત વરસાવે, ત્યારે ધરતી પરનો દરેક જીવ પ્રેમ અને ભક્તિના રંગમાં તરબતર થઈ જાય છે! શરદ પૂનમ એટલે માત્ર દૂધ-પૌંઆ ખાવાનો ઉત્સવ નથી સાહેબ, એ તો ભક્તો માટે ગોપીભાવ, યુગલો માટે મધુર રોમાન્સ અને ખવડાવવા-ખાવાના શોખીનો માટે અમૃતનો કટોરો છે!"
આસો સુદ પૂનમ એટલે કે માણેકઠારી શરદ પૂર્ણિમાની આહલાદક, ઉજળી સવાર.
બપોરના બાર વાગ્યાથી જ આનંદનગર સોસાયટીના એસી ક્લબ હાઉસમાં મહિલા મંડળનું એક અત્યંત ગંભીર અને રસપ્રદ "શરદ પૂનમ ગરબા રિસર્ચ સેશન" જામ્યું હતું.
શ્રુતિ અગ્રવાલ, સુચરિતા મુખર્જી, તેજસ્વી દેશમુખ અને કાવ્યા જોશી પોતાના લેપટોપ અને બ્લૂટૂથ સ્પીકર સાથે બેઠી હતી. તેમની આસપાસ વડીલ વસંતી બા, ભાવના બા, જાગૃતિ પટેલ, સોનાલીબેન, અંજુ મહેતા અને પરિઝાદ દારૂવાલા ગોઠવાયાં હતાં.
શ્રુતિ અગ્રવાલે સ્ક્રિન પર જૂના રેકોર્ડ્સ વગાડતાં કહ્યું, "જુઓ બહેનો, નવરાત્રિના ગરબામાં શક્તિ, ક્રોધ અને અસુરોના સંહારનો ઉત્સાહ હોય છે, પણ શરદ પૂનમ એ શૃંગાર અને ભક્તિનો મહારાસ છે! શ્રીકૃષ્ણની મહારાસલીલા અને નરસિંહ મહેતાના પદો પર જે રાસ ઘૂમાય એમાં લય અને નજાકત હોવી જોઈએ."
જાગૃતિ પટેલે પોતાના મોબાઈલમાં યુટ્યુબ પર શોધતાં કહ્યું, "શ્રુતિબેન સાચું કહે છે. આજે આપણે પેલો પ્રાચીન ગરબો લેવાનો છે—'આસો માસો સરદ પૂનમની રાત જો, ચાંદલિયો ઊગ્યો રે સખી મારા ચોકમાં...' અને સાથે પેલું મીઠું ગીત—'શરદ પૂનમની રાતડી, રંગે રમે રાધા ગોરી!'"
વસંતી બાએ હસીને કહ્યું, "અરે દીકરીઓ, આ ગરબા સાંભળીને જ અમારું જોબન પાછું આવી જાય છે! આજે કોઈ ઉતાવળિયા ડીજે સ્ટેપ્સ નહીં, પણ ધીમી ગતિએ ચાલતી રાધા-કૃષ્ણની ગોપી હીંચ લેવાની છે."
આખો બપોર મહિલાઓએ પ્રાચીન પદો, સુરભી રાસ અને બંસીના સુરોનું રિસર્ચ કરીને આજના ગરબાની એક અલૌકિક પ્લેલિસ્ટ તૈયાર કરી લીધી.
સાંજે સાત વાગ્યા. પૂર્વ દિશામાંથી દૂધ જેવા ધોળા અજવાળા સાથે પૂનમનો ચાંદ ધીમે-ધીમે આકાશમાં પ્રગટ થવા લાગ્યો.
આખી સોસાયટી આજે શ્વેત વસ્ત્રો (White Theme) માં સજ્જ થઈ હતી. સેન્ટ્રલ ચોકમાં ભગવાન શ્રી રાધા-કૃષ્ણ અને માં અંબાના કલાત્મક ચિત્રપટ સમક્ષ ચાંદીના દીવા પ્રગટાવવામાં આવ્યા હતા.
ધાર્મિક વૃત્તિ ધરાવતા વડીલો—માણેક લાલ, કેશવ ભટ્ટ, મદન લાલ શર્મા, અવધેશ શર્મા અને મનોહર જોશી પોતાના હાથમાં કરતાલ અને મંજીરા લઈને બેઠા હતા.
કેશવ ભટ્ટે શંખનાદ ફૂંક્યો અને મનોહર જોશીએ વૃંદાવનની રાસલીલાનું વર્ણન કરતો શ્લોક ઉપાડ્યો:
"ભગવાનપિ તા રાત્રીઃ શરદોત્ફુલ્લમલ્લિકાઃ, વીક્ષ્ય રન્તું મનશ્ચક્રે યોગમાયામુપાશ્રિતઃ..."
એન્થની ફર્નાન્ડિસે વાંસળી પર એવો મધુર સૂર છેડ્યો કે આખો ચોક વૃંદાવન બની ગયો.
જાગૃતિ પટેલ, ભાવના બા, વસંતી બા અને તમામ બહેનોએ સફેદ-સોનેરી ચણિયા-ચોળીમાં ગોળ કુંડાળું રચીને રાધા-કૃષ્ણના ચરણોમાં સાત્વિક રાસ શરૂ કર્યો. આ રાસમાં કોઈ દેખાડો નહોતો, માત્ર પરમ ચેતના સાથે આત્માનું મિલન હતું. માણેક લાલે તાળીઓના તાલે માથું ધુણાવતાં કહ્યું, "ધન્ય ઘડી! આજે આનંદનગરના ચોકમાં સાક્ષાત ગોકુળ-મથુરા ઉતરી આવ્યું છે!"
રાત્રે નવ વાગ્યા પછી જ્યારે ચંદ્ર બરાબર આકાશની મધ્યમાં પહોંચ્યો, ત્યારે સોસાયટીના ગાર્ડન અને ખુલ્લી લૉન પર એક અત્યંત રોમેન્ટિક અને મનોહર વાતાવરણ સર્જાયું.
શીતળ મંદ-સુગંધિત પવન લહેરાતો હતો અને આકાશમાંથી ચાંદી જેવો પ્રકાશ રેલાઈ રહ્યો હતો. યુવા અને મધ્યમ વયના દંપતીઓ માટે આ રાત રોમાન્સની અનોખી ક્ષણ બની ગઈ:
શ્રુતિ અગ્રવાલ અને તેનો પતિ રાહુલ અગ્રવાલ સફેદ કુર્તા-સાડીમાં હાથમાં હાથ પરોવીને ગાર્ડનના ખૂણે ધીમા સંગીત પર મધુર ડાન્સ કરી રહ્યા હતા. રાહુલે શ્રુતિની આંખોમાં જોઈને કહ્યું, "શ્રુતિ, આપણે આખી દુનિયામાં કેમ્પિંગ કર્યું, પણ આપણા આ નવા ઘરના આંગણે આ ચાંદની રાત જેવો રોમાન્સ મેં ક્યાંય નથી માણ્યો!"
રોહન દેશમુખ અને તેજસ્વી, દેવાંશ જોશી અને કાવ્યા જોશી પણ ચંદ્રના શીતળ અજવાળામાં એકબીજા સાથે સુમધુર વાતોમાં ખોવાયેલા હતા.
રૂસ્તમ દારૂવાલા પણ પોતાની અર્ધાંગિની પરિઝાદ દારૂવાલા સમક્ષ હાથ લંબાવીને રોમેન્ટિક અંદાજમાં બોલ્યા, "પરવરદિગાર! પરિઝાદ, તું આ ચાંદના અજવાળામાં આજે પણ ચાલીસ વર્ષ પહેલાં જેવી જ સુંદર લાગે છે બાવા!" પરિઝાદે શરમાઈને રૂસ્તમજીના ખભા પર હાથ મૂક્યો, જેને જોઈને આસપાસના યુવાનોએ સીટીઓ વગાડી દીધી!
બરાબર રાત્રે સાડા દસ વાગ્યે તમામ લોકો સોસાયટીની વિશાળ અગાશી (ટેરેસ) પર એકઠા થયા.
અગાશી પર પતરાળાં અને પાથરણાં ગોઠવાયેલાં હતાં. મધ્યમાં શેફ મનપ્રીત સિંહ ગિલ અને કેટરિંગ ટીમે સાંજના સાત વાગ્યાથી ખુલ્લા આકાશ નીચે, સફેદ મલમલના કપડાથી ઢાંકીને રાખેલા મોટા ચાંદી અને પિત્તળના તપેલાં ખુલ્લાં કર્યા.
ચંદ્રના કિરણો સીધા એ દૂધ-પૌંઆ પર પડીને અમૃત વરસાવી ચૂક્યા હતા!
જેવા તપેલાં ખુલ્યા કે અસલી કાશ્મીરી કેસર, ચારોળી, ઈલાયચી અને બદામ-પિસ્તાની એવી ઘેરી, મનમોહક સુગંધ પ્રસરી કે ખાવાના શોખીનોના મોંમાં પાણી આવી ગયું!
ઘટ્ટ, મલાઈદાર, કેસરિયા રંગે રંગાયેલું દૂધ,
જેમાં એકરસ થઈ ગયેલા મુલાયમ દેશી પૌંઆ,
ઉપરથી ભભરાવેલો સુકોમેવો અને સાકરની શીતળ મીઠાશ!
હિતેશ પટેલ અને પ્રમુખ હર્ષિલ મહેતાએ સૌને માટીના કુલ્હડ (કોડિયાં) માં ગરમાગરમ નહીં પણ ચંદ્રની શીતળતા પામેલા ઠંડા-મીઠા દૂધ-પૌંઆ પીરસવાનું શરૂ કર્યું.
'આનંદ ગૅંગ'ના બાળકો—આર્શવ, અનાયા, રુદ્ર (ટીનીયો), આરવ, વિવાન, કાવ્યા, ઓમ, શોર્ય, ક્રિશ, કિયારા, મીરાં, અનુશ્રી, અન્વી અને આન્યા ગોળ કુંડાળું વાળીને બેસી ગયા.
નાના રુદ્રે (ટીનીયા) એક જ ઘૂંટડે અડધો વાટકો ખાલી કરીને મૂછો પર દૂધની સફેદ રેખા સાથે બૂમ પાડી, "વાહ મનપ્રીત અંકલ! આ તો સાચે જ સ્વર્ગનું અમૃત છે! મારે હજુ બીજો વાટકો જોઈએ!"
જાગૃતિ પટેલ અને સોનાલીબેને હસીને કહ્યું, "આજે કોઈને ના નથી! જેટલું ખાવું હોય એટલું ખાવ, આજે શરદ પૂનમનું અમૃત પેટમાં જશે તો આખું વર્ષ કોઈ બીમાર નહીં પડે!"
વડીલોથી લઈને બાળકો સુધી સૌએ ચાંદની રાતની શીતળતામાં બેસીને અગાશી પર દૂધ-પૌંઆની અસલી મજા માણી. પ્રોફેસર સૌરવ મુખર્જી અને પ્રિન્સિપાલ સંદીપ ચેટર્જીએ આ ખગોળીય અને આયુર્વેદિક મહત્વ પર ચર્ચા કરી.
મધ્યરાત્રિ સુધી અગાશી પર હાસ્યના ફુવારા, જૂના ગીતોની અંતાક્ષરી અને સ્નેહની વાતો ચાલતી રહી. શરદ પૂનમની આ દિવ્ય રાત્રિ આનંદનગરના ઇતિહાસમાં ભક્તિ, પ્રેમ અને સ્વાદના ત્રિવેણી સંગમ તરીકે કાયમ માટે યાદગાર બની ગઈ.
📝 માણેક લાલની ડાયરી (પ્રકરણનો અંત):
"સંસારમાં રોજ સૂરજનો તાપ માણસને દોડાવે છે અને થકવી નાખે છે, પણ શરદ પૂનમનો ચંદ્રમા આવીને એ થાક પર શાંતિ અને સ્નેહનું અમૃત છાંટી જાય છે! આજે આનંદનગરના આંગણે જે ત્રિવેણી સંગમ રચાયો—વડીલો માટે ભક્તિનો રાસ, યુવાનો માટે પવિત્ર પ્રેમનો સંચાર અને અગાશી પર સાથે બેસીને માણેલા દૂધ-પૌંઆનો સ્વાદ—એ જ સાબિત કરે છે કે સુખ ક્યાંય બહાર નથી, આપણી એકતામાં છે. ચંદ્ર આકાશમાં ભલે એક હોય, પણ એનું અજવાળું આખી પૃથ્વીને એક તાંતણે બાંધી દે છે. શરદ પૂનમની આ શીતળતા આપણા સૌના અંતરમાં કાયમ રહે અને આપણું આનંદનગર સદાય આમ જ હસતું-ખીલતું રહે, એ જ પ્રભુ શ્રીકૃષ્ણના ચરણોમાં પ્રાર્થના!"
