🪞🌸 પ્રકરણ ૭૧: સોશિયલ મીડિયાનું છળકપટ, બોડી ઇમેજનો ભ્રમ અને ચોથા નોરતે કૂષ્માંડા પૂજા સાથે ગરબાનો રણકાર!
દૈનિક ચબરાકિયાં:
"મોબાઇલની સ્ક્રીન પર દેખાતા અજાણ્યા લોકોના 'લાઈક્સ' અને 'કૉમેન્ટ્સ' ક્યારેય તમારા ચારિત્ર્ય કે સુંદરતાનું પ્રમાણપત્ર નથી હોતા! જ્યારે વ્યક્તિ આભાસી દુનિયાના દેખાડા પાછળ દોડે છે ત્યારે અંતરની શાંતિ ગુમાવે છે. સાચી સુંદરતા ફિલ્ટર્સ કે સામાના અભિપ્રાયમાં નહીં, પણ ઈશ્વરે આપેલા કુદરતી સ્વરૂપને ગર્વથી સ્વીકારવામાં છે!"
આસો સુદ ચોથની સવારે દ્વારકાના વિદ્વાન કેશવ ભટ્ટ અને હરેશ ભટ્ટના ઘરમાં રોજિંદી મંત્રોચ્ચારની ગુંજને બદલે એક ભારે અજંપો અને ચિંતાનું વાતાવરણ છવાયેલું હતું.
માસૂમ દીકરી અનુશ્રી પોતાના રૂમનો દરવાજો અંદરથી બંધ કરીને પલંગ પર મોં ઢાંકીને ધ્રૂસકે-ધ્રૂસકે રડી રહી હતી.
વાત એમ બની હતી કે ગઈકાલે ત્રીજા નોરતે ટ્રેડિશનલ ડ્રેસ કોમ્પિટિશનમાં ભાગ લીધા પછી અનુશ્રીએ પોતાની સુંદર ચણિયા-ચોળીવાળા ફોટોઝ ઉત્સાહમાં આવીને પોતાના પબ્લિક સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ પર અપલોડ કર્યા હતા. રાત પડતાં સુધીમાં કેટલાક અજાણ્યા ટ્રોલર્સ અને ફેક આઈડી ધરાવતા યુઝર્સે તેની બોડી ફ્રેમ, રંગ અને હાસ્ય પર અત્યંત ગંદી અને નકારાત્મક કૉમેન્ટ્સ (Body Shaming) કરી હતી: "તું આ ડ્રેસમાં બહુ જાડી લાગે છે", "તારો ચહેરો ગરબા ક્વીન જેવો નથી", "પહેલાં વજન ઉતાર પછી આવા ફોટા મૂક!"
આ કૉમેન્ટ્સ વાંચીને અનુશ્રી એટલી હદે ભાંગી પડી હતી કે તેણે સવારથી જમવાનું પણ છોડી દીધું હતું. તે અરીસા સામે ઊભા રહીને રડતાં-રડતાં પોતાના કુદરતી લુકને બદલવા, ક્રેશ ડાયેટિંગ કરવા અને કેમિકલ પ્રોડક્ટ્સ વાપરવાની જીદ કરી રહી હતી!
તેની માતા અને દાદી દરવાજો ખખડાવીને થાકી ગયાં હતાં. ભાવના બાએ ચિંતાતુર અવાજે કહ્યું, "દીકરી અનુશ્રી, દરવાજો ખોલ બેટા! આ બહારના લુખ્ખા લોકોના બે બોલ ખાતર તું તારા જીવને કેમ કલ્પાંત કરાવે છે?"
આ વાતની જાણ થતાં જ સોસાયટીનું સજાગ મહિલા મંડળ ભટ્ટજીના ઘરે દોડી આવ્યું.
તેમાં સિનિયર વડીલ વસંતી બા, જાગૃતિ પટેલ, સોનાલીબેન, સુચરિતા મુખર્જી, યોગ ટ્રેનર કાવ્યા જોશી, તેજસ્વી દેશમુખ અને શ્રુતિ અગ્રવાલ હાજર હતાં. સાથે 'આનંદ ગૅંગ'ની દીકરીઓ— આન્યા, અનાયા, કિયારા, મીરાં, ઝારા, તનિષ્કા, મિશ્રી અને અન્વી પણ પોતાની બહેનપણી અનુશ્રીની ચિંતામાં આવી પહોંચી.
શ્રુતિ અગ્રવાલે સ્નેહથી દરવાજે ટકોરા માર્યા, "અનુશ્રી, હું શ્રુતિ દીદી છું. પ્લીઝ બેટા, બે મિનિટ માટે દરવાજો ખોલ."
શ્રુતિનો અવાજ સાંભળીને અનુશ્રીએ લાલચોળ આંખો સાથે ધીમેથી દરવાજો ખોલ્યો. શ્રુતિ અને કાવ્યા જોશીએ તરત જ તેને ગળે લગાવી લીધી.
અનુશ્રી રડતાં બોલી, "શ્રુતિ દીદી, બધા મારી મજાક ઉડાવે છે. હું સારી નથી દેખાતી. મારે મારો લુક બદલવો છે. હું હવે ક્યારેય ગરબા રમવા ચોકમાં નહીં આવું!"
સોશિયલ મીડિયાની રજેરજ વાતોથી વાકેફ શ્રુતિ અગ્રવાલે અનુશ્રીનો હાથ પકડીને તેને પલંગ પર બેસાડી અને અત્યંત ગંભીરતાથી સમજાવ્યું:
"અનુશ્રી, મારી સામે જો! હું પોતે એક સોશિયલ મીડિયા ઇન્ફ્લુએન્સર છું અને હું તને આ દુનિયાનું સૌથી મોટું કાળું સત્ય કહું છું. સ્ક્રીન પર જે લોકો બીજાને ટ્રોલ કરે છે, એમની પોતાની જિંદગી નિષ્ફળતાઓ અને નફરતથી ભરેલી હોય છે! તેઓ ઘરમાં કંટાળીને બેઠા હોય છે અને બીજાના આનંદને જોઈને ઝેર ઓકે છે. એવા અજાણ્યા, અદ્રશ્ય લોકોના બે ખરાબ શબ્દો માટે તું તારા ઈશ્વરે આપેલા પવિત્ર કુદરતી શરીર અને લુકને નફરત કરીશ?"
ત્યાં જ વડીલ વસંતી બા અને જાગૃતિ પટેલે વાલીઓ અને દીકરીઓ બંને માટે આંખ ખોલનારી વાત કરી:
"અનુશ્રી બેટા, અને બાકીની બધી દીકરીઓ પણ કાન ખોલીને સાંભળી લો! આજના જમાનામાં દરેક વાતનો દેખાડો કરવો જરૂરી નથી. આપણે શું પહેર્યું, ક્યાં ગયા, ઘરમાં શું બન્યું—એ બધું જ સોશિયલ મીડિયા પર પબ્લિક પ્લેટફોર્મ પર અપલોડ કરવાની શી જરૂર છે? જ્યારે તમે તમારું અંગત જીવન દુનિયાના ચોકમાં મૂકો છો, ત્યારે સારા માણસોની સાથે વિકૃત માનસિકતાવાળા લોકો પણ એ જોશે. જો દેખાડો કરવો હોય તો પછી ટીકા સહન કરવાની પણ તૈયારી રાખવી પડે! સાચો આનંદ સોશિયલ મીડિયા પર 'લાઈક્સ' ગણવામાં નથી, પણ ચોકમાં પોતાની બહેનપણીઓ સાથે ખડખડાટ હસવામાં છે!"
યોગ ટ્રેનર કાવ્યા જોશીએ કહ્યું, "અનુશ્રી, કુદરતે દરેક શરીરને અનોખી સુંદરતા આપી છે. સ્વાસ્થ્ય એ વજનના કાંટામાં કે સ્કિન ટોનમાં નથી, પણ તમારી અંદરની ઊર્જા અને ચહેરાના તેજમાં છે. કોઈ અજાણ્યાના કહેવાથી ખાવા-પીવાનું છોડીને દવાઓ કે ક્રેશ ડાયેટિંગ કરવું એ પોતાના શરીર સાથે મોટો ગુનો છે!"
આ સાંભળીને અનુશ્રીના મનમાંથી નકારાત્મકતાનો પડદો હટી ગયો. તેણે આંસુ લૂછીને પોતાની ભૂલ સ્વીકારી અને વચન આપ્યું કે તે હવે અજાણ્યા લોકોની કૉમેન્ટ્સથી ક્યારેય પ્રભાવિત નહીં થાય.
ગુજરાત પોલીસની 'SHE Team'
વાતાવરણને હળવું કરવા અને સોસાયટીની તમામ દીકરીઓનો આત્મવિશ્વાસ પુનઃ જગાડવા માટે શ્રુતિ અગ્રવાલે એક મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા વિષય છેડ્યો:
"દીકરીઓ અને બહેનો! નવરાત્રિમાં જ્યારે આપણે મોડી રાત સુધી ગરબા રમવા બહાર જઈએ કે સોસાયટીમાં હોઈએ, ત્યારે કોઈ અજાણ્યા તત્વો પીછો કરે, છેડતી કરે કે સોશિયલ મીડિયા પર સાયબર સ્ટોકિંગ કરે, ત્યારે ડરવાની જરાય જરૂર નથી!
ગુજરાત પોલીસે મહિલાઓની સુરક્ષા માટે ખાસ 'SHE Team' (શી ટીમ) બનાવી છે!
કોઈપણ ઇમરજન્સીમાં તમે તાત્કાલિક 112 અથવા 1091 પર કોલ કરી શકો છો.
ગરબા ગ્રાઉન્ડ્સ અને જાહેર રસ્તાઓ પર શી ટીમ સાદા ડ્રેસમાં તહેનાત હોય છે, જે રોમિયોગીરી અને છેડતી કરનારાઓને પળવારમાં જેલના સળિયા પાછળ ધકેલી દે છે.
સોશિયલ મીડિયા પર કોઈપણ ટ્રોલિંગ, બદનામી કે સાયબર બુલિંગ થાય તો Cyber Crime Portal (1930) પર તાત્કાલિક ફરિયાદ કરી શકાય છે.
આપણે આપણી સુરક્ષા પ્રત્યે સજાગ રહેવાનું છે અને કોઈના બાપથી ડર્યા વગર, માથા પર તિલક લગાવીને આત્મવિશ્વાસથી જીવવાનું છે!"
શ્રુતિની આ વાતો સાંભળીને અનુશ્રી, આન્યા, અનાયા, કિયારા અને તનિષ્કાના ચહેરા પર ફરી ચમક આવી ગઈ. આખો હોલ તાળીઓથી ગૂંજી ઊઠ્યો!
સાંજ પડતાં જ ગરબીના ચોકમાં ભક્તિનો માહોલ છવાયો. આજે આસો સુદ ચોથ એટલે નવરાત્રિનું ચોથું નોરતું !
પોતાના ઉદરમાં સમગ્ર બ્રહ્માંડને ધારણ કરનારા અને સૂર્યમંડળના અધિષ્ઠાત્રી દેવી સમાન મા કૂષ્માંડાની આરાધનાનો દિવસ હતો. પરંપરા મુજબ ગરબી મંડપ અને માતાજીના વાઘાને તેજસ્વી નારંગી રંગ (Orange Theme)ના વસ્ત્રો, ગલગોટાના પુષ્પો અને આસોપાલવથી સજાવવામાં આવ્યો હતો.
કેશવ ભટ્ટ અને મનોહર જોશીએ શંખનાદ અને વૈદિક મંત્રોચ્ચાર સાથે પૂજન કર્યું:
"સુરાસમ્પૂર્ણકલશં રુધિરાપ્લુતમેવ ચ, દધાના હસ્તપદ્માભ્યાં કૂષ્માણ્ડા શુભદાસ્તુ મે..."
સોસાયટીના સિનિયર સિટિઝન વડા માણેક લાલ, વસંતી બા, રૂસ્તમ દારૂવાલા, મદન લાલ શર્મા,હિતેશ પટેલ અને હર્ષિલ મહેતાએ કપૂર આરતી પ્રગટાવી.
આરતી વખતે અનુશ્રી પોતાના દાદા કેશવ ભટ્ટ પાસે હાથ જોડીને ઊભી રહી, તેના ચહેરા પર હવે કોઈ સંકોચ કે ડર નહોતો.
આજના ચોથા નોરતે સેક્રેટરી હિતેશ પટેલના પ્લાન મુજબ સોસાયટીના ચોકમાં કોઈ ઇલેક્ટ્રોનિક મ્યુઝિક કે સિન્થેસાઈઝરનો ઉપયોગ નહોતો કરાયો. આખી સાંજ શુદ્ધ દેશી લોકવાદ્યોને સમર્પિત હતી: માટીનો મોટો દેશી ઢોલ, પિત્તળના રણકતા કાંસી-જોડા, શરણાઈ અને ખંજરી!
એન્થની ફર્નાન્ડિસ અને લોકકલાકારોએ સૂર છેડ્યા, અને મનોહર જોશીએ પ્રાચીન ગરબો ઉપાડ્યો:
"ચોકમાં સોનાનો ગરબો મેલાવ્યો રે, માડી કૂષ્માંડા પધાર્યા આજ..."
"ઝૂલે ઝૂલે રે અંબા માત, ગબ્બરના ગોખમાં..."
કાંસી-જોડાના ‘ઝણણણ... ઝણણણ...’ અવાજ અને ઢોલના ગગનભેદી ધબકારા સાથે ચોકમાં પગ આપોઆપ થિરકવા લાગ્યા.
મહિલા મંડળની બહેનો નારંગી બાંધણીમાં ગોળાકાર ફરી.
ખાસ વાત એ બની કે અનુશ્રી પણ પોતાની બહેનપણીઓ આન્યા, અનાયા અને કિયારા સાથે હાથમાં હાથ પરોવીને મોકળા મને ગરબે ઘૂમી! અનુશ્રીને હસતી અને ઉત્સાહથી નાચતી જોઈને દાદી ભાવના બા અને પિતા હરેશ ભટ્ટની આંખો હર્ષના આંસુથી છલકાઈ ગઈ.
યુવાનો—રોહન દેશમુખ, દેવાંશ જોશી, વિક્રમ શર્મા, પ્રોફેસર સૌરવ મુખર્જી અને રાહુલ અગ્રવાલે પણ સફેદ કુર્તા-પાયજામામાં દેશી ઠેકો લીધો. નાના રુદ્રે કાંસી-જોડા હાથમાં લઈને વગાડવાની કોશિશ કરી, જેને જોઈને રૂસ્તમ દારૂવાલા ખડખડાટ હસી પડ્યા.
રાત્રે દસ વાગ્યે ગરબાની પૂર્ણાહુતિ પછી ચોકમાં ગરમાગરમ નાસ્તાની મહેક ફેલાઈ ગઈ.
આજે ચોથા નોરતે શેફ મનપ્રીત સિંહ ગિલ અને પરિઝાદ દારૂવાલાની ટીમે ખાસ દેશી અને પૌષ્ટિક મેનુ તૈયાર કર્યું હતું:
ગરમાગરમ તુવેરની દાળના દાળવડાં અને સાથે લીલા મરચાં-ડુંગળીનો મસાલેદાર સંભારો.
બાળકો અને વડીલો માટે તાજા દૂધમાંથી બનેલો ઈલાયચીવાળો બાસુંદી-રસ.
છેલ્લે સૌ માટે હર્બલ તુલસી-આદુની ગરમ ચા.
સોસાયટીના તમામ પરિવારો પંગતમાં બેસીને હોંશે-હોંશે નાસ્તો કરવા લાગ્યા.
માણેક લાલે અનુશ્રીના માથે હાથ મૂકીને સ્નેહથી કહ્યું, "દીકરી, તારી સાચી સુંદરતા તારા સંસ્કાર અને આ નિર્દોષ હાસ્યમાં છે. દુનિયા ભલે ગમે તે બોલે, તું અમારા આનંદનગરની લાડકી રાજકુમારી છે!"
અનુશ્રીએ સ્મિત સાથે માણેક દાદાના ચરણ સ્પર્શ કર્યા. સોશિયલ મીડિયાના ભ્રમને ભૂલીને સાચા સ્નેહ અને દેશી વાદ્યોના તાલમાં ડૂબેલી આ સાંજ આનંદનગર માટે એક અમૂલ્ય બોધપાઠ બની ગઈ.
📝 માણેક લાલની ડાયરી (પ્રકરણનો અંત):
"આભાસી દુનિયાના અંગૂઠા (Likes) કરતાં ઘરના વડીલોના આશીર્વાદ અને પડોશીનો સાચો પ્રેમ હજારગણો મૂલ્યવાન છે! આજે અનુશ્રીની આંખોના આંસુએ આપણને વિચારતા કરી દીધા કે નવી પેઢી સોશિયલ મીડિયાના અદ્રશ્ય દબાણ અને બોડી ઇમેજના ભ્રમમાં કેટલી પીડાઈ રહી છે. પણ શ્રુતિ, વસંતી બા અને મહિલા મંડળે જે રીતે એને સાચી દિશા બતાવી, એ જ સાબિત કરે છે કે આનંદનગર માત્ર સિમેન્ટ-ઈંટની સોસાયટી નથી, એક સુરક્ષિત કવચ છે. મા કૂષ્માંડાના આશીર્વાદથી આજે અંધકાર દૂર થયો અને ચોકમાં ઢોલ-કાંસીજોડાના તાલે સાચો આનંદ પ્રગટ્યો. દીકરીઓ નિર્ભય બને અને પોતાના અસલી સ્વરૂપ પર ગર્વ કરે, એ જ આપણી સંસ્કૃતિનો સાચો વિજય છે!"
