અમદાવાદના ભપકાદાર અને સતત ધબકતા સિંધુ ભવન રોડ પર એક સુંદર, શાંત ખૂણો હતો—"કાફે મોરપીંછ". આ કેફેમાં પગ મૂકતાં જ બહારનો ઘોંઘાટ શમી જતો. હળવી લાઈટ્સ, લાકડાનું સુંદર ફર્નિચર, હવામાં ઓગળેલી કોફીની સોડમ અને બેકગ્રાઉન્ડમાં વાગતું જગજીત સિંહનું ધીમું સંગીત. આ કેફેનો માલિક હતો ૩૨ વર્ષનો આરવ શાહ. સ્માર્ટ, ઊંચો, આંખોમાં ગજબની ગંભીરતા અને ચહેરા પર હંમેશાં એક અકળ સ્મિત. આરવ કરોડપતિ બાપનો દીકરો હતો, પણ તેણે પોતાની આખી દુનિયા આ કેફેમાં વસાવી દીધી હતી. ૩૨ વર્ષની ઉંમરે પણ તે સિંગલ હતો. લોકો ઘણીવાર પૂછતા, "આરવ, કોઈ ગમ્યું નથી કે શું?" ત્યારે આરવ હસીને કહેતો, "પસંદ તો ઘણી આવે, પણ મને એવી વ્યક્તિની શોધ છે જેની સાથે બેસીને કલાકો સુધી મૌન રહી શકાય, છતાં એકબીજાની વાત સમજી શકાય."બીજી તરફ, એ જ શહેરના એક આલીશાન બંગલામાં રહેતી હતી ૨૮ વર્ષની મૃણાલિની. સુંદર, સંસ્કારી, મોટી-મોટી બોલકી આંખો અને ગજબની સમજદારી ધરાવતી સ્ત્રી. તેના લગ્નને બે વર્ષ થયા હતા. તેનો પતિ રાજવીર મહેતા ગુજરાતનો જાણીતો ટેક્સટાઈલ કિંગ હતો. પૈસો, પ્રતિષ્ઠા, ગાડીઓ, નોકર-ચાકર... મૃણાલિની પાસે બધું જ હતું, જો કંઈ નહોતું તો એ હતો 'સમય'.રાજવીર માટે બિઝનેસ જ તેનું સર્વસ્વ હતો. તેનો દિવસ સવારે ૭ વાગ્યે મીટિંગ્સથી શરૂ થતો અને રાત્રે ૧૨ વાગ્યે લેપટોપની સ્ક્રીન સામે પૂરો થતો. મૃણાલિની આ આલીશાન બંગલાની ચાર દીવાલો વચ્ચે એકલતાથી ગૂંગળાતી હતી.એક રાત્રે, જ્યારે ઘડિયાળમાં બે વાગ્યા હતા, રાજવીર બેડરૂમમાં આવીને હજુ લેપટોપ ખોલીને જ બેઠો હતો. મૃણાલિની તેની નજીક ગઈ, તેનો હાથ પકડવાનો પ્રયત્ન કર્યો અને ધીમેથી પૂછ્યું:"રાજવીર, તને યાદ છે છેલ્લે આપણે ક્યારે સાથે બેસીને શાંતિથી જમ્યા હતા? ક્યારે છેલ્લે તેં મારી સામે પ્રેમથી જોયું હતું?"રાજવીરે સ્ક્રીન પરથી નજર હટાવ્યા વગર જ કંટાળા સાથે તેનો હાથ છોડાવ્યો અને કહ્યું, "પ્લીઝ મૃણાલિની, આઈ એમ ઇન અ વેરી ઇમ્પોર્ટન્ટ મીટિંગ. કરોડોની ડીલ છે. આ બધી નાટકબાજી કરવાનો અત્યારે સમય નથી. તારી પાસે બધું જ તો છે, તારે કઈ વાતની કમી છે?""સમયની, રાજવીર... તારા પ્રેમની કમી છે," મૃણાલિની મનમાં જ બોલી અને ઓશીકામાં મોઢું છુપાવીને રડી પડી. આ કોઈ એક દિવસની વાત નહોતી, આ તેની રોજની જિંદગી હતી.એક ધૂંધળી બપોરે, કીટી પાર્ટી પતાવીને મૃણાલિની ભારે હૈયે રસ્તા પરથી પસાર થઈ રહી હતી. અચાનક બહાર મુશળધાર વરસાદ શરૂ થયો. આશ્રય મેળવવા માટે તે અજાણતા જ "કાફે મોરપીંછ"માં પ્રવેશી. કેફે બિલકુલ ખાલી હતું. કાઉન્ટર પર આરવ જાતે ઊભો હતો. મૃણાલિની ભીના વાળ અને ઉદાસ આંખો સાથે ખૂણાની એક સીટ પર બેસી ગઈ.આરવ તેની પાસે આવ્યો અને ખૂબ જ નમ્રતાથી પૂછ્યું, "મેડમ, શું લેશો? આ વરસાદની મોસમમાં ગરમ કોફી બેસ્ટ રહેશે."મૃણાલિનીએ બારી બહાર જોતાં જ કહી દીધું, "એક કેપુચીનો."આરવે સ્મિત સાથે પૂછ્યું, "શુગર ઓછી કે સામાન્ય?""બિલકુલ ઓછી.""અને ઉપર થોડો દાલચીની (Cinnamon) પાવડર?" આરવે પૂછ્યું.મૃણાલિનીએ આશ્ચર્યથી આરવ સામે જોયું. સામાન્ય રીતે કોઈ કાફે વાળો આવી ઝીણવટભરી વિગત નહોતો પૂછતો. તેણે ધીમેથી કહ્યું, "હા, તમને કેવી રીતે ખબર કે મને સિનેમન ગમે છે?"આરવ હસ્યો, "બસ, ચહેરો જોઈને અંદાજ આવી જાય છે."૧૦ મિનિટમાં કોફી આવી. મૃણાલિનીએ પહેલો ઘૂંટડો લીધો અને તેની આંખો બંધ થઈ ગઈ. બિલકુલ એ જ સ્વાદ, જેની તે વર્ષોથી ઝંખના કરતી હતી. તેના લગ્નજીવનના બે વર્ષમાં રાજવીરને ક્યારેય એ ખબર નહોતી પડી કે મૃણાલિનીને કોફીમાં દાલચીની ગમે છે, પણ આ અજાણ્યા માણસે એક જ વારમાં તેનો મૂડ ઓળખી લીધો હતો.એ દિવસ પછી મૃણાલિની માટે કેફે મોરપીંછ એક આશ્રયસ્થાન બની ગયું. તે રોજ આવવા લાગી. ક્યારેક બપોરે, ક્યારેક સાંજે. ક્યારેક તે કોઈ નવલકથા વાંચતી, તો ક્યારેક બસ બારી બહાર જોતી રહેતી. આરવ ક્યારેય તેની અંગત જિંદગીમાં દખલ ન કરતો, પણ તેની હાજરી જ મૃણાલિનીને એક અજીબોગરીબ સુકૂન આપતી.ધીમે ધીમે તેમની વચ્ચે વાતોના દોર શરૂ થયા. કોફીથી શરૂ થયેલી વાત સંગીત, પુસ્તકો, જૂની યાદો અને સપનાઓ સુધી પહોંચી ગઈ. આરવ જ્યારે બોલતો ત્યારે મૃણાલિની મંત્રમુગ્ધ થઈને તેને સાંભળતી. આરવ પાસે શબ્દોનો જાદુ હતો અને મૃણાલિની પાસે સાંભળવાનું ધૈર્ય.એક સાંજે મુશળધાર વરસાદ પડી રહ્યો હતો અને કેફેમાં લાઈટો જતી રહી હતી. ટેબલ પર માત્ર એક નાની મીણબત્તી સળગી રહી હતી. વાતાવરણમાં અત્યંત રોમેન્ટિક અને ઘેરી શાંતિ હતી. આરવ બે કપ ખાસ કોફી લઈને મૃણાલિનીના ટેબલ પર બેઠો.મૃણાલિનીની આંખોમાં આજે એક અજીબ બેચેની હતી. તેણે મીણબત્તીની જ્યોત સામે જોતાં પૂછ્યું, "આરવ, તું આટલો સારો છે, તને ક્યારેય એકલતા નથી લાગતી?"આરવે કોફીનો મગ ટેબલ પર મૂક્યો, મૃણાલિનીની આંખોમાં સીધું જોયું અને ખૂબ જ ગંભીર અવાજે બોલ્યો:"મૃણાલિની, એકલતા બે પ્રકારની હોય છે. મારી એકલતા મારી પોતાની પસંદગી છે, કારણ કે હું ભીડમાં ખોવાઈ જવા નથી માંગતો. પણ તારી એકલતા... એ તારી પસંદગી નથી, એ તારી સજા છે. તું કોઈની સાથે હોવા છતાં એકલી છે."આ શબ્દો મૃણાલિનીના હૃદયને ચીરીને અંદર ઉતરી ગયા. તેની આંખોમાંથી આંસુ વહી નીકળ્યા. આરવે ખૂબ જ સહજતાથી પોતાનો હાથ આગળ વધાર્યો અને ટેબલ પર રાખેલા મૃણાલિનીના ધ્રૂજતા હાથ પર મૂક્યો. એ સ્પર્શમાં વાસના નહોતી, પણ એક અદ્ભુત હૂંફ હતી."રાજવીર પાસે બધું છે આરવ, પણ મારી લાગણીઓ માટે એક મિનિટ પણ નથી. હું એ ઘરમાં શ્વાસ નથી લઈ શકતી," મૃણાલિની ધ્રુસકે-ધ્રુસકે રડી પડી.આરવે તેનો હાથ થોડો વધુ મજબૂતીથી પકડ્યો, તેના ચહેરાની નજીક આવ્યો અને ધીમેથી કહ્યું, "તો એવા બંધનમાં કેમ રહેવું જ્યાં તારા હોવા કે ન હોવાથી કોઈને ફરક જ નથી પડતો? મૃણાલિની, મેં આખી જિંદગી જે મૌનની રાહ જોઈ છે, એ મને તારી સાથે મળી ગયું છે. હું તને ખુશ રાખવા માંગુ છું. આઈ લવ યુ."મૃણાલિની સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. પણ તેના હૃદયના કોઈ ખૂણે આ જ શબ્દો સાંભળવાની ઈચ્છા હતી. તે પણ આરવના પ્રેમમાં પડી ચૂકી હતી. તે કેફેમાંથી દોડીને ઘરે ગઈ, પણ આ વખતે તેનો ઈરાદો પાકો હતો.તેણે ઘરે જઈને રાજવીર સામે ડિવોર્સના પેપર્સ મૂકી દીધા. રાજવીરે હંમેશની જેમ ગુસ્સામાં કહ્યું, "આ શું મૂર્ખામી છે મૃણાલિની? મારી આટલી મોટી રેપ્યુટેશન છે માર્કેટમાં!"મૃણાલિનીએ ઠંડા કલેજે કહ્યું, "તમારી રેપ્યુટેશન તમને મુબારક રાજવીર. મને હવે મુક્તિ જોઈએ છે."જ્યારે ડિવોર્સની નોટિસ કોર્ટમાંથી રાજવીરના હાથમાં આવી, ત્યારે જાણે તેના પગ નીચેથી જમીન સરકી ગઈ. જે મૃણાલિની હંમેશાં ઘરમાં એક ખૂણે બેસી રહેતી, તે ખરેખર તેને છોડીને ચાલી જશે એવું તેણે સપનામાં પણ નહોતું વિચાર્યું. કાયદાકીય રીતે કોર્ટે બંનેને પોતાની ભૂલો સુધારવા માટે ૬ મહિનાનો સમય (કાઉન્સેલિંગ પીરિયડ) આપ્યો.કોર્ટની બહાર રાજવીરે રડમસ અવાજે મૃણાલિનીનો હાથ પકડ્યો અને આજીજી કરી: "મૃણાલિની, મને છ મહિના આપો. એક છેલ્લો મોકો. હું સ્વીકારું છું કે હું બિઝનેસમાં આંધળો થઈ ગયો હતો, પણ હું તને ગુમાવવા નથી માંગતો."મૃણાલિનીએ કટાક્ષમાં પૂછ્યું, "બે વર્ષમાં જે પ્રેમ ન મળ્યો, તે છ મહિનામાં કેવી રીતે મળશે?"રાજવીરની આંખમાંથી પહેલીવાર આંસુ પડ્યા, "કારણ કે બે વર્ષમાં મને તને ગુમાવવાનો ડર નહોતો. હવે મને સમજાયું છે કે તારા વગર આ આખો બંગલો એક સ્મશાન જેવો લાગે છે."અને એ છ મહિનામાં ચમત્કાર થયો. રાજવીર સંપૂર્ણ બદલાઈ ગયો. તેણે પોતાની મોટી-મોટી મીટિંગ્સ કેન્સલ કરી દીધી કે અન્યને સોંપી દીધી. તે સાંજે ૬ વાગ્યે ઘરે આવી જતો. તે મૃણાલિનીને ગમતી દરેક વસ્તુ લાવતો. એક દિવસ તે જાતે રસોડામાં ગયો અને મૃણાલિની માટે કોફી બનાવી લાવ્યો. જોકે કોફી બગડી ગઈ હતી, પણ મૃણાલિનીની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા, કારણ કે એ કોફીમાં રાજવીરનો પસ્તાવો અને પ્રેમ ભળેલા હતા. તે મૃણાલિનીને લોંગ ડ્રાઈવ પર લઈ જતો, તેની વાતો સાંભળતો અને રાત્રે લેપટોપ બંધ કરીને તેની સાથે સમય વિતાવતો. મૃણાલિની દ્વિધામાં મુકાઈ ગઈ. એક તરફ આરવનો નિઃસ્વાર્થ, પવિત્ર પ્રેમ હતો, તો બીજી તરફ બદલાયેલા રાજવીરનો સમર્પિત પ્રેમ હતો.૬ મહિના પૂરા થયા. કોર્ટનો રૂમ ખિચોખિચ ભરેલો હતો. જજ સાહેબની સામે બંને પક્ષના વકીલો ઊભા હતા. કોર્ટરૂમના છેલ્લા બાકડા પર આરવ શાંતિથી બેઠો હતો. તેની આંખો મૃણાલિની પર ટકેલી હતી.જજ સાહેબે મૃણાલિનીને કઠેડામાં બોલાવી અને પૂછ્યું: "મૃણાલિની મહેતા, છ મહિનાનો સમય પૂરો થઈ ગયો છે. તમારા પતિ રાજવીર મહેતા દાવો કરે છે કે તેઓ સુધરી ગયા છે અને તમને સાથે રાખવા માંગે છે. તમારો અંતિમ નિર્ણય શું છે? શું તમે ડિવોર્સ ઈચ્છો છો?"કોર્ટરૂમમાં પિન-ડ્રોપ સાયલન્સ (એકદમ શાંતિ) છવાઈ ગઈ. રાજવીર હાથ જોડીને મૃણાલિની સામે જોઈ રહ્યો હતો, તેની આંખોમાં ભીખ હતી—પોતાના ઘરને બચાવવાની ભીખ.બીજી તરફ, મૃણાલિનીએ પાછળ ફરીને આરવ સામે જોયું. આરવે ધીમેથી હસીને માથું હલાવ્યું, જાણે તે કહી રહ્યો હોય કે 'તારો જે પણ નિર્ણય હશે, હું તારી સાથે છું.'મૃણાલિનીએ ઊંડો શ્વાસ લીધો અને જજ સામે જોઈને મક્કમ અવાજે બોલવાનું શરૂ કર્યું:"સર, જ્યારે હું આ કોર્ટમાં આવી હતી ત્યારે હું એક તૂટેલી સ્ત્રી હતી. મારા જીવનમાં અંધકાર હતો. એ સમયે મને એક વ્યક્તિ મળી જેણે મને જીવતા શીખવાડ્યું. જેણે મને અહેસાસ કરાવ્યો કે મારી લાગણીઓની પણ કિંમત છે..." (તેણે આરવ તરફ જોયું, આરવની આંખો ભીની થઈ ગઈ)."પણ સર..." મૃણાલિનીએ આગળ કહ્યું, "આ છ મહિનામાં મારા પતિ રાજવીરે પોતાનો અહંકાર, પોતાનો આખો બિઝનેસ સાઈડમાં મૂકીને માત્ર મારા માટે પોતાને બદલી નાખ્યો. તેમણે મને એ સાબિત કરી આપ્યું કે તેઓ પોતાની ભૂલ સુધારવા માટે કોઈ પણ હદ સુધી જઈ શકે છે."મૃણાલિનીએ થોડો વિરામ લીધો. આખો કોર્ટરૂમ શ્વાસ રોકીને ઊભો હતો."એટલા માટે, હું આ ડિવોર્સની અરજી પાછી ખેંચું છું. હું રાજવીરને બીજો મોકો આપવા માંગુ છું."રાજવીર વહી ગયેલા આંસુઓ સાથે ઘૂંટણિયે બેસી ગયો. આ કોઈ કાયદાની જીત નહોતી, પણ એક પસ્તાવા અને સાચા પ્રેમની જીત હતી.કોર્ટની કાર્યવાહી પતી ગઈ. કાગળો પર સહી થઈ ગઈ. કોર્ટની બહાર સીડીઓ પર સૂર્યનો સોનેરી તડકો ફેલાયેલો હતો.રાજવીર ગાડી લેવા પાર્કિંગ તરફ ગયો. મૃણાલિની સીડીઓ પાસે એકલી ઊભી હતી. આરવ ધીમે-ધીમે તેની નજીક આવ્યો. તેના ચહેરા પર એ જ શાંત, મનમોહક સ્મિત હતું જે કેફે મોરપીંછમાં રહેતું.મૃણાલિનીની આંખોમાંથી આંસુ વહી રહ્યા હતા, "આરવ... આઈ એમ સોરી. મેં તને દગો નથી આપ્યો, પણ હું એક એવું ઘર તોડીને ખુશ નહોતી રહી શકતી જે ઘર હવે સાચે જ મારું બનવા માંગતું હતું. તું મને નફરત તો નહીં કરે ને?"આરવે પોતાના ખિસ્સામાંથી એક સુંદર રૂમાલ કાઢીને મૃણાલિનીના આંસુ લૂછ્યા અને અત્યંત ગંભીર સૂર સાથે બોલ્યો:"પ્રેમનો અર્થ કોઈને પામી લેવો કે ડાયરીમાં નામ લખી લેવું એ નથી હોતો, મૃણાલિની. પ્રેમનો સાચો અર્થ એ છે કે સામેવાળી વ્યક્તિ ખુશ રહે. કેટલાક લોકો આપણી જિંદગી બનવા નથી આવતા, તેઓ માત્ર આપણને જિંદગી જીવવાનો સાચો રસ્તો બતાવવા આવે છે. તેં જે કર્યું એ બિલકુલ સાચું છે."તેણે મૃણાલિનીની હથેળીમાં એક નાની ચિઠ્ઠી મૂકી.રાજવીરની કાર આવીને ઊભી રહી. મૃણાલિની કારમાં બેઠી. કાર આગળ વધી અને મૃણાલિનીએ પાછળ વળીને જોયું તો આરવ ભીડમાં ધીમે-ધીમે ગાયબ થઈ રહ્યો હતો.કારમાં બેઠા-બેઠા મૃણાલિનીએ આરવે આપેલી ચિઠ્ઠી ખોલી. તેમાં લખ્યું હતું:"જ્યારે પણ જિંદગીમાં એવું લાગે કે મૌન અસહ્ય થઈ ગયું છે, ત્યારે યાદ રાખજે... સિંધુ ભવન રોડ પર 'કાફે મોરપીંછ' આજે પણ તારી મનપસંદ દાલચીની વાળી કોફી સાથે ખુલ્લું જ રહેશે. તારો અધૂરી સાંજનો સાથી—આરવ."મૃણાલિનીએ ચિઠ્ઠી હૃદય સરસી ચાંપી દીધી. તેની આંખમાંથી એક આંસુ ટપક્યું, પણ આ વખતે એ આંસુમાં કોઈ પસ્તાવો નહોતો, માત્ર એક પવિત્ર સંબંધનો આદર અને કેફેની એ 'એક કપ ખુશી'ની મીઠી યાદ હતી.
