ભાભી
શુકન ભણતો હતો ત્યારે જ એના માવતર ગુજરી ગયા હતાં. વળી, યુવા વયે જ લગ્ન થઈ ગયા હતાં. ઘરની બેવડી જવાબદારી એના શિરે આવી પડી હતી: એક જાતે ભણવું અને બીજું પરિવારનું ગુજરાન ચલાવવું. આવી વિષમ પરિસ્થિતિમાં કમને એણે ભણતર અડધે મેલ્યું. કાળી મજૂરી કરવા માંડી. ધીમે ધીમે સારું કામ મળવા લાગ્યું.
દરમિયાન એને એક નાનીકડી કંપનીમાં નોકરી મળી ગઈ!
ગુજરાન સુખેથી ચાલવા લાગ્યું.
પિતાના અને પોતાના અધુરા અરમાનો પૂરા કરવા માટે શુકને નાનાભાઈને ભણાવ્યો. નાનાનુ નામ ફરમાન. એને ભણાવવા સારું થઈ કોઈ મણા બાકી ન રાખી. પોતે અગવડો વેઠીને ફરમાનને બધી જ સગવડો પૂરી કરી આપી. ફરમાન પણ એવો જ ખંતીલો. ભણવા સિવાય એને બીજું કોઈ કામ નહીં. એ મન લગાવીને ભણે. અભ્યાસમાં તો એ જીવ રેડી દેતો! આખરે ભણતરની ભક્તિ ફળી. બંને ભાઈઓની મહેનત રંગ લાવી અને નાનો કલેક્ટર બની ગયો! પરિવારમાં અને ગામમાં આનંદનો વરસાદ વરસી ગયો. આજુબાજુના પંથકમાં ખુશીઓની મોઘમ ખુશબુ પ્રસરી.
માટીના ગારલીંપણવાળા ખોરડામાં ઉછરીને કલેકટર બનવુ એ નાનીસૂની વાત તો નહોતી જ!
આ બધામાં સૌથી વધારે ખુશ થઈ હતી તો ફરમાનની ભાભી જ. એના તો જાણે ભાગ્ય જ ખુલી ગયા!
સુખી સંસારની સુંદર સવાર થવા લાગી. શુકનને પણ પોતે ન ભણી શક્યાનો અફસોસ રહ્યો નહીં. પોતાના અરમાન પૂરા થયેલા જોઈને એ રાજીના રેડ થઇને દિવસો ગુજારતો. ફરમાન મોટાભાઈને પિતાતુલ્ય સમજતો. એની આજ્ઞાઓનું તંદુરસ્તપણે પાલન કરતો. મોટો કહે સવાર તો સવાર અને કહે રાત તો રાત. પણ કલેક્ટર બન્યા બાદ મોટાએ એની જવાબદારી એના શિરે જ મૂકી દીધી. તેમ છતાં ફરમાન લગીરે આડુંઅવળું ન કરે. પગાર પણ એ મોટા ભાઈના હાથમાં જ આપી દેતો.
દરમિયાન મોટાભાઈને એક પછી એક એમ બે દીકરા અવતર્યા. એમના ઉછેરમાં- લાડકોડમાં ફરમાન પોતાની જાન રેડી દેતો. એ પોતાના ભત્રીજાની એટલી બધી ખાતરદારી કરતો જાણે એ એના સગા બાળકો ન હોય! ભાભી આ જોઈ મનોમન ખુશ થતી. ક્યારેક તો અતિઉમંગમાં- ઉત્સાહમાં આવીને એ દિયરના ઓવારણા લઈ લેતી.
એક વખતની વાત છે. સમય પૂરપાટે વહી રહ્યો હતો. ચોફેર આનંદમંગલ વર્તાતો હતો. એકવાર શુભ ઘડી જોઈ મોટાભાઈએ પત્નીને કહ્યું:" એય, સાંભળે છે કે, હવે નાનકાના લગ્ન લઈએ! ક્યાંક સારું જોઈને ગોઠવી લઈએ."
આ સાંભળીને પહેલા તો ભાભી રાજી-રાજી થઈ. પરંતુ તરત જ કાળ એના કાળજે બેઠો. અને ભાભીને અમંગળ વિચારે ચડાવી દીધી. 'એ પરણશે તો પગાર બંધ થશે, મારા બાળક પ્રત્યેનો પ્રેમ-લાગણી ઓછી થશે અને આપણું શું? આપણે ભૂખે મરવાનો વારો આવશે." એણે મનોમન કાળું વિચાર્યું.
બીજા દિવસે સવારે એણે પતિને કહ્યું:"કહું છું નાનકાને પરણાવવાની શી ઉતાવળ છે? હાલ તો આપણે એને સાચવીએ જ છીએ ને! અત્યારે એને પરણાવવાની કોઈ જરૂર નથી. હજું એની ઉંમર જ ક્યાં થઈ છે! એ ભણ્યો એટલે ક્લેક્ટર થઈ ગયો! બાકી છે તો કાલનું છોકરું જ ને? એને ઉંમરલાયક થવા દો. સંસારની વાતો સમજવા દો. પછી નિરાંતે આપણે એના લગન કરાવીશું. ઉતાવળે આંબા પકાવવાની કોઈ જ જરૂર નથી."
અને ફરમાનના લગ્નની વાત પર પડદો પડી ગયો!
આમને આમ પાંચ વર્ષના વાણા વહી ગયા. નાનાની લોકચાહના ખૂબ ફેલાઈ. એના કામકાજની પ્રસંશા થવા લાગી. ગરીબોનો તો એ બેલી તરીકે ઉભરી આવ્યો. એની સારી લોકચાહના જોઈ-સાંભળી ગામે-ગામથી એના માટે સારા સારા માગા આવવા લાગ્યા.
ફરમાનના મનમાં લગ્નની ઘેલછા જાગે એ પહેલાં જ લાગ જોઈને ભાભીએ બાજુના શહેરમાં પચ્ચીસ લાખનું મકાન લેવડાવી દીધું. અને પોતાના પતિના નામે કરી દીધું. નાનાને ગંધ ન આવવા દીધી કે તે એક ભયંકર કાવતરાનો ભોગ બની રહ્યો છે! અને કદાચ નાનાને ખબર હોત તો પણ એ આને ધ્યાનમાં લેત નહીં. એ તો મોટાનો રૂણી હતો.
વખત વીતતો ગયો. ફરમાન ધીમે-ધીમે સંસારની સારી-નરસી વાતો સારી રીતે સમજવા લાગ્યો. દરમિયાન એના ઘેર એના લગ્ન માટેના માંગાઓની વણઝાર છૂટવા માંડી. એ કશું બોલતો નહોતો. એને બોલવાને કોઈ સ્થાન નહોતું. ભાઈ- ભાભી જ બધું નક્કી કરતા. ભાઈ અને ભાભી જે કરે એ જ શ્રેષ્ઠ! કિન્તુ એણે જોયું-સાંભળ્યું તો દરેક આવનારને ભાભી એક જ જવાબ આપીને પાછા મોકલી દેતી હતી:"નાનો હજી નાદાન છે. એની પરણવાની ઉંમર થઈ નથી. અને એ સંસાર વિશે ઝાઝું કશું જાણતો નથી." લગભગ માગું લઈ આવનાર દરકને આ જ જવાબ આપીને ભાભી હસતે વદને વિદાય કરી દેતી.
એક દિવસ સમી સાંજના બે માણસો એના ઘેર આવ્યા. મોટાભાઈ બોલે એ પહેલાં જ ભાભીએ કહ્યું:" અમારો નાનકો લગ્નની ના પાડે છે!" અને બાજુની રૂમમાં બેઠા બેઠા ફરમાને અનાયાસે જ કાનોકાન આ સાંભળ્યું. એને કંઈક વહેમ આવી.
એ વહેલી સવારે ઉઠ્યો. ઓફિસ જવાના સમય પહેલાં રાત્રે આવેલા મહેમાનોના ગામ પહોંચી ગયો. સીધું જ કહ્યું:"શ્રીમાન, મારી ઉંમર અઠ્યાવીસ વર્ષ એક મહિનો. બધી જ રીતે કુશળ છું. સંસારને સારી રીતે જાણું છું. જગતના રીત-રિવાજો પ્રત્યે માહિતગાર છું. ગઈ રાતે આપ અમારા ઘરે મારુ માગુ લઈને આવ્યા હતા. એ માગુ મને મંજુર છે. હુ આપની દીકરીને ઓળખું છું. અમે એક્મેકના સથવારે મધુર જિંદગી જીવી શકીશું. આપ ચાહો તો મને આપની આબરૂસમ દીકરી સાથે લગ્નગ્રંથિથી બાંધી શકો છો!"
બીજા દિવસે ભાઈ અને ભાભીએ મળીને નાનાના લગ્નનું નક્કી કર્યું. અને આવતા દિવસોમાં રંગેચંગે લગ્ન પણ લેવાઈ ગયા. ભાભી દિયરને પરણતો જોઈ ન શકી. એના અંતરમાં આગ લાગી.
મોટાની સાથે નાનાનો સંસાર સુખેથી પસાર થવા લાગ્યો. મોટાનો પરિવાર પણ આરામદાયક જિંદગીમાં હતો. કોઈને કંઈ જ વાતે તકલીફ નહોતી જ. પોતાના લગ્ન પછી પણ ભત્રીજાઓના લાડકોડમાં એમના ઉછેરમાં ઓટ ના આવી. ઉલટું દિવસેને દિવસે પ્રેમમાં વધારો થવા લાગ્યો. હવે તો નાનાની વહુ પણ એમના ભત્રીજાઓને દીકરાની જેમ લાડકોડથી ઉછેરવા લાગી. જોનારને લાગે જ નહિ કે એ પેલા બે બાળકોની કાકી છે. એના પ્રેમમાં જાણે ઉછાળા મારતું માતૃત્વ!
જેવી ઘરમાં દેરાણી આવી કે ભાભીના ચહેરા પર ઉદાસીએ સામ્રાજ્ય સર્જ્યું. મોટો ભાઈ બધું સમજી શકતો હતો પણ બોલવાની કે કશું કહેવાને કોઈ સ્થાન જ નહોતું. જેમ ચાલતું હતું એમ ચાલવા દેવામાં જ એણે શાણપણ સમજી.
"ભાભી મને હસીને વાતો નથી કરતા. મારી સાથે જાણે ઓરમાન ભર્યું વર્તન કરતાં હોય એવું મને લાગે છે." ફરમાનની પત્નીએ એને કહ્યું.
"એ તારો વહેમ છે. હું ભાભીને ઓળખું છું. ને એના ચહેરા પર આવું કશુંક હશે. બાકી હૈયામાં તો આપણા પ્રત્યે માતૃત્વ સમો ભારોભાર પ્રેમ છે."
થોડાક દિવસો બાદ ફરમાને એકાંતમાં જઈને કહ્યું:"ભાભી, હમણાંથી તમે ઉદાસ રહો છો. હું કારણ સમજી શકતો નથી. તમારા ઉદાસીના કારણે તમારી દેરાણી પણ ટેન્શનમાં રહે છે. જો કંઈ પ્રોબ્લેમ જેવું હોય તો કહો. આપણે ઉકેલ લાવીએ. અને જો કશું જ ન હોય તો આપ બંને સાથે હળી-મળીને બહેન જેવી રહેશો તો આપણે પહેલાં કરતાં સવાયા સુખી થઈશું. ગામમાં અને પંથકમાં આપણે ઉદાહરણરૂપ બનીશું. આવતા દહાડે લોકો કહેશે કે ભાઈ હો તો આવા અને દેરાણી-જેઠાણી હો તો તમારા જેવી!"
ભાભીએ નાનકાને કશો જ ઉત્તર વાળ્યો નહીં.
ઉત્તર વાળે જ શાની? એના મનમાં તો વહેમે ઘર ઘાલ્યું હતું. ઉલટાની એ વધારે ઉશ્કેરાઈ. એણે કાવતરા ગોઠવવા માંડ્યા. પિતાની જમીનમાંથી તો બાળપણથી જ એણે નાનાનું નામ કમી કરાવેલ હતું.
ધીમે-ધીમે નાનાને ભાભીની મેલી મંછાની પૂરી જાણ થઈ ગઈ. કિન્તુ એણે આંખ આડા કાન કર્યા. સૌ સારા વાના થશે અને એક દિવસ ભાભીને ભાન થશે એમ સમજીને એણે વાત વિસારે પાડી. પણ એમ ભાભી માને શાની?
ભાભી કોઈ જ વાતે નમતું જોખવા તૈયાર નહોતી. એના મનમાં તો પેલા ભયંકર કુવિચારે સ્થાન જમાવી લીધું હતું કે નાનો અમને કશું આપશે નહીં. અમારે ભીખારી થવાનો વખત આવશે. મારા બાળકો રઝળી પડશે. જ્યારે નાનાના મનમાં તો આવું કશું જ હતું નહીં. એ તો પોતાના ભાઈ-ભાભીને પિતાતુલ્ય- માવતરસમા જ માનતો હતો. અને એણે એ વાત પોતાની પત્નીને પણ કહી રાખી હતી. પત્ની પણ એ વાતમાં ખુશીથી સહમત હતી.
ભાભી હંમેશા છંછેડાયેલી જ રહેતી. છતાય ફરમાનની સમજું વહુ ભેગી એને સારી ફાવટ આવી ગઈ હતી. લગ્નના બે વર્ષ સુધી પણ એ પોતાનો પગાર ભાઇને જ આપી દેતો. એ જોઈ ભાભી ખૂબ હરખાતી.
એકવાર રાત્રે એ સૂતી હતી ને એને કુવિચાર આવ્યો:" બીજું તો બધું ઠીક, ફરમાન હાલ તો અમારો છે. એની વહુ પણ મારી સગી બહેન જેવું વર્તન રાખે છે. માનપાન આપે છે કિન્તુ જ્યારે એને ઘેર બાળકો અવતરશે તો એનો પગાર અને સંપત્તિનો અમને હક મળશે જ નહીં! ત્યારે અમારું શું થશે!" અને આ વિચારે એણે બીજી જ સવારે પોતાના કાવતરાને અંજામ આપવાનું શરૂ કરી દીધું.
"નાના, તને અને તારી પત્નીને જો અહીં અગવડ પડતી હોય તો આપણે ઉપર બીજો માળ બનાવી લઈએ." મોટાએ એક વખત જમતી વખતે નાનાને કહ્યું.
કોળીયો હાથમાં જ રાખતા નાનાએ તત્ક્ષણ ઉત્તર વાળ્યો:"ના ભાઈ, ના હો! અમને અહીં કોઈ જ અગવડ પડતી નથી. અમારે તમારાથી કોઈ કાળે અલગ થવું નથી."
એમ કરતા ચારેક વરસ વીતી ગયા. ફરમાન અને એની પત્નીને દિવસો ચડતા ન હતા એટલે બંનેને ચિંતા પેઠી. એક દિવસ ફરમાને એની પત્નીને કહ્યું:"આપણે પણ બાળક હોય તો ઠીક. પણ મને કંઈ સમજાતું નથી આ આપણા શરીર સાથ કેમ નથી આપતા?"
"હશે, એ બધું કુદરતના હાથની વાત છે. કુદરત એની મરજી પડશે ત્યારે સૌ સારાવાના કરશે." પત્નીએ દુ:ખ દબાવી હળવાશ વેરી.
"પણ, આટલા વરસ તો કુદરતે કોઈને રાહ નથી જોવડાવી. નક્કી આપણા બેમાંથી એકમાં કંઈક ખૂટતું હોવું જોઈએ!"
"ના ના, એવું કશું ન હોય. એ બધું કુદરતની કમાલ છે. અને આપણે બાળકો તો છે જ. આ મોટાભાઈના બે બાળકો આપણા જ તો બાળકો છે! આપણે એમને સગા બાળકો જેમ ઉછેરીએ છીએ. પછી આપણે ચિંતા શાની?"
"તારી વાત સાચી. પણ આપણા એ આપણા."
" અરે યાર! તમે ઘેલા થઈ ગયા લાગો છો. એ આપણા જ બાળકો છે. જુઓ આપણે એમને અને એ આપણને કેટલો બધો લાડ લડાવે છે!"
"છતાં પણ મને એક અફસોસ સતાવે છે. ગમે એ પણ આપણે એમને આપણા નામ તો નથી આપી શકતા ને?"
"એ તો આપણે એકને દત્તક લઈ લઈએ! પછી આપણા નામ જોડાઈ જશે, ને એ આપણું બાળક થઈ જશે, બસ!"
"બધું તો ઠીક બકા, પણ પછી લોકો આપણા વિષે જાતજાતની વાતો કરશે. તુ સ્ત્રીમાં અને હું પુરૂષમાં નથી જગતમાં એવી અફવા ફેલાશે. અને એ દુઃખ મારાથી સહન નહી થાય. આપણે બાળકો તો જોઈશે જ, ગમે તે ભોગે!"
બંનેના હ્રદય વલોવાતા. વલોપાત જીરવાતો નહોતો.
સમય જતા ક્યાં વાર લાગે છે! બાળકોની ભૂખ ચરમસીમાએ પહોંચી હતી! કોઈ આશા નહોતી દેખાતી. મોટાથી આ દુઃખ જોયું નહોતું જવાતું. ઘણીવાર એ આડકતરી વાણીમાં કહેતો,"નાના, તને બાળકો તો બહુ પસંદ છે એટલે હવે ટૂંક સમયમાં કુદરત તારે ઘેર બાળકો મોકલશે!"
પણ એ ટૂંકો સમય લાંબો ને લાંબો થતો જતો હતો.
સૌને ચિંતા કોરી ખાતી હતી. માત્ર એક જ વ્યક્તિ આનંદ-મંગળથી ખુશખુશાલ બનીને ફરતી હતી. અને એ વ્યક્તિ એટલે ફરમાનની વહાલી ભાભી!
નાની વહુને પેટ નહોતું ચડતું એ જોઈ ભાભી મનમાંને મનમાં બહું જ હરખાતી.
એક દિવસ ફરમાન એની પત્ની સાથે ડૉક્ટરની દવા લેવા પહોંચી ગયો. ડોક્ટરે જરૂરી રિપોર્ટ કરાવીને સારવાર ચાલુ કરી. એક મહિનો, બે મહિનો પણ કોઈ જ ફરક પડ્યો નહીં. ડોક્ટરે હાથ ઊંચા કર્યા. થોડા સમય પછી તે બીજા દવાખાને પહોંચ્યા. એમ કરતા બધા જ ડોક્ટરો અને દવાનો એક જ રિપોર્ટ આવતો હતો:નોર્મલ! બંને જ પતિ-પત્ની બાળકને જન્મ આપવા માટે પરફેક્ટ હતા! તો પછી નડતું'તું શું? એ જ નહોતું સમજાતું!
કેટલાય દવાખાના અને ડોક્ટર બદલી નાખ્યા પણ કોઈ જ દવા કે ડૉક્ટર્સની કારી ફાવી નહીં.
આખરે થાક્યા.
હથિયાર હેઠા મેલ્યા.
એકવાર પત્નીએ કહ્યું:"આપણે એક કામ કરીએ, કોઈ ભુવાજી પાસે જઈએ!"
"બકા, તુ રહેવા દે. એ પોતાનું ભલું નથી કરી શકતો ને બીજાનું શું ભલું કરી શકવાનો? આ બધું અત્યારના સમયમાં અંધશ્રદ્ધા છે. ને હું એમાં સહેંજેય માનતો નથી."
"અરે હા, તમારી વાત સાચી! તમે વિજ્ઞાનમાં માનો છો તો એના માટે આપણે દરેક પ્રકારની દવા કરાવી. હવે આખરી ઉપાય તરીકે દવા છોડીને બદલામાં એક વાર ભગવાન અને ભુવાનોય વિશ્વાસ કરી લઈએ!"
ફરમાન કમને તૈયાર થયો.
એટલામાં ફરમાનની ઓફિસમાં એક દિવસ એક ગરીબ કાકા આવી પહોંચ્યા. એમણે ફરમાનને ઘણા બધા ડોક્ટર પાસે જતા જોયો હતો. એટલે એના દરદને પારખી ગયા હતા. કાકાએ ધીમે રહીને કહ્યું:"સાહેબ ! મને ખબર છે તમારે શૅર માટીની ખોટ છે! માણસ પાસે બધું જ હોય પણ જો શૅર માટીની ખોટ હોય તો એની જિંદગી કોઈ કામની નથી રહેતી. એ દુઃખ હું સારી પેઠે સમજું છું. માટે આપને એક છેલ્લી વાત કરવા આવ્યો છું, જો આપ મારી વાત માનો તો?"
અને ફરમાનને કાકાની વાત માનવી પડી.
બીજા દિવસે એ પોતાની પત્નીને લઈને કાકાના કહ્યા પ્રમાણેના ડોક્ટર પાસે પહોંચી ગયો.
"સાહેબ!"
"બસ, ભાઈ રહેવા દો .હું તમારી વેદના બરોબર સમજી શકું છું.
આપ માત્ર ઈશ્વર પર શ્રદ્ધા રાખો."
અને એ દંપતી પર હાસ્યનું તાજું મોજુ આહલાદક બનીને ફરી વળ્યું.
"ભાઈ, અનાથ બાળકની અને વાંજીયા મા-બાપની વેદના શું હોઈ શકે? એ હું આટલા વર્ષની સર્વિસ દરમિયાન સારી પેઠે જાણી ચુક્યો છું. અનુભવી ચૂક્યો છું."
"પણ સાહેબ! અમને કોઈ તકલીફ નથી. અમે તંદુરસ્ત છીએ. કોઈપણ ડોક્ટર એવું નથી કહેતો કે અમે બન્ને બાળક પેદા કરવામાં અસમર્થ છીએ! તો પછી અમારે આ ખોટ શા માટે?" કહી એણે ફાઈલ ડોક્ટરના હાથમાં સોંપી.
ડોક્ટરે મધ જેવું સ્મિત વેર્યું. ફાઈલ વાચવા માંડી.
ડોક્ટર બીજી ફાઈલ ઉકેલવાની તૈયારી કરતો હતો ત્યારે જ ફરમાને વચ્ચે કહ્યું:"સાહેબ! હવે આપની પાસે છેલ્લો ટ્રાય છે. અમે હાર્યા છીએ. હવે તો કમોતે કૂવો-હવાડો કરવો પડશે!" કહી એણે લમણે હાથ ભરાવ્યો.
"શાં માટે? ભાઈ! ઈશ્વરે આટલું સરસ જીવન આપ્યું છે! એ ઈશ્વરનું અપમાન શા માટે? બાળક આપવા ના આપવા એ અંતે તો ઈશ્વરના હાથની જ વાત છે ને! એના નિર્ણયનું ઉલ્લંઘન હરગિજ ન કરાય!"
"સાહેબ! બાળક વિના તો શેને જીવાય? જીવન વેરાન- વેરાન લાગે છે!"
"ધીરજ અને શ્રદ્ધા રાખો ઈશ્વર બાળક જરૂર આપશે! હું તમારા માટે બનતી બધી જ કોશિશ કરીશ!"
ડોક્ટરે એક સમયની દવા આપીને બંનેને રવાના કર્યા.
બીજા દિવસે આવવા કહ્યું.
સાંજ વીતી ચૂકી હતી. ડોક્ટરને ઘેર જવાનો વખત થયો હતો. પણ એ ફરમાનની ફાઈલનો અભ્યાસ કરવામાં મશગૂલ હતો. બધી જ ફાઈલ, બધા જ રિપોર્ટ બરાબર ચેક કર્યા. બધું જ નોર્મલ હતું. ડોક્ટર વિચારે ચડ્યો:"આવું તો બને જ કેમ? મોડે સુધી વિચારતા ડોક્ટરને કોઇપણ જાતનો ઉપાય મળ્યો નહીં. ડોક્ટરની બેચેની વધવા લાગી. હવે શું?
રાત્રિના દસેક વાગ્યાનો સમય હતો. ડોક્ટર ઘેર જવાને બદલે સીધો જ શહેરના જાણીતા જ્યોતિષશાસ્ત્રી પાસે પહોંચી ગયો! કહ્યું:" જ્યોતિષશ્રી, આપની પાસે એક ગૂંચવણ લઈને આવ્યો છું. મારું વિજ્ઞાન જે નથી કરી શક્યું એવું કામ કોણે કર્યું છે?" કહીને ડૉક્ટરે એ દંપતિના ફોટા જ્યોતિષ સામે કર્યા. એ તરફ નજર નાખીને જ્યોતિષીએ કહ્યું:"ડોક્ટર! આ દંપત્તિના કિસ્મતમાં બે બાળકો લખેલા છે! ધન્યવાદ છે આ દંપતીને! કુદરતે એમને એક બાળક અને એક બાળકી આપેલી છે!"
વરસોનો અનુભવી ડોક્ટર જ્યારે પોતાના ઉપાયથી કે દવાથી કોઈ મરીઝને સારો કરી શકતો નહીં ત્યારે આ જ જ્યોતિષ એની વહારે અવતો.
"પરંતું જ્યોતિષશાસ્ત્રી, લગ્નના ચાર-ચાર વર્ષ થવા આવ્યા છતાં મહિના ચડયા નથી! છેલ્લા આઠેક મહિનાથી શહેરના પ્રખ્યાત ડોક્ટરો પાસે રિપોર્ટ કરાવ્યા, દવા લીધી. બધું જ નોર્મલ છે. છતાં બાળક અવતરવા કેમ અશક્ય છે?"
"ઓહોહોહો! ડોક્ટર! લગ્નના દોઢ વર્ષમાં એમને દીકરી અવતરવાની હતી અને આજે ચાર વર્ષ થઇ ગયા છે! છતાંય ખોળો ખાલી! અશક્ય છે ડોક્ટર, અશક્ય! નક્કી ક્યાંક કંઈક ચૂંક થઈ લાગે છે!"
ઘડીક રહીને જ્યોતિષીએ કહ્યું:"ડોક્ટર, આવનાર સ્ત્રીની કૂખને કોઈ મેલી વિદ્યાના જાણકારે બાંધી દીધી છે!"
"એવું કેવી રીતે બની શકે, જ્યોતિષશાસ્ત્રી? સાવ અશક્ય છે?"
"ડોક્ટર!" ડોક્ટર સામે જોઈને કહ્યું:" અને આ શક્ય હોય તો?"
"તો, હું કાલથી આવા મેલી વિદ્યાના જાણકાર અને લોકોની જીંદગી સાથે ખેલવાડ કરતા લોકોને જેલ હવાલે કરાવીશ!"
"બીજું બધું તો ઠીક જ્યોતિષશાસ્ત્રી! પણ આ બેનની કૂખ કોણે અને શા માટે બાંધી? આ બંનેએ કોનું શું બગાડયું છે?"
"બગાડ્યું નથી, બગાડવાના વહેમે આ આફત નોંતરી છે! અત્યારે રાત વધી રહી છે, ડૉક્ટર. કાલે સવારે હું તમને તમારા સવાલોના જવાબ જરૂર આપીશ. પણ હાં, આ દંપતિને કાલે મારી પાસે લેતા આવજો."
જતાં જતાં ડોક્ટરે જ્યોતિષશાસ્ત્રીને ફરમાને કહેલી એના લગ્નથી માંડીને અત્યાર સુધીમાં જે જે ઘટનાઓ ઘટી હતી, એની સાથેના વર્તનના બનાવો બન્યા હતાં એ બધા જ બનાવો ડોક્ટરને કહ્યાં પ્રમાણે ડૉક્ટરે જ્યોતિષશાસ્ત્રને કહી સંભળાવ્યા.
અને એ જ ઘડીએ જ્યોતિષશાસ્ત્રીએ ડોક્ટરને પાછા બોલાવીને કહ્યું:"થોભી જાઓ! અને સાંભળો! તમારા જે દર્દી છે એ દર્દીની ભાભીએ પોતાના સુખી પરિવાર માટે થઈને; આ દંપતિની સંપતિ ખાવા માટે થઈને એ ભાભીએ જ આ બેનની કૂખ બંધાવી છે! કિન્તું હવે આપણે આ વાત સરાજાહેર કરીને એ સુખી-સમૃદ્ધ પરિવારને ખેદાનમેદાન નથી કરવું! કાલે એ દંપતિ તમારા દવાખાને આવે એટલે ત્યાં જ વિધિ કરીને આપણે એ બેનની કૂખ છૂટી કરવી છે!"
ડોક્ટર અને જ્યોતિષી મોડી રાત્રે ઘસઘસાટ ઊંઘતા હતાં જ્યારે ફરમાન અને એની પત્ની ઊઘાડી આંખે રાતભર પડખા ઘસતા રહ્યા.
