#નિર્ભયા
ભાગ. 10. જેલની અંદરનો ખોફ: 'ડેથ વોરંટ'ની એ રાત
માર્ચ ૨૦૨૦નો એ ત્રીજો અઠવાડિયો. ભારતના રાષ્ટ્રપતિ ભવન દ્વારા જ્યારે ચારેય દોષિતો—મુકેશ સિંહ, પવન ગુપ્તા, વિનય શર્મા અને અક્ષય ઠાકુરની આખરી દયા અરજીઓ (Mercy Petitions) ને પણ સત્તાવાર રીતે ફગાવી દેવામાં આવી, ત્યારે કાયદાના તમામ દરવાજા કાયમ માટે બંધ થઈ ગયા. પટિયાલા હાઉસ કોર્ટે ચોથું અને ફાઇનલ 'ડેથ વોરંટ' (Death Warrant) જારી કર્યું, જેમાં ફાંસીની તારીખ અને સમય નક્કી કરાયો—૨૦ માર્ચ ૨૦૨૦, વહેલી સવારે ૫:૩૦ વાગ્યે. હવે કાયદાનો કોરડો વીંઝાવા માટે તૈયાર હતો અને આ આદેશની નકલ જ્યારે એશિયાની સૌથી સુરક્ષિત ગણાતી દિલ્હીની તિહાર જેલ પ્રશાસનને મળી, ત્યારે જેલની અંદર સત્તાવાર હલચલ તેજ થઈ ગઈ.જેલ મેન્યુઅલના કાયદા મુજબ, ડેથ વોરંટ જારી થતાંની સાથે જ ચારેય દોષિતોને તિહાર જેલ નંબર-૩ ના સ્પેશિયલ 'કન્ડેમ્ન્ડ સેલ' (Condemned Cell - ફાંસીની સજા પામેલા કેદીઓની કાળી કોટડી) માં ખસેડવામાં આવ્યા. આ એવો સેલ હોય છે જ્યાં કેદી માત્ર કાળની પ્રતિક્ષા કરે છે. સેલની અંદર કોઈ પણ એવી વસ્તુ (જેમ કે દોરડું, બારીની ગ્રીલ કે તીક્ષ્ણ વસ્તુ) નહોતી જેનાથી તેઓ આત્મહત્યા કરીને કાયદાની સજાથી બચી શકે. આ કોટડીઓની બહાર ૨૪ કલાક તિહાર જેલના સશસ્ત્ર સિક્યોરિટી ગાર્ડ્સ તૈનાત કરી દેવામાં આવ્યા અને સીસીટીવી કેમેરા દ્વારા પળેપળનું મોનિટરિંગ શરૂ થયું. જેલની દીવાલો પર જાણે કાળનો પગરવ સંભળાતો હતો અને અંધકારનો એવો ઘેરો સન્નાટો વ્યાપી ગયો હતો જે નરાધમોને તેમના પાપોની યાદ અપાવતો હતો.
૧૯ માર્ચ ૨૦૨૦ની એ સાંજ હિન્દુસ્તાનના ઇતિહાસની એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાંજ હતી. જેલના નિયમ મુજબ દોષિતોને પૂછવામાં આવ્યું કે, "તમારી આખરી ઇચ્છા શું છે? શું તમારે તમારા પરિવારને છેલ્લી વાર મળવું છે અથવા કોઈ ધાર્મિક પુસ્તક વાંચવું છે?" પરંતુ, જે રાક્ષસોએ ૧૬ ડિસેમ્બરની રાત્રે એક દીકરીની આજીજીઓ નહોતી સાંભળી, તેઓ આજે મોતને પોતાની એકદમ નજીક જોઈને સંપૂર્ણપણે માનસિક સંતુલન ગુમાવી ચૂક્યા હતા. સાંજ ઢળતાની સાથે જ ચારેય દોષિતોના ચહેરા પરથી ક્રૂરતા ગાયબ થઈ ગઈ હતી અને તેની જગ્યાએ મરણતોલ ભય અને લાચારી છવાઈ ગઈ હતી [Black Warrant].રાતના આઠ વાગ્યે જેલના નિયમ મુજબ તેમને રાત્રિનું ભોજન (છેલ્લું જમણ) પીરસવામાં આવ્યું. પરંતુ ચારેયમાંથી કોઈએ થાળીને અડકવાની પણ ના પાડી દીધી. મોતના ખોફને કારણે તેમનું ગળું સુકાઈ ગયું હતું. દોષિત વિનય શર્મા પોતાના સેલના ખૂણામાં બેસીને ધ્રુસકે ને ધ્રુસકે રડી રહ્યો હતો અને વારંવાર જેલ ગાર્ડ સામે હાથ જોડીને ભીખ માંગી રહ્યો હતો કે, "મને બચાવી લો, મને માફ કરી દો..." અક્ષય ઠાકુર અને પવન ગુપ્તા પથ્થરની ઠંડી ફ્લોર પર ગભરાટમાં આળોટી રહ્યા હતા અને પાગલોની જેમ બબડી રહ્યા હતા [Black Warrant].મુકેશ સિંહ અવાક બનીને સેલની લોખંડની ગ્રીલ પકડીને બહાર અંધારા તરફ જોઈ રહ્યો હતો. આખી રાત જેલના એ વોર્ડમાં માત્ર તેમના રડવાનો અને કણસવાનો અવાજ ગુંજતો રહ્યો. એ કાળી રાત્રે તેમને સમજાઈ ગયું હતું કે તેમણે જે પાપ કર્યું હતું, તેની સજાથી બચાવવા માટે હવે બ્રહ્માંડની કોઈ તાકાત તેમની મદદ કરી શકે તેમ નથી.
બીજી તરફ, જ્યારે દોષિતો પોતાના સેલમાં મોતથી ધ્રૂજી રહ્યા હતા, ત્યારે તિહાર જેલના વરિષ્ઠ પ્રશાસનિક અધિકારીઓ અને મેરઠથી ખાસ બોલાવાયેલા સત્તાવાર જલ્લાદ પવન કુમાર વહેલી સવારના ઓપરેશનની ગુપ્ત તૈયારીઓ આખરી કરી રહ્યા હતા. જેલ મેન્યુઅલ મુજબ ફાંસી આપવાના ૨૪ કલાક પહેલા જલ્લાદ પવને ફાંસીઘર (Execution House) ની મુલાકાત લીધી હતી. ફાંસી માટે સ્પેશિયલ મનિલા દોરડા (Manila Ropes) મંગાવવામાં આવ્યા હતા, જેને માખણ અને પાકા કેળાની પેસ્ટ લગાવીને એકદમ નરમ અને લપસણા બનાવવામાં આવ્યા હતા જેથી ફાંસી આપતી વખતે દોરડું અધવચ્ચેથી તૂટી ન જાય.રાત્રિના જ અંધકારમાં જલ્લાદ પવન અને જેલ સુપ્રિટેન્ડેન્ટે દોષિતોના અસલી વજન જેટલી જ રેતીની ગુણો (Sandbags) ને ફાંસીના માચડે લટકાવીને 'ડમી ટ્રાયલ રન' (Trial Run) કર્યો હતો, જેથી લીવર ખેંચતી વખતે લોખંડના પાટિયા બરાબર ખુલે છે કે નહીં તેની ખાતરી કરી શકાય. જેલના ડૉક્ટરોની એક સ્પેશિયલ ટીમ, મેજિસ્ટ્રેટ અને જેલ કમાન્ડોઝની ટુકડી વહેલી સવારે ૪:૦૦ વાગ્યે જ પોતાની ડ્યુટી પર તૈનાત થઈ ગઈ હતી. આખું જેલ પ્રશાસન એક અત્યંત સંવેદનશીલ મિશન મોડ પર હતું, કારણ કે આ માત્ર ચાર કેદીઓની ફાંસી નહોતી, પણ આખા દેશના જનઆક્રોશ અને ૭ વર્ષની લાંબી કાનૂની લડાઈનો આખરી મુકામ હતો. કાળની ઘડિયાળ ટક-ટક કરતી આગળ વધી રહી હતી અને ૨૦ માર્ચની એ ઐતિહાસિક સવાર થવામાં હવે માત્ર થોડી જ મિનિટો બાકી હતી.
નિર્ભયા (સામાજિક અને કાનૂની જાગૃતિ માટે વિશેષ પ્રકરણ). આ આલેખન દિલ્હી પોલીસની સત્તાવાર તપાસ અને ઇતિહાસની સત્યઘટના પર આધારિત છે."
#કૃષ્ણસખી
#ગુજરાતીસાહિત્ય
#MansiDesaiShastriNiVartao
