#નિર્ભયા
ભાગ 3 ગુપ્ત "ઓપરેશન નિર્ભયા"
૧૭ ડિસેમ્બર ૨૦૧૨ની એ વહેલી સવાર દિલ્હી પોલીસના ઇતિહાસની સૌથી કપરી સવાર હતી. સફદરજંગ હોસ્પિટલની બહાર પ્રજાનો આક્રોશ ફાટી નીકળ્યો હતો, મીડિયાના કેમેરા પોલીસ કમિશનરની ઓફિસ સામે ગોઠવાઈ ગયા હતા અને સંસદથી લઈને સડક સુધી માત્ર એક જ સવાલ પૂછાતો હતો: "ગુનેગારો ક્યાં છે?"દિલ્હી પોલીસ પાસે ઘટનાની જે શરૂઆતી માહિતી હતી, તે શૂન્ય બરાબર હતી. પીડિત દીકરી વાત કરી શકે તેવી સ્થિતિમાં નહોતી. તેના અર્ધબેભાન અને ઘવાયેલા મિત્રએ પોલીસને જે નિવેદન આપ્યું, તેમાં માત્ર એટલી જ ખબર પડી કે બસ સફેદ રંગની હતી, ખાનગી લક્ઝરી (ચાર્ટર) બસ હતી, તેના કાચ પર કાળા પડદા હતા અને બસની આગળ કે પાછળ પીળા રંગના અક્ષરોથી કંઈક લખેલું હતું. મિત્ર આઘાતમાં હોવાથી બસનો નંબર (Registration Number) જોઈ શક્યો નહોતો.દિલ્હી જેવા મહાનગરમાં, જ્યાં દરરોજ રાત્રે હજારો સફેદ કલરની ખાનગી બસો અને સ્કૂલ બસો દોડતી હોય, ત્યાં નંબર વગર માત્ર ૨૪ કલાક જૂની એક સફેદ બસને શોધવી એ ઘાસના ઢગલામાંથી સોય શોધવા જેવું અશક્ય કામ હતું. તત્કાલીન સાઉથ-ડિસ્ટ્રિક્ટના ડેપ્યુટી કમિશનર ઓફ પોલીસ (DCP) છાયા શર્મા પર આખા દેશની નજર હતી. તેમણે તાત્કાલિક દિલ્હી પોલીસના સૌથી તેજતર્રાર વરિષ્ઠ ઇન્સ્પેક્ટરો અને કમાન્ડોની એક ગુપ્ત કોર ટીમ બનાવી, જેને કોડનેમ આપવામાં આવ્યું "ઓપરેશન નિર્ભયા".
ઓપરેશન નિર્ભયાની ટીમે સૌથી પહેલું કામ એ કર્યું કે પીડિતા અને તેનો મિત્ર મુનિરકા બસ સ્ટેન્ડ પર કેટલા વાગ્યે ઊભા હતા અને તેમને કયા રૂટ પર લઈ જવામાં આવ્યા તેનું મેપિંગ કર્યું. પોલીસે મુનિરકા, પાલમ, મહિપાલપુર ફ્લાયઓવર અને નેશનલ હાઈવે-૮ (NH-8) પર આવેલા તમામ પેટ્રોલ પંપો, હોટલો અને સરકારી ઈમારતોના સીસીટીવી (CCTV) ફૂટેજ એકઠા કરવાનું શરૂ કર્યું. ૨૦૧૨ના સમયમાં આજની જેમ દરેક ચાર રસ્તે હાઈ-ડેફિનેશન કેમેરા નહોતા, એટલે ફૂટેજ ખૂબ જ ધૂંધળા (Blurry) હતા.ઇન્સ્પેક્ટરોની એક ટીમે રાત-દિવસ જાગીને હોસ્પિટલની બાજુના જ એક પેટ્રોલ પંપના સીસીટીવી ફૂટેજને કલાકો સુધી માઇક્રોસ્કોપિક લેવલ પર તપાસ્યા. રાતના લગભગ ૯:૩૪ વાગ્યે એ ધૂંધળા ફૂટેજમાં એક સફેદ બસ સ્પીડમાં પસાર થતી દેખાઈ. એ બસ સામાન્ય બસો કરતાં અલગ હતી કારણ કે તેની બોડી પર વિશિષ્ટ પ્રકારની ગ્રાફિક્સ ડિઝાઇન હતી અને બસના આગળના કાચ પર હિન્દી કે અંગ્રેજીમાં ધૂંધળા અક્ષરે 'યાદવ' (YADAV) લખેલું વંચાતું હતું.પોલીસને પહેલો સચોટ પુરાવો મળ્યો. આરટીઓ (RTO) ના રેકોર્ડ તપાસવામાં આવ્યા, પરંતુ દિલ્હી અને એનસીઆર (NCR) માં 'યાદવ' નામની ટ્રાવેલ્સ અથવા માલિકી ધરાવતી અંદાજે ૩૦૦થી વધુ બસો નોંધાયેલી હતી. પોલીસે ગુપ્ત બાતમીદારો (Informers) અને બસ કંડક્ટરોના નેટવર્કને એક્ટિવ કર્યું. માત્ર થોડા જ કલાકોમાં એક બાતમીદારે પાકા સમાચાર આપ્યા કે આ બસ આર.કે. પુરમ અને સેક્ટર-૩, દ્વારકાના રૂટ પર ચાલે છે અને તેનો માલિક દિનેશ યાદવ નામનો માણસ છે.
૧૭ ડિસેમ્બરની રાત્રે જ પોલીસે દિનેશ યાદવને દબોચી લીધો. તેની પૂછપરછમાં જાણવા મળ્યું કે તેની બસ (નંબર: DL 1PC 1517) નો મુખ્ય ડ્રાઈવર રામ સિંહ છે, જે રવિવારે રાત્રે પોતાના ભાઈ અને મિત્રો સાથે દારૂ પીવા માટે બસ લઈને નીકળ્યો હતો. બસ અત્યારે દિલ્હીના રવિદાસ કેમ્પ (આર.કે. પુરમની ઝૂંપડપટ્ટી) પાસે પાર્ક કરેલી છે.પોલીસે મોડી રાત્રે જ રવિદાસ કેમ્પને ચારેય તરફથી ઘેરી લીધો. રામ સિંહ પોતાની ઝૂંપડીમાં સૂતો હતો. પોલીસે જ્યારે તેના ઘર પર દરોડો પાડ્યો, ત્યારે તે નશામાં જ હતો. તેની ધરપકડ કરવામાં આવી અને બસને કબ્જે લેવામાં આવી. જ્યારે ફોરેન્સિક સાયન્સ લેબોરેટરી (FSL) ની ટીમે બસનો દરવાજો ખોલ્યો, ત્યારે અંદરનું દ્રશ્ય ભયાનક હતું. નરાધમોએ બસને પાણીથી ધોઈ નાખી હતી જેથી પુરાવા નાશ પામે, પરંતુ ફોરેન્સિક કેમિકલ્સ (Luminol Test) નો ઉપયોગ કરતા જ બસની સીટો અને ફ્લોર પર લોહીના અસંખ્ય ડાઘા ચમકવા લાગ્યા. બસમાંથી પીડિતાના કપડાંના ટુકડા અને લોખંડનો એ જ કાળો સળિયો પણ મળી આવ્યો.
રામ સિંહની કડક પૂછપરછ શરૂ થતાં જ તે ભાંગી પડ્યો અને તેણે બાકીના પાંચ સાગરીતોના નામ ઓકી દીધા. દિલ્હી પોલીસ સમજી ગઈ હતી કે આ નરાધમો દિલ્હી છોડીને ભાગી જશે, એટલે દેશભરમાં એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું.બીજી ધરપકડ - મુકેશ સિંહ: રામ સિંહનો સગcustom ભાઈ મુકેશ સિંહ બસમાં જ હાજર હતો. રામ સિંહની ધરપકડના થોડા જ કલાકોમાં પોલીસે મુકેશને દિલ્હીના બસ સ્ટેન્ડ નજીકથી ભાગવાની ફિરાકમાં જ પકડી પાડ્યો.ત્રીજી ધરપકડ - વિનય શર્મા અને ચોથી ધરપકડ - પવન ગુપ્તા: વિનય શર્મા (ફિટનેસ ટ્રેનર) અને પવન ગુપ્તા (ફળ વેચનારો) બંને મિત્રો હતા. તેઓ દિલ્હીથી ભાગીને પડોશી રાજ્ય રાજસ્થાન તરફ નિકળી ગયા હતા. દિલ્હી પોલીસની એક ટીમે તેમનો પીછો કર્યો અને ટેકનિકલ સર્વેલન્સ (મોબાઈલ લોકેશન) ના આધારે તેમને રાજસ્થાનના એક ગામડામાંથી દબોચી લીધા.પાંચમી ધરપકડ - સગીર આરોપી (Juvenile): આ કેસનો સૌથી ક્રૂર અને હિંસક આરોપી ઘટના સમયે માત્ર ૧૭ વર્ષ અને બહુ ઓછા મહિનાનો હતો, જે કાયદાકીય રીતે સગીર હતો. તે બસનો ક્લીનર હતો. તે દિલ્હીથી ભાગીને ઉત્તર પ્રદેશના આનંદ વિહાર બસ ટર્મિનલ તરફ ગયો હતો. પોલીસે તેને બસમાંથી જ મુસાફરના વેશમાં ધરપકડ કરી.છઠ્ઠી ધરપકડ - અક્ષય ઠાકુર (The Last Run): છેલ્લો આરોપી અક્ષય ઠાકુર બિહારનો રહેવાસી હતો. તે ૧૭ ડિસેમ્બરની સવારે જ ટ્રેન પકડીને બિહારના ઔરંગાબાદ જિલ્લામાં આવેલા પોતાના વતન ગામ ભાગી ગયો હતો. દિલ્હી પોલીસની સ્પેશિયલ ટીમ બિહાર પોલીસની મદદથી તેના ગામ પહોંચી. અક્ષય ખેતરોમાં છુપાયેલો હતો, પરંતુ પોલીસે આખા ગામની નાકાબંધી કરીને ૨૦ ડિસેમ્બર ૨૦૧૨ના રોજ તેને પણ લોખંડની હાથકડી પહેરાવી દીધી.
માનવ ઇતિહાસના સૌથી ક્રૂર અને અંધકારમય ગુનાના તમામ છ આરોપીઓ ઘટનાના માત્ર ૭૨ થી ૯૬ કલાકની અંદર જેલના સળિયા પાછળ ધકેલાઈ ચૂક્યા હતા. કોઈ સચોટ પુરાવો ન હોવા છતાં, દિલ્હી પોલીસે કેવળ વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ, સીસીટીવી એનાલિસિસ અને અથાણ મજૂરીથી આ ઓપરેશન પાર પાડ્યું હતું.પરંતુ પોલીસની અસલી લડાઈ તો હવે શરૂ થવાની હતી. ગુનેગારો ભલે પકડાઈ ગયા હતા, પણ કાયદાની અદાલતમાં તેમને ફાંસીના માચડે લટકાવવા માટે મજબૂત અને અકાટ્ય પુરાવાઓ (Water-tight Case) તૈયાર કરવાના બાકી હતા, કારણ કે આખો દેશ ફાંસીથી ઓછી કોઈ સજા સ્વીકારવા તૈયાર નહોતો.
આગળ નો ભાગ વાચવા માટે ફોલો કરવાનું ચૂકશો નહી
નિર્ભયા (સામાજિક કાનૂની જાગૃતિ માટે વિશેષ પ્રકરણ). આ આલેખન દિલ્હી પોલીસની સત્તાવાર તપાસ અને ઇતિહાસની સત્યઘટના પર આધારિત છે."
#કૃષ્ણસખી
#ગુજરાતીસાહિત્ય
#MansiDesaiShastriNiVartao
