#નિર્ભયા
ભાગ. 8. મુકેશ સિંહનો જૂઠો દાવો અને સુપ્રીમ કોર્ટના સાયન્ટિફિક પુરાવા
સાકેતની સ્પેશિયલ ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટના તીખા સંવાદો અને દિલ્હી હાઈકોર્ટના ગંભીર કોરિડોરમાંથી પસાર થઈને જ્યારે ન્યાયની આ મહાયાત્રા દેશની સૌથી મોટી અદાલત—ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટ (Supreme Court of India) ના ભવ્ય ગુંબજ નીચે પહોંચી, ત્યારે આખા રાષ્ટ્રના શ્વાસ અધ્ધર થઈ ગયા હતા [The Dramatic Decade –: Landmark Cases of Modern India]. આખા દેશની નજર ન્યાયમૂર્તિ દીપક મિશ્રાની અધ્યક્ષતાવાળી એ ઐતિહાસિક ખંડપીઠ પર સ્થિર હતી. કાયદાના નીચલા ચોપડે દોષિતોને ફાંસીની સજા તો સંભળાવી દેવામાં આવી હતી, પણ સર્વોચ્ચ અદાલતમાં કાનૂની કાવાદાવા અને દાવપેચ સંપૂર્ણપણે અલગ અને જટિલ સ્તર પર રમાઈ રહ્યા હતા.આ કેસનો સૌથી શાતિર, અંધકારમય અને ક્રૂર પાત્ર, બસના ડ્રાઈવર રામ સિંહનો સગો ભાઈ મુકેશ સિંહ, ફાંસીના લોખંડી માચડાને પોતાની એકદમ નજીક આવતો જોઈને ભયથી ધ્રૂજી ઉઠ્યો હતો. જે માણસે ૧૬ ડિસેમ્બરની એ કાળી રાત્રે બસની અંદર માનવતાનું ચીરહરણ કરતી વખતે દયાની એક ભીખ પણ નહોતી સ્વીકારી, તે આજે કાયદાના પવિત્ર મંચ પર પોતાના જીવની ભીખ માંગવા માટે કોઈ પણ હદ વટાવવા તૈયાર હતો. તેના બચાવ પક્ષના ચતુર વકીલોએ સર્વોચ્ચ અદાલતમાં એક એવો સનસનાટીભર્યો અને ચોંકાવનારો દાવો કર્યો, જેણે એક ક્ષણ માટે આખા કોર્ટરૂમમાં સ્મશાન જેવો સન્નાટો વ્યાપી દીધો.મુકેશ સિંહે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સમક્ષ એક લેખિત સોગંદનામું રજૂ કરીને ગુનામાંથી સાફ ઈનકાર કરી દીધો. તેણે અદાલતની આંખમાં આંખ પરોવીને જૂઠું બોલતા કહ્યું: "માનનીય ન્યાયમૂર્તિશ્રી, ૧૬ ડિસેમ્બર ૨૦૧૨ની એ કાળી રાત્રે, હું એ સફેદ લક્ઝરી બસની અંદર હાજર જ નહોતો! મારી ધરપકડ સંપૂર્ણપણે ગેરકાનૂની અને રાજકીય રીતે પ્રેરિત છે. દિલ્હી પોલીસે મીડિયાના કેમેરા, બસ સ્ટેન્ડ પર સળગતી મીણબત્તીઓ અને પ્રજાના ભારે દબાણમાં આવીને પોતાની નિષ્ફળતા છુપાવવા માટે મને બલિનો બકરો બનાવ્યો છે. ઘટનાના કલાકો પહેલા અને ઘટનાની આખી રાત દરમિયાન હું તિહાર જેલના એક સત્તાવાર કામકાજ અને અન્ય કેદીઓની મુલાકાત પ્રક્રિયાના સંદર્ભમાં દિલ્હીના તદ્દન અલગ વિસ્તારમાં હાજર હતો. મારી વિરુદ્ધ એક પણ એવો પ્રત્યક્ષ પુરાવો નથી જે સાબિત કરી શકે કે હું એ બસની અંદર હતો."
નરાધમનો આ દાવો કાયદાની પરિભાષામાં 'અલીબાઈ' (Alibi - ગુનાના સમયે અન્ય સ્થળે હાજર હોવાનો દાવો) તરીકે ઓળખાય છે. જો મુકેશ સિંહ આ વાત સાબિત કરી દે, તો ભારતીય ફોજદારી કાયદાની મર્યાદાઓ મુજબ તેને શંકાનો લાભ આપીને નિર્દોષ છોડવો પડે તેમ હતો. આ ચુકાદા પર માત્ર મુકેશનું ભવિષ્ય નહીં, પણ આખા દેશના ન્યાયતંત્રની વિશ્વસનીયતા ટકેલી હતી. નિર્ભયાના વિલાપ કરતા વૃદ્ધ માતા-પિતા કોર્ટની ઠંડી બેન્ચ પર બેસીને હાથ જોડીને ઈશ્વરને પ્રાર્થના કરી રહ્યા હતા કે આ રાક્ષસ કાયદાની આંખમાં ધૂળ નાખીને આઝાદીના ખુલ્લા શ્વાસ લેવા માટે બહાર ન નીકળી જાય.
પરંતુ દિલ્હી પોલીસની સ્પેશિયલ કોર ટીમ અને સરકારી પક્ષના વરિષ્ઠ વકીલો આ શાતિર રમતથી ભીતરી રીતે પરિચિત હતા. તેઓ જાણતા હતા કે ગુનેગાર ગમે તેટલું મોટું જૂઠ બોલે, ગુનેગારના વકીલો ગમે તેટલી કાનૂની છટકબારીઓ શોધે, પણ આધુનિક વિજ્ઞાન ક્યારેય જૂઠું બોલતું નથી. દિલ્હી પોલીસની ફોરેન્સિક સાયન્સ લેબોરેટરી (FSL) અને એઈમ્સ (AIIMS) ના ખ્યાતનામ ડૉક્ટરોની ટીમે અદાલત સમક્ષ એવા ત્રણ અત્યંત અકાટ્ય અને લોખંડી 'સાયન્ટિફિક અને મેડિકલ પુરાવા' રજૂ કર્યા, જેણે મુકેશ સિંહના જૂઠાણાના કિલ્લાને પત્તાના મહેલની જેમ ધ્વસ્ત કરી નાખ્યો.૧. અકાટ્ય ડીએનએ પ્રોફાઇલિંગ (DNA Profiling - ધ લાઈફ કોડ)સરકારી પક્ષે સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ ભારતના ફોરેન્સિક ઇતિહાસનો સૌથી અદ્યતન ડીએનએ રિપોર્ટ રજૂ કર્યો [The Dramatic Decade –: Landmark Cases of Modern India]. જ્યારે ફોરેન્સિક ટીમે ઘટનાની આગલી સવારે એ સફેદ બસની જપ્તી કરી હતી, ત્યારે દેખીતી રીતે બસ અંદરથી પાણીથી ધોઈ નાખવામાં આવી હતી. પરંતુ લોહીના કણો ક્યારેય સંપૂર્ણ ભૂંસાતા નથી. પોલીસે ખાસ લ્યુમિનોલ કેમિકલ ટેસ્ટ (Luminol Test) દ્વારા બસની સીટોની નીચે, ગાદીની અંદર અને લોખંડના સળિયા પરથી ગુપ્ત રક્તના નમૂના એકત્ર કર્યા હતા.લેબમાં જ્યારે મુકેશ સિંહના પોતાના રક્તના નમૂના, તેના કપડાં પરથી મળેલા લોહીના ડાઘા અને નિર્ભયાના શારીરિક અંશોનું ડીએનએ પ્રોફાઇલિંગ કરવામાં આવ્યું, ત્યારે વિજ્ઞાને સાબિત કર્યું કે મુકેશના જીન્સ અને તેના શર્ટ પર જે લોહીના અણુઓ ચોંટેલા હતા, તે કોઈ અન્ય વ્યક્તિના નહીં પણ ખુદ નિર્ભયાના જ હતા. ડીએનએ ની આ મેચિંગ 'વન ઇન અ બિલિયન' (અબજોમાં એક) ની સચોટતા ધરાવતી હતી. આ એક એવો પુરાવો હતો જેને દુનિયાનો કોઈ મોટો વકીલ પોતાની દલીલોથી ખોટો સાબિત કરી શકે તેમ નહોતો. વિજ્ઞાને કોર્ટમાં સાબિત કરી દીધું કે મુકેશ એ રાત્રે બસમાં જ હતો અને તેના હાથ નિર્ભયાના રક્તથી ખરડાયેલા હતા.
જ્યારે બસની બંધ અને અંધારી ચાર દીવાલોની વચ્ચે એ નરાધમો દીકરી પર પાશવી અત્યાચાર કરી રહ્યા હતા, ત્યારે તે માસૂમ દીકરી અબળા બનીને રડી નહોતી, તે સિંહણની જેમ લડી હતી. તેણે પોતાના અસ્તિત્વને બચાવવાના આખરી પ્રયાસમાં મુકેશ સિંહના હાથ, કાંડા અને શરીર પર પોતાના દાંત વડે ખૂબ જ જોરથી બચકાં ભર્યા હતા. ગુનાના સમયે મુકેશના શરીર પર પડેલા એ ઘા, કોર્ટરૂમમાં તેનો સૌથી મોટો કાળ બનીને ઉભા રહ્યા.એઈમ્સના ફોરેન્સિક ડેન્ટિસ્ટ્રી વિભાગના નિષ્ણાતોએ ખાસ 'ડેન્ટલ કાસ્ટિંગ' (Dental Casting) અને થ્રી-ડી કમ્પ્યુટર મોડેલિંગ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કર્યો. તેમણે હોસ્પિટલમાં સારવાર દરમિયાન નિર્ભયાના દાંતના ચોકઠાની સાઈઝ, તેની ગોઠવણ અને અણીના ચોક્કસ માપ લીધા હતા. બીજી તરફ, મુકેશ સિંહની ધરપકડ બાદ તેના શરીર પરના કરડવાના નિશાનની હાઈ-ડેફિનેશન ફોટોગ્રાફી કરવામાં આવી હતી. અદાલતમાં જ્યારે આ બંને આકૃતિઓ અને માપદંડોને કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન પર એકબીજા પર ઓવરલેપ (એકબીજા પર ગોઠવવામાં) કરવામાં આવ્યા, ત્યારે નિર્ભયાના દાંતના નિશાન મુકેશના ઘા પર ૧૦૦% પરફેક્ટ ફિટ બેસી ગયા. જાણે કે નિર્ભયાએ મરતા પહેલા મુકેશના શરીર પર પોતાના હસ્તાક્ષર કરી દીધા હતા કે—"આ જ મારો ગુનેગાર છે!" આ દ્રશ્ય અને વૈજ્ઞાનિક પુરાવો જોઈને મુકેશ સિંહનો ચહેરો કોર્ટરૂમમાં જ ફાટી પડ્યો હતો.
મુકેશ સિંહના જૂઠાણાને સંપૂર્ણપણે દફનાવવા માટે પોલીસે ત્રીજો મોટો વૈજ્ઞાનિક પુરાવો રજૂ કર્યો. બસની અંદર કાળા પડદા હોવા છતાં, સ્ટીયરીંગ વ્હીલ, બસની બારીના કાચ અને સીટના લોખંડના હેન્ડલ પરથી મુકેશ સિંહના જમણા હાથની આંગળીઓના અસંખ્ય સ્પષ્ટ નિશાન (Fingerprints) મળી આવ્યા હતા, જે સાબિત કરતા હતા કે તે બસ ચલાવી રહ્યો હતો અને અંદર હાજર હતો.વળી, મહિપાલપુર ફ્લાયઓવરની નીચે જ્યાં લોહીલુહાણ અવસ્થામાં દીકરીને ફેંકી દેવામાં આવી હતી, ત્યાં કાદવ અને ડામરના રસ્તા પર બસના ટાયરના જે વિશિષ્ટ ઘસારો અને નિશાન (Tire Tracks) મળ્યા હતા, તે મુકેશ જે બસ ચલાવતો હતો તે જ બસના ટાયરની ડિઝાઇન સાથે મિલીમીટરના માપ સાથે મેચ થતા હતા. આ ત્રિવેણી સંગમ જેવા વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓએ સાબિત કર્યું કે મુકેશનું સોગંદનામું માત્ર એક સસ્તી કાનૂની ચાલ હતી.
૫ મે ૨૦૧૭. દિલ્હીમાં ભયાનક ગરમી પડી રહી હતી, પણ સુપ્રીમ કોર્ટના રૂમ નંબર-૨ ની અંદર ઠંડક હોવા છતાં દોષિતોના કપાળ પર પરસેવો વળી રહ્યો હતો. જસ્ટિસ દીપક મિશ્રાએ વહેલી સવારે કોર્ટની કાર્યવાહી શરૂ કરતાની સાથે જ પોતાનો ઐતિહાસિક અંતિમ ચુકાદો વાંચવાનું શરૂ કર્યું [The Dramatic Decade –: Landmark Cases of Modern India]. ન્યાયમૂર્તિઓએ મુકેશ સિંહના 'બસમાં ન હોવાના' અને 'બીજા વિસ્તારમાં હાજર હોવાના' તમામ પાયાવિહોણા દાવાઓને સખત શબ્દોમાં ફગાવી દીધા. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં નોંધ્યું કે, દિલ્હી પોલીસે રજૂ કરેલા ડીએનએ અને બાઇટ માર્કના પુરાવાઓ એટલા અકાટ્ય અને આધુનિક છે કે તેમાં શંકાને કોઈ સ્થાન જ નથી [The Dramatic Decade –: Landmark Cases of Modern India].સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના ચુકાદાના પાનાઓ પર જે શબ્દો લખ્યા, તેણે ભારતીય કાયદાના ઇતિહાસમાં એક નવો માઇલસ્ટોન સ્થાપિત કર્યો. કોર્ટે ગર્જના કરતા કહ્યું: "આ કોઈ સામાન્ય ગુનો નથી. આ એક એવી પાશવી, વિકૃત અને રાક્ષસી ઘટના છે જેણે આખા સભ્ય સમાજના અંતરાત્માને હચમચાવી મૂક્યો છે. પશુઓ પણ પોતાના શિકાર સાથે આવું વર્તન નથી કરતા જેવું વર્તન આ નરાધમોએ એક નિઃસહાય દીકરી સાથે કર્યું છે. જે પાગલપણા અને હેવાનીયતથી આ કુકર્મ આચરવામાં આવ્યું છે, તે જોતા આ કેસ 'રેર ઓફ ધ રેરેસ્ટ' (Rare of Rare) એટલે કે દુર્લભમાંથી અતિ દુર્લભ શ્રેણીની સર્વોચ્ચ ટોચ પર આવે છે. આવા નરપિશાચો સમાજ માટે એક જીવતો ખતરો છે અને તેમને જીવવાનો કોઈ જ અધિકાર નથી."સર્વોચ્ચ અદાલતે મુકેશ સિંહ, પવન ગુપ્તા, વિનય શર્મા અને અક્ષય ઠાકુર—આ ચારેય દોષિતોની ફાંસીની સજા પર દેશની અંતિમ અને સર્વોચ્ચ મહોર લગાવી દીધી [The Dramatic Decade –: Landmark Cases of Modern India]. જ્યારે ન્યાયમૂર્તિઓએ ચુકાદો પૂરો કરીને પોતાના ફુવારા પેનની અણી (Nib) ને કાયદાના નિયમ મુજબ તોડી નાખી, ત્યારે કોર્ટરૂમની પાછળની બેન્ચ પર બેઠેલા નિર્ભયાના માતા આશા દેવીની આંખોમાંથી વહી રહેલા અશ્રુઓમાં આજે દર્દની સાથે-સાથે એક દિવ્ય સંતોષ હતો. ૭ વર્ષની લાંબી અંધારી રાત પછી આજે ન્યાયનો પહેલો સૂરજ ઉગ્યો હતો. વિજ્ઞાન અને કાયદાએ મળીને તેમની દીકરીના અદભુત અને પવિત્ર સંઘર્ષને એળે જવા નહોતો દીધો.
#કૃષ્ણસખી #ગુજરાતીસાહિત્ય
#MansiDesaiShastriNiVartao
