"દર ૧૦૦ માંથી ૮૫ થી ૯૦ ગુનેગારો કાં તો છૂટી જાય છે અથવા જામીન પર ફરે છે! અદાલતોમાં સજાનો દર માત્ર ૪% થી ૧૭% કેમ? વાંચો એસિડ એટેકના આંકડા પાછળનું ભયાનક અને નગ્ન સત્ય..."
#ન્યાય
લેખિકા
Mansi Desai Desai Mansi
Shastri
કાયદો કાગળ પર મજબૂત, પણ ન્યાયતંત્રમાં તેજાબ ફેંકનારાઓનો સજાનો દર કેમ આટલો બગડેલો? વાંચો આ નગ્ન અને કડવું સત્ય!
જ્યારે કોઈ વિકૃત નરાધમ સમાજમાં ઉછરેલી એક દીકરીના ચહેરા પર તેજાબથી હુમલો કરે છે, ત્યારે એ માત્ર એનો બાહ્ય ચહેરો નથી બગાડતો, પરંતુ એની આખી જિંદગી, એની કારકિર્દી, એના ભવિષ્યના તમામ સપના અને એના આખા અસ્તિત્વને ક્ષણભરમાં જીવતા જીવ ભૂંજવી નાખે છે. આપણે ગુસ્સામાં આવીને રાડ પાડીએ છીએ કે આવા ગુનેગારોને કડક સજા થવી જોઈએ અને તેઓ જેલના સળિયા પાછળ સડવા જોઈએ, પણ શું ખરેખર દેશના ન્યાયતંત્રમાં આ સર્વાઈવર્સને ન્યાય મળે છે ખરો? NCRB (National Crime Records Bureau) ના સત્તાવાર ડેટા અને કોર્ટના ચોંકાવનારા આંકડાઓ પર નજર કરશો તો પગ નીચેથી જમીન સરકી જશે કારણ કે પોલીસ ગુનેગારોને પકડે છે ખરી, પણ અદાલતોના લાંબા ચોપડાઓ અને ધીમી પ્રક્રિયા સુધી પહોંચતા પહોંચતા ન્યાય જાણે દમ તોડી દે છે.
જો આપણે વર્ષવાર સત્તાવાર આંકડાઓની વાસ્તવિકતા તપાસીએ તો રૂંવાડા ઊભા થઈ જાય તેમ છે. વર્ષ ૨૦૧૭ માં ૨૪૪ કેસ નોંધાયા જેમાંથી ૧૬૭ ની ધરપકડ થઈ (૬૮.૪%) અને ૧૪૯ પર ચાર્જશીટ થઈ, પરંતુ સજા માત્ર ૨૦ ગુનેગારોને (૧૧.૯%) જ થઈ શકી. વર્ષ ૨૦૧૮ માં ૨૨૮ કેસ સામે ૧૬૧ ની ધરપકડ (૭૦.૬%) અને ૧૪૯ પર ચાર્જશીટ થઈ, પણ સજાનો આંકડો માત્ર ૨૮ (૧૭.૩%) પર જ અટકી ગયો. વર્ષ ૨૦૧૯ માં ૨૪map કેસ નોંધાયા અને પોલીસે પ્રશંસનીય કામગીરી કરીને ૨૧૦ ની ધરપકડ (૮૭.૫%) કરી તેમજ ૧૮૯ પર ચાર્જશીટ દાખલ કરી, છતાં કોર્ટમાં સજા માત્ર ૧૯ નરાધમોને (૯%) જ થઈ શકી. વર્ષ ૨૦૨૦ ના કોવિડ લોકડાઉનમાં પણ ૧૮૨ કેસ સામે આવ્યા, ૧ forgery૯ ની ધરપકડ થઈ (૮૧.৮%) અને ૧૩૫ પર ચાર્જશીટ થઈ, પરંતુ સજા માત્ર ૧૮ લોકોને (૧૨%) થઈ. વર્ષ ૨૦૨૧ માં ધરપકડનો દર રેકોર્ડબ્રેક ૯૪.૮% (૧૬૭ ધરપકડ) અને ૧૬૪ પર ચાર્જશીટ હોવા છતાં, અદાલતોમાં સજા માત્ર સેવન (૪.૧%) ગુનેગારોને જ થઈ શકી! વર્ષ ૨૦૨૩ ના અંત સુધીમાં ૨૦૭ નવા કેસ અને અન્ય ૬૫ હુમલાના પ્રયાસો નોંધાયા, ત્યારે અદાલતોમાં કુલ ૭૦૩ કેસ પેન્ડિંગ પડ્યા હતા અને આખા વર્ષમાં માત્ર ૧૬ જણાને સજા થઈ શકી, જ્યારે ૨૭ લોકો તો પુરાવાના અભાવે નિર્દોષ છૂટીને બહાર આવી ગયા!
આ આંકડાઓ પાછળનું ભયાનક સત્ય એ છે કે દેશમાં દર ૧૦૦ કેસમાંથી આશરે ૮૫ થી ૯૦ ગુનેગારો કાં તો કાયદાની છટકબારીઓનો ઉપયોગ કરીને પુરાવાના અભાવે છૂટી જાય છે અથવા તો વર્ષો સુધી જામીન પર મુક્ત થઈને ખુલ્લી હવામાં ફરે છે. સજાનો સરેરાશ દર માત્ર ૪% થી ૧૭% ની વચ્ચે જ ગૂંગળાઈ રહ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે જ્યારે પોલીસ ૯૪% જેટલા કેસમાં ગુનેગારોને પકડી પાડતી હોય, ત્યારે ન્યાયતંત્ર સુધી પહોંચતા આ દર આટલો નબળો કેમ થઈ જાય છે? ગુનેગારો બચી જવા પાછળનું મુખ્ય કારણ અદાલતોમાં થતો અસહ્ય વિલંબ છે, જ્યાં એક સામાન્ય કેસનો આખરી ચુકાદો આવવામાં કાયદાકીય પ્રક્રિયાના લીધે ૩ થી સેવન વર્ષ જેટલો લાંબો સમય નીકળી જાય છે, અને ત્યાં સુધીમાં પીડિત દીકરી આર્થિક, શારીરિક અને માનસિક રીતે સંપૂર્ણપણે તૂટી જાય છે. આટલા લાંબા સમયગાળા દરમિયાન સર્વાઈવર અને સાક્ષીઓ પર સતત દબાણ લાવવામાં આવે છે, ધમકીઓ આપવામાં આવે છે અને છેલ્લે તેમને નાછૂટકે સમાધાન કરવા માટે મજબૂર કરવામાં આવે છે; વળી, સીધી સાક્ષી કે સીસીટીવી ફૂટેજ ન મળવાના કારણે પણ નરાધમો છૂટી જાય છે, જેનું મોટું ઉદાહરણ ૨૦૦૯ ના દિલ્હીના ચકચારી કેસમાં મુખ્ય આરોપી પુરાવાના અભાવે નિર્દોષ છૂટી ગયો તે છે.
ચાલુ વર્ષ ૨૦૨૬ ની વર્તમાન સ્થિતિ પણ એટલી જ બિહામણી છે કારણ કે કડક કાયદાઓ છતાં આવા કેસો અટકવાનું નામ નથી લેતા. હજુ માર્ચ ૨૦૨૬ માં જ બિહારના માધેપુરામાં ઝુલેખા ખાતૂન અને તેમની દીકરી પર હુમલો થયો, અને એ જ મહિનામાં મહારાષ્ટ્રના અહિલ્યાનગરમાં એક ૧૧ વર્ષની માસૂમ બાળકી આ બર્બરતાનો ભોગ બની, જ્યારે મે ૨૦૨૬ માં બરેલી (UP) માં માત્ર લગ્નનો પ્રસ્તાવ ઠુકરાવવા જેવી નજીવી બાબતે આખા પરિવાર પર તેજાબ ફેંકી દેવામાં આવ્યો! વર્ષ ૨૦૨૪ થી અમલી બનેલી 'ભારતીય ન્યાય સંહિતા' (BNS) ની કલમ ૧૨૪(૧) હેઠળ તેજાબથી હુમલો કરવા બદલ ઓછામાં ઓછી ૧૦ વર્ષથી લઈને આજીવન કેદ અને કડક આર્થિક દંડની જોગવાઈ કાગળ પર તો કરવામાં આવી છે, પણ જ્યારે ન્યાયતંત્રમાં સજાનો વાસ્તવિક દર જ આટલો નબળો હોય, ત્યારે ગુનેગારોના મનમાંથી કાયદાનો ડર સંપૂર્ણપણે ગાયબ થઈ જાય છે. કરિયાણા કે કેમિકલની દુકાનેથી માત્ર ₹૨૦ માં શૌચાલય સાફ કરવાના બહાને મળતું આ તેજાબ કોઈકની આખી જિંદગી કાયમ માટે અંધકારમાં ધકેલી દે છે, તેથી જ્યાં સુધી તેના ખુલ્લા વેચાણ પર જમીની સ્તરે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નહીં આવે અને ફાસ્ટ ટ્રેક કોર્ટ દ્વારા ગણતરીના મહિનાઓમાં ગુનેગારોને કડક સજા નહીં થાય, ત્યાં સુધી દેશની દીકરીઓ ક્યારેય સુરક્ષિત અનુભવશે નહીં.
આ માત્ર એક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ નથી, સમાજની આંખો ઉઘાડનારો અરીસો છે. આ ગંભીર વાસ્તવિકતા, ધીમી ન્યાય પ્રક્રિયા અને નબળા સજાના દર વિશે તમારો શું અભિપ્રાય છે? નીચે કમેન્ટ બોક્સમાં તમારો અવાજ ઉઠાવો અને આ માહિતીને વધુમાં વધુ શેર કરો જેથી કાયદા અને પ્રશાસન સુધી આપણો સામૂહિક અવાજ પહોંચી શકે.
#અનેરી
#JusticeForSurvivors #NCRBData #WomenSafety #BNS124 #SocialIssue #CrimeAgainstWomen #SpreadAwareness #TruthOfSociety #તેજાબહુમલો #પ્રતિબંધ #ગુજરાત #SocialPost
