મુખવટાનો ભાર (ધ માસ્ક ઓફ પરફેક્શન)
રવિવારની એ સવાર અમદાવાદના પોશ વિસ્તારમાં આવેલા એ ડુપ્લેક્સ બંગલામાં કોઈ અજાણ્યા મહેમાનની જેમ દાખલ થઈ હતી. બહાર ગુલમહોરના ઝાડ પર પક્ષીઓ કલરવ કરતા હતા, પણ બેડરૂમની અંદરની શાંતિ એટલી ભયાનક હતી કે ઘડિયાળના કાંટાનો અવાજ પણ હથોડાની જેમ વાગતો હતો. એસીની ઠંડક રૂમમાં પ્રસરેલી હતી, છતાં મીરાના કપાળ પર પરસેવાનું એક ટીપું રેલાયું.
મીરાએ પડખું ફેરવ્યું. તેની નજર સામે જ આર્યન સૂતો હતો. એ જ ચહેરો, એ જ આછો દાઢીનો દેખાવ જેના પર પંદર વર્ષ પહેલાં તે મરી ફીટતી હતી. પણ આજે? આજે એ ચહેરો માત્ર એક કરારનામું (Contract) લાગતો હતો. મીરાને યાદ આવ્યું કે છેલ્લે ક્યારે આર્યને તેની સામે જોઈને સાચું સ્મિત આપ્યું હતું? કદાચ બે વર્ષ પહેલાં... કે પાંચ? હવે તો યાદ પણ નહોતું.
આર્યન ઊંઘવાનો ડોળ કરી રહ્યો હતો. તે મીરાના શ્વાસની લય ઓળખતો હતો. તેને ખબર હતી કે મીરા જાગી ગઈ છે અને અત્યારે તે તેને જ જોઈ રહી છે. પણ તેની પાસે હવે મીરાની આંખોમાં જોવાની હિંમત નહોતી. સંબંધ જ્યારે જીવંત હોય ત્યારે આંખો સંવાદ કરે છે, પણ જ્યારે સંબંધ માત્ર સામાજિક મજબૂરી બની જાય ત્યારે આંખો છુપાવવી એ જ શ્રેષ્ઠ રસ્તો લાગે છે. આર્યન મનમાં વિચારી રહ્યો હતો, "જો આજે હું આંખ ખોલીશ, તો ફરીથી એ જ સવાલો શરૂ થશે. 'ચા પીવી છે?', 'આજે શું પ્લાન છે?', 'બાળકોની ફી ભરાઈ ગઈ?'... પ્રેમની જગ્યા હવે ચેકલિસ્ટોએ લઈ લીધી છે."
મીરા પલંગ પરથી ઉભી થઈ અને ગેલેરીમાં જઈને ઉભી રહી. રવિવાર એટલે એવો દિવસ જ્યારે તમારે ફરજિયાત 'સુખી' હોવાનો દેખાવ કરવો પડે. સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં સુખ અનુભવવું ઓછું અને બતાવવું વધુ જરૂરી બની ગયું છે. મીરાએ તેનો ફોન ઉઠાવ્યો. ગયા રવિવારે લોનાવાલા ટ્રીપનો એક ફોટો બાકી હતો. તેણે કેપ્શન લખ્યું: "Waking up with my world! #SundayVibes #Soulmate #Blessed".
ફોટો અપલોડ કરતા જ લાઈક્સનો વરસાદ શરૂ થયો. "ક્યુટ કપલ", "મેડ ફોર ઈચ અધર", "નજર ના લાગે"... મીરાને આ કોમેન્ટ્સ વાંચીને હસવું આવ્યું. આ લોકો જેમને 'સોલમેટ' કહી રહ્યા છે, તે બે જિંદગીઓ વચ્ચે અત્યારે લાખો કિલોમીટરનું અંતર છે. એક જ છત નીચે, એક જ પલંગ પર, છતાં બે અલગ અલગ ગ્રહ પર જીવતા બે માણસો.
થોડીવાર પછી આર્યન બહાર આવ્યો. તેણે ટી-શર્ટ પહેર્યું અને ડાયનિંગ ટેબલ પર બેઠો. મીરાએ તેની સામે ચાનો કપ મૂક્યો. કપ ટેબલ પર મૂકતી વખતે આકસ્મિક રીતે આર્યનની આંગળી મીરાના હાથને અડી ગઈ. મીરાને એક ઝટકો લાગ્યો, જાણે કોઈ અજાણ્યા માણસે તેને સ્પર્શ કર્યો હોય. આર્યને પણ તરત જ હાથ પાછો ખેંચી લીધો. આ એ જ સ્પર્શ હતો જે એક સમયે વીજળી પેદા કરતો હતો, અને આજે તે માત્ર અણગમો પેદા કરતો હતો.
"આજે મમ્મી-પપ્પાને ત્યાં જવાનું છે જમવા," મીરાએ રોબોટિક અવાજે કહ્યું.
"જરૂરી છે?" આર્યને છાપામાં મોઢું છુપાવતા પૂછ્યું.
"હા, લોકદેખાડા માટે પણ જરૂરી છે. લોકો પૂછે છે કે તમારા વર કેમ દેખાતા નથી? મારે શું જવાબ આપવો? કે તેમને હવે મારા પિયરિયાઓ તો શું, મારામાં પણ રસ નથી રહ્યો?" મીરાનો અવાજ તીક્ષ્ણ બન્યો.
આર્યને છાપું નીચે મૂક્યું. તેની આંખોમાં એક વિચિત્ર લાચારી હતી. "રસની વાત કોણ કરે છે મીરા? તેં છેલ્લે ક્યારે મને પૂછ્યું હતું કે મારી ઓફિસમાં શું ચાલે છે? તને તો બસ તારી કિટ્ટી પાર્ટી અને ફેસબુક પરના ફોટામાં જ રસ છે. આપણો સંબંધ તો એક એવું પ્રદર્શન બની ગયું છે જેમાં બધું જ સુંદર દેખાય છે, પણ અંદર બધું સડી ગયું છે."
"મેં તને પૂછવાનું બંધ કર્યું કારણ કે તારા જવાબો હંમેશા 'હમમ્મ' કે 'ઠીક છે' માં જ પતી જાય છે," મીરાએ વળતો પ્રહાર કર્યો. "આપણે સમાંતર રેખાઓ બની ગયા છીએ આર્યન. સાથે ચાલીએ છીએ, પણ ક્યારેય મળતા નથી. આપણી વચ્ચે જે આ સમાંતર અંતર છે, તે હવે મને ખાઈ રહ્યું છે."
આર્યન ઉભો થયો અને મીરાની એકદમ નજીક ગયો. એટલો નજીક કે તેનો શ્વાસ મીરાના ચહેરા પર અથડાતો હતો. મીરાને લાગ્યું કે કદાચ આર્યન તેને ગળે લગાવશે, કદાચ જૂની વાતો માફ કરી દેશે. પણ આર્યન બિંદાસ અને બેબાક અવાજે બોલ્યો, "આપણે અલગ કેમ નથી થઈ જતા મીરા? આ નાટક ક્યાં સુધી ચલાવવું છે?"
મીરા સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. અલગ થવું? એ શબ્દ સાંભળવામાં જેટલો સહેલો હતો, જીવવામાં એટલો જ અઘરો હતો. "બાળકોનું શું? સમાજનું શું? તારી પ્રતિષ્ઠાનું શું?" તેણે ધ્રૂજતા અવાજે પૂછ્યું.
આર્યન હસ્યો—એ હાસ્યમાં પીડા હતી. "એટલે જ તો કહું છું, આપણે સમાંતર રહેવા માટે જ સર્જાયા છીએ. ન તો આપણે છૂટા પડી શકીએ છીએ, ન તો આપણે એક થઈ શકીએ છીએ. આપણે બસ આ 'પરફેક્ટ' હોવાનો મુખવટો પહેરીને જીવ્યે રાખવાનું છે."
મીરા રસોડામાં જતી રહી. તેની આંખોમાં આંસુ નહોતા, પણ હૃદયમાં એક શૂન્યાવકાશ હતો. તેને સમજાયું કે લગ્ન એટલે માત્ર સાત ફેરા નથી, પણ રોજ સવારે ઉઠીને એકબીજાના અણગમાને ગળી જવાની અને દુનિયા સામે સ્મિત આપવાની કળા છે.
રવિવારની એ સવાર હવે બપોરમાં બદલાઈ રહી હતી. બહાર તડકો તેજ હતો, પણ તેમના ડ્રોઈંગ રૂમમાં હજુ પણ એ જ 'સાયલન્ટ ડિસ્ટન્સ' એટલે કે મૌનનું અંતર પથરાયેલું હતું. તેઓ તૈયાર થયા, સારા કપડાં પહેર્યા, મોંઘી ગાડીમાં બેઠા. ગાડીની બહાર નીકળતા પહેલા આર્યને મીરાનો હાથ પકડ્યો અને કહ્યું, "સ્માઈલ પ્લીઝ... મમ્મી-પપ્પાનું ઘર આવી ગયું છે."
મીરાએ તેના ચહેરા પર એક મધુર સ્મિત લાવી દીધું. મુખવટો ફરી એકવાર ચુસ્તપણે ગોઠવાઈ ગયો હતો.
