"ધ લાસ્ટ ચેપ્ટર" —
કેટલીક વાર્તાઓ પૂરી થતી નથી, નવી સફર શરૂ કરે છે.
પ્રકરણ ૧: અમદાવાદની ધૂળ અને પ્રિયાંશની અદભુત ગ્રહણશક્તિ
અમદાવાદની બપોર એટલે જાણે આકાશમાંથી અગ્નિ વર્ષાઈ રહ્યો હોય. એસ.જી. હાઈવે પરથી ઉડતી ધૂળ અને રસ્તાઓ પર ભરાયેલા વાહનોના હોર્નનો અવાજ શહેરના તાપમાનમાં વધારો કરી રહ્યો હતો. મણિનગરની એક જૂની સોસાયટીના પહેલા માળે આવેલી ધર્મેશભાઈની ઓરડીમાં પણ ગરમીનો એટલો જ પ્રકોપ હતો. છત પર લટકતો જૂનો ઊષા પંખો "ચર-ચર... ચર-ચર..." કરતો ગોળ ફરી રહ્યો હતો, પણ એ હવામાં ઠંડકને બદલે માત્ર લૂ ફેલાવી રહ્યો હતો.
ઓરડીના ખૂણામાં મૂકેલા ટેબલ પર પુસ્તકોના ઢગલા પડ્યા હતા. બારમા ધોરણની સાયન્સની બોર્ડની પરીક્ષાઓ અને પાછળથી JEE ની ઘાતક પરીક્ષાઓના તણાવે વિદ્યાર્થીઓનો પ્રાણ ખેંચી લીધો હતો. પ્રિયાંશ એ જ ટેબલ સામે પથ્થરની જેમ બેઠો હતો. તેની આંખો નીચે ઘેરા કાળા વર્તુળો ઉપસી આવ્યા હતા, જે તેના લાંબા અને અથાક અભ્યાસની સાક્ષી પૂરતા હતા.
ધર્મેશભાઈ હાથમાં ચાનો કપ લઈને ઓરડીમાં પ્રવેશ્યા. તેમના ચહેરા પર દીકરાના ભવિષ્યને લઈને એક અજબની ચિંતા અને અપેક્ષાઓનો ભાર સ્પષ્ટ દેખાતો હતો. તેમણે કપ ટેબલ પર મૂક્યો અને દીકરાના ખભા પર હાથ મૂક્યો.
"બેટા, તારી આ યાદશક્તિ ભગવાનનું વરદાન છે, એનો ઉપયોગ મોટી કમાણીવાળી નોકરીમાં જ થવો જોઈએ!" - ધર્મેશભાઈનો અવાજ રૂમની દીવાલો વચ્ચે અથડાયો.
પ્રિયાંશે ઊંચે જોયું. તેના પિતાનું સપનું સ્પષ્ટ હતું—દેશની કોઈ પ્રીમિયર IIT સંસ્થામાંથી એન્જિનિયરિંગ કરીને વિદેશમાં સેટલ થવું અથવા કરોડોનું પેકેજ મેળવવું. પ્રિયાંશ માટે કોઈ પુસ્તક કે જટિલ સમીકરણ સમજવું એ ડાબા હાથનો રમકડા જેવું હતું. તેની પાસે એક અદ્ભુત વિશેષતા હતી—ફોટોગ્રાફિક મેમરી! તે જે પણ ચોપડી કે પેજ એકવાર નજરથી પસાર કરી લેતો, તેના અક્ષરો તેના મગજમાં કાયમ માટે છપાઈ જતા. ક્યારેક તેને થતું કે આ વરદાન છે કે પછી મગજ પર લાદેલો કોઈ બોજ? JEE નું સિલેબસ તેના માટે પાણી પીવા જેટલું સરળ હતું, છતાં તે અંદરથી એક અજીબ ખાલીપો અનુભવતો હતો. તે કોણ છે? શું તેનું જીવન માત્ર ફોર્મ્યુલા ગોખવા અને સત્તાવાર પરીક્ષાઓ પાસ કરવા પૂરતું જ સીમિત છે? આ સવાલો તેને અંદરથી કોરી ખાતા હતા.
પિતાના ગયા પછી પ્રિયાંશથી રૂમમાં વધુ સમય બેસી શકાતું નહોતું. મગજનો થાક ઉતારવા અને આ ગૂંગળામણભર્યા વાતાવરણમાંથી બહાર નીકળવા તે ઘરની બહાર નીકળી ગયો. બાઈક સ્ટાર્ટ કરીને તે સીધો શહેરના જૂના વિસ્તાર તરફ વળ્યો.
ભદ્ર અને લાખા પટેલની પોળોની ભીડભાડ વટાવ્યા બાદ, તે ભદ્રકાળી મંદિરની પાછળ આવેલા એક સાંકડા રસ્તા પર પહોંચ્યો. અહીં સમય જાણે અડધી સદી પાછળ જતો રહ્યો હોય એવું લાગતું હતું. અમદાવાદની ઐતિહાસિક વિરાસત સમાન 'વિદ્યાવિહાર' લાઇબ્રેરી આજની આધુનિક દુનિયાથી બિલકુલ અલગ હતી. લાકડાના વિશાળ દરવાજા, વર્ષો જૂના પુસ્તકોની ગંધ અને ચારેબાજુ છવાયેલી ગાઢ શાંતિ—આ જગ્યા પ્રિયાંશને હંમેશાં પોતાની તરફ ખેંચતી.
આજે લાઇબ્રેરીમાં કોઈ ખાસ ભીડ નહોતી. ઉનાળાની બફારાવાળી બપોરે ભાગ્યે જ કોઈ વાચક અહીં આવતું. લાઈબ્રેરિયન કાકા પોતાના ટેબલ પર ઘસઘસાટ ઊંઘી રહ્યા હતા. પ્રિયાંશ ધીમા પગલે લાઇબ્રેરીના સૌથી અંદરના ભાગમાં આવેલા ભોંયરા તરફ ઊતર્યો. ભોંયરામાં સૂર્યનો પ્રકાશ માંડ માંડ પહોંચતો હતો. અહીં વર્ષોથી કોઈએ હાથ ન લગાવ્યો હોય તેવા ધૂળથી ખરડાયેલા પુસ્તકોના રેક ગોઠવાયેલા હતા.
વાતાવરણમાં એક રહસ્યમય ભેજ અને પુસ્તકોના જૂના કાગળોની વાસ હતી. પ્રિયાંશ એક ખૂણામાં રાખેલા લાકડાના જીર્ણશીર્ણ ટેબલ પાસે પહોંચ્યો. ટેબલ પર જાણે દસકાઓની ધૂળ જામેલી હતી. તે ખુરશી ખેંચીને બેસવા જતો હતો ત્યારે જ તેની નજર ટેબલની સાવ નીચે, ફ્લોર પર પડેલી એક અંધારી જગ્યા પર ગઈ.
ત્યાં એક કાળા પૂંઠાવાળી જાડી ડાયરી પડેલી હતી.
પ્રિયાંશે ઝૂકીને એ ડાયરી બહાર કાઢી. ડાયરી પર જાણે કોઈએ ઉતાવળમાં અને ધ્રૂજતા હાથે કંઈક લખ્યું હતું. જ્યારે તેણે ડાયરી પર નજર નાખી, ત્યારે તેની રૂંવાટી ઊભી થઈ ગઈ. તેના પર કાળા કે વાદળી નહીં, પણ ગાઢ લાલ રંગથી લખેલું હતું—અક્ષરો એટલા ઘાટા હતા કે જોઈને થાય કે હમણાં જ લખાયા હોય અને સૂકાયા ન હોય:
‘શૂન્યથી પર’.
પ્રિયાંશના હાથ ધ્રૂજવા લાગ્યા. આ ડાયરી અહીં કોની હતી? અને આ લોહી જેવા લાલ અક્ષરોમાં શું છુપાયેલું હતું? જે શહેર આખી બપોર ગરમીથી હાંફતું હતું, તે ભોંયરામાં અચાનક એક ઠંડો પવન ફુંકાયો અને લાઈબ્રેરીનો જૂનો ઝુમ્મર હળવાશથી હલી ઊઠ્યો... પ્રિયાંશની નવી અને ખતરનાક સફર હવે શરૂ થઈ ચૂકી હતી.
