બીજા દિવસે સવારે એને માયરા મળે છે. માયરા — વીસ વર્ષની, સાદા સફેદ વસ્ત્રોમાં, હાથમાં તુલસીની માળા, આંખોમાં જંગલ જેવી ઊંડી શાંતિ. એ કોઈ સામાન્ય છોકરી નથી. એ પ્રકૃતિને પ્રેમ કરે છે, દરેક ઝાડને નામથી બોલાવે છે અને કૃષ્ણને પોતાના સૌથી નજીકના મિત્ર માને છે. આરવ પૂછે છે, તું અહીં એકલી નથી ડરતી? માયરા હસીને કહે છે, જ્યાં કૃષ્ણ હોય ત્યાં ડર કેવો? જંગલ ડરાવતું નથી, જગાડે છે.
માયરા આરવને જંગલનું મૌન શીખવે છે. બંને એક મોટા વડ નીચે બેસે છે. માયરા કહે છે, આંખ બંધ કર, કંઈ બોલીશ નહીં, ફક્ત સાંભળ. શરૂઆતમાં આરવને બેચેની લાગે છે, પણ ધીરે ધીરે એને સંભળાવા લાગે છે — પવન ઝાડ સાથે વાત કરે છે, કીડીઓની હારમાળા ચાલે છે, જૂનું પાંદડું ખરીને નવા પાંદડાને જગ્યા આપે છે. માયરા કહે છે, જો આ પાંદડું. ખરવું એ મરવું નથી, નવેસરથી ઉગવાની તૈયારી છે. તારું જૂનું મન પણ એવું જ ખરશે, તો જ નવું મન ઉગશે.
રાત પડે છે. જંગલમાં અંધારું ગાઢ બને છે, પણ આકાશમાં તારાઓનો મેળો ભરાય છે. આરવ પહેલી વાર તારાઓને આટલા નજીકથી જુએ છે. માયરા ધીમા સ્વરે ભજન ગાય છે — "શ્રી કૃષ્ણ ગોવિંદ હરે મુરારી". એ સ્વર જંગલમાં પડઘાય છે અને આરવની છાતીમાં કંઈક પીગળે છે. વર્ષોથી જે આંસુ રોકી રાખ્યા હતા, તે આજે વહે છે, પણ દુઃખના નહીં, શાંતિના. એને સમજાય છે, મૌન એ ખાલીપો નથી, મૌન એ કૃષ્ણનો અવાજ છે જે ઘોંઘાટમાં કદી સંભળાતો નથી.ૐ☀કૃષ્ણ વાણીશ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા - નવમો અધ્યાય"पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति"જે ભક્ત મને પ્રેમથી એક પાંદડું, એક ફૂલ, એક ફળ કે થોડું જળ પણ અર્પણ કરે છે, હું તેને પ્રેમથી સ્વીકારું છું. કૃષ્ણને મોટી વસ્તુ નથી જોઈતી, સાચો ભાવ જોઈએ છે.જંગલ જેવું મૌનએક ઝાડ કે છોડ પાસે બેસો. એક મિનિટ સુધી તેને જુઓ. તેના પાંદડાં હલે છે તે જુઓ. મનમાં બોલો — હું પણ પ્રકૃતિનો ભાગ છું. હું પણ કૃષ્ણનો ભાગ છું. કંઈ કરવાનું નથી, ફક્ત હોવાનું છે.મણકો ૨ પૂર્ણઆગળ — મણકો ૩ →✦માયરાની નોંધએ છોકરો આવ્યો. નામ આરવ. આંખોમાં ઘણા પ્રશ્નો છે. મેં એને વડ નીચે બેસાડ્યો. એ રડ્યો. સારું લાગ્યું, કારણ કે જે રડી શકે છે, તે જ સાચે હસી પણ શકે છે. મેં એને કહ્યું, જંગલ તને કંઈ નવું નહીં આપે, તારું પોતાનું જ તને પાછું આપશે. — માયરાડાંગનું જંગલ, સાંજૐઆ મણકો વાંચ્યા પછી એક વાર આંખ બંધ કરીને ત્રણ વાર હરે કૃષ્ણબોલજો. બસ, એટલું જ પૂરતું છે.૩મણકો ૩પહાડની ચડાઈશરીર તૂટે ત્યારે આત્મા દેખાય
જંગલથી આગળ રસ્તો પહાડો તરફ જાય છે. માયરા કહે છે, હવે તારે એકલા જવું પડશે. આગળનો રસ્તો તારો પોતાનો છે. આરવના પગમાં હજી થાક છે, પણ હૃદયમાં એક નવી હિંમત આવી છે. એ હિમાલયની તળેટી તરફ નીકળે છે, જ્યાં બરફથી ઢંકાયેલા પહાડો આકાશને અડે છે.
પહેલો દિવસ સહેલો લાગે છે, પણ બીજા દિવસે શરીર તૂટવા લાગે છે. શ્વાસ ચડે છે, પગમાં છાલા પડે છે, માથું ભારે થાય છે. દરેક પગલું જાણે મણનો હોય. આરવને લાગે છે કે હવે નહીં થાય, પાછો ફરી જાઉં. પણ ત્યારે જ એને માયરાના શબ્દો યાદ આવે છે — ખરવું એ નવેસરથી ઉગવું છે. એ બેસી જાય છે, પાણી પીવે છે અને આકાશ સામે જુએ છે. પહાડ કંઈ બોલતો નથી, પણ ઘણું શીખવે છે.
ત્રીજા દિવસે એક વૃદ્ધ ભરવાડ મળે છે. એ કહે છે, બેટા, પહાડ ચડવો એટલે ફક્ત ઉપર જવું નથી, અંદર ઉતરવું પણ છે. જેમ જેમ તું ઉપર જઈશ, તેમ તેમ તારો અહંકાર નીચે રહી જશે. આરવને આ વાત સમજાતી નથી, પણ અનુભવાય છે. જેમ જેમ ઊંચાઈ વધે છે, તેમ તેમ શહેરની ચિંતાઓ નાની લાગવા માંડે છે. નોકરી, પૈસા, લોકો શું કહેશે — આ બધું નીચે રહી ગયું છે. અહીં ફક્ત શ્વાસ છે, પગલું છે અને આકાશ છે.
એક સાંજે તોફાન આવે છે. પવન સુસવાટા મારે છે, બરફ પડવા લાગે છે. આરવ એક નાની ગુફામાં આશરો લે છે. એને મૃત્યુનો ડર લાગે છે. પહેલી વાર એને લાગે છે કે જીવન કેટલું નાજુક છે. ત્યારે જ એના મનમાં ગીતાનો એક શ્લોક ગુંજે છે જે એણે બાળપણમાં સાંભળ્યો હતો — આત્મા કદી મરતો નથી. શરીર જૂના વસ્ત્રો જેવું છે, આત્મા નવું વસ્ત્ર ધારણ કરે છે. એ રાત્રે ડરની વચ્ચે પણ એને એક અજબ શાંતિ મળે છે. શરીર ધ્રૂજે છે, પણ અંદર કોઈક કહે છે — તું શરીર નથી, તું આત્મા છે, તું કૃષ્ણનો અંશ છે.
સવારે તોફાન શાંત થાય છે. આરવ બહાર નીકળે છે અને જુએ છે કે પહાડો પર પહેલો તડકો પડ્યો છે, સોના જેવો. એની આંખોમાં આંસુ છે, પણ હવે તે હારના નથી, જાગૃતિના છે.
