જીવન પથ
-રાકેશ ઠક્કર
ભાગ-૭૬
‘મનુષ્યે પરિસ્થિતિઓ સામે લડવું જોઈએ, એક તૂટે તો બીજું ઘડવું જોઈએ.’
આ સુવિચાર જીવનના સૌથી કઠિન અને વાસ્તવિક સત્યને ઉજાગર કરે છે. આપણે બધા જાણીએ છીએ કે જીવન હંમેશાં એક સરખું રહેતું નથી. ક્યારેક અચાનક એવી મુસીબતો આવી પડે છે કે આપણા સપના, આપણો ધંધો કે આપણાં સ્વજનો સાથેના સંબંધો તૂટી જાય છે. આવી ક્ષણોમાં માણસ ભાંગી પડે છે અને નિરાશ થઈને બેસી જાય છે.
પરિસ્થિતિઓ સામે રોવું કે ફરિયાદ કરવી એ કોઈ સમાધાન નથી. જો કાચનો ગ્લાસ તૂટી જાય તો આપણે શું કરીએ છીએ? શું આપણે રડ્યા કરીએ છીએ કે નવો ગ્લાસ નથી ખરીદતા? જીવન પણ કંઈક આવું જ છે. જો કોઈ વ્યવસાય નિષ્ફળ ગયો, કોઈ સંબંધ છૂટી ગયો કે કોઈ યોજના ફેલ થઈ ગઈ, તો તેનો અર્થ એ નથી કે આપણી જિંદગી પૂરી થઈ ગઈ. તેનો અર્થ માત્ર એટલો છે કે હવે એક નવો અધ્યાય શરૂ કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
કહેવાય છે કે, "હિંમતે મર્દા તો મદદે ખુદા." જેનો અર્થ એ થાય છે કે જે મુશ્કેલીઓ સામે લડે છે, તેને જ ઈશ્વર પણ સાથ આપે છે. આજના ઝડપી યુગમાં આપણે જરાક જેટલી પણ મુશ્કેલી આવે કે માનસિક તાણનો ભોગ બની જઈએ છીએ. આપણે એટલા નાજુક બની ગયા છીએ કે પરાજય સહન જ નથી કરી શકતા. સોશિયલ મીડિયાની ચમકદમક ભરેલી દુનિયા જોઈને આપણને એમ લાગે છે કે બધાનું જીવન પરફેક્ટ છે, અને માત્ર આપણી જિંદગીમાં જ તકલીફો છે. પણ હકીકત એ છે કે સંઘર્ષ વગરનું કોઈ જીવન જ નથી.
જે વ્યક્તિ પરિસ્થિતિ સામે લડતા શીખી જાય છે, તેને કોઈ હરાવી શકતું નથી. તૂટેલી ચીજમાંથી કંઈક નવું સર્જન કરવું એ જ માનવજાતની સૌથી મોટી તાકાત છે. "સમય કોઈનો રાહ નથી જોતો." એટલે કે જો તમે તૂટેલી સ્થિતિમાં અટવાઈ રહેશો તો સમય તમને પાછળ છોડીને આગળ નીકળી જશે. જૂનું મકાન જર્જરિત થાય ત્યારે આપણે નવું મકાન બનાવીએ છીએ ને? તો પછી જીવનમાં જો કોઈ યોજના કે સંબંધ તૂટે, તો નવું જીવન કેમ ન ઘડી શકીએ?
આ વાતને સમજવા માટે એક અત્યંત પ્રેરક અને સરળ પ્રસંગ જોઈએ. એક નાનકડા શહેરમાં કુમાર નામનો એક યુવાન કુશળ ઘડિયાળ બનાવનાર હતો. તેની એક નાની દુકાન હતી અને તે ખૂબ જ ખુશહાલ જીવન જીવતો હતો. એક રાત્રે અચાનક શોર્ટ સર્કિટના કારણે તેની દુકાનમાં ભીષણ આગ લાગી ગઈ. સવાર સુધીમાં તેની બધી જ ઘડિયાળો, સાધનો અને આખી મૂડી બળીને ખાખ થઈ ગઈ. કુમાર બધું ગુમાવીને રસ્તા પર આવી ગયો. તે બે દિવસ સુધી પોતાની તૂટેલી દુકાન સામે બેસીને રડતો રહ્યો અને નસીબને કોસતો રહ્યો.
ત્રીજા દિવસે તેના વૃદ્ધ પિતા તેની પાસે આવ્યા, તેના ખભે હાથ મૂક્યો અને બોલ્યા, "બેટા, દુકાન બળી છે, તારી આવડત અને હાથની કળા નહીં. જો તું આ રાખમાંથી નવું નહીં ઘડે, તો તારું જીવન પણ આ રાખની જેમ પૂરું થઈ જશે."
પિતાની આ વાત કુમારના હૈયાને સ્પર્શી ગઈ. તેણે આંખો લૂછી, એ જ બચેલી જગ્યા પર પથ્થરો ગોઠવ્યા અને એક નાનું ટેબલ લગાવીને ઘડિયાળ સુધારવાનું કામ ફરીથી શરૂ કર્યું. તેની પ્રામાણિકતા અને મહેનત જોઈને ગ્રાહકો પાછા આવ્યા. થોડા જ વર્ષોમાં કુમારે એ જ જગ્યા પર પહેલાં કરતાં પણ મોટી અને આધુનિક દુકાન બનાવી દીધી.
આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે જીવનમાં પરિસ્થિતિ ગમે તેટલી ભયાનક હોય પણ જો તમારામાં લડવાની તાકાત હોય તો તમે દરેક હારેલી બાજીને જીતમાં બદલી શકો છો. એક વસ્તુ તૂટે તો તેના પર શોક મનાવવામાં સમય બગાડવા કરતા, બીજું નવું ઘડવામાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું એ જ સાચી સમજદારી છે.
આજના જીવનનો સાર એ જ છે કે પડકારોથી ભાગવાને બદલે તેનો સ્વીકાર કરો. જો આજે તમારા જીવનમાં કોઈ નુકસાન થયું છે, તો હિંમત હાર્યા વગર ફરીથી શરૂઆત કરો. યાદ રાખજો, નવું સર્જન હંમેશાં જૂના વિનાશ પછી જ શરૂ થાય છે. પરિસ્થિતિઓ તમને તોડી શકે છે પણ તમારો આત્મવિશ્વાસ નહીં, શરત માત્ર એટલી છે કે તમે હાર માનવા તૈયાર ન હોવ.
શું તમારા જીવનમાં પણ ક્યારેક કોઈ એવી ક્ષણ આવી છે જ્યારે બધું તૂટી ગયું હોય અને પછી તમે તમારી મહેનતથી નવું સર્જન કર્યું હોય?
