અમદાવાદના ધમધમતા રસ્તાઓ વચ્ચે આવેલી "અક્ષર" નામની જૂના પુસ્તકોની નાની દુકાન એક અનોખી દુનિયા હતી. બહાર ટ્રાફિકનો ઘોંઘાટ હતો, પણ અંદર જૂના કાગળો અને શાહીની શાંત સુગંધ પ્રસરેલી રહેતી. આરવ દર શનિવારે સાંજે ત્યાં પહોંચી જતો. તેને જૂના પુસ્તકો વાંચવાનો અને તેની સાથે જોડાયેલી ઈતિહાસની અનુભૂતિ કરવાનો ભારે શોખ હતો.
એક શનિવારે સાંજે આરવે મેઘાણીની "સૌરાષ્ટ્રની રસધારા"નું એક જૂનું અને થોડું ઘસાયેલું પુસ્તક ખરીદ્યું. ઘરે આવીને તેણે ચા નો કપ બાજુમાં મૂક્યો અને પુસ્તક ખોલ્યું. છેલ્લા પાના પર પહોંચતાં જ તેની નજર એક પેન્સિલથી લખેલી લાઈન પર પડી:
જોડે કોઈ નામ નહોતું, બસ નાની અમથી સાઈન હતી—"એક વાચક".
આરવના ચહેરા પર સ્મિત આવી ગયું. આજના સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં પણ કોઈ આવું વિચારનારું છે, એ જાણીને તેને આનંદ થયો. તેણે તે જ પાના પર નીચે પેનથી લખ્યું:
"તમારી વાત સાચી છે. સ્ક્રીન પરના અક્ષરો સ્પર્શી નથી શકતા, પણ કાગળનો સ્પર્શ દિલ સુધી પહોંચે છે. જો તમે આ પુસ્તક ફરી ક્યારેક હાથમાં લો, તો જાણજો કે એક સમાન વિચારવાળો જીવ પણ આ શહેરમાં છે."
બીજા અઠવાડિયે આરવે તે પુસ્તક પાછું અક્ષર બુક સ્ટોરમાં જમા કરાવી દીધું અને બદલામાં બીજું પુસ્તક લીધું. પણ તેના મનમાં એક વિચિત્ર આતુરતા હતી.
ત્રણ અઠવાડિયા પછી, જ્યારે આરવ ફરી એ જ દુકાને ગયો, ત્યારે તેણે કૌતુકવશ "સૌરાષ્ટ્રની રસધારા" શોધી કાઢ્યું. છેલ્લા પાના પર નજર નાખી તો તેના આશ્ચર્યનો પાર ન રહ્યો. ત્યાં તેની લાઈનની નીચે નવી વાદળી શાહીથી લખેલું હતું:
"મને નહોતી ખબર કે મારી ડાયરી જેવી નોંધ કોઈ વાંચશે! તમારો જવાબ વાંચીને આનંદ થયો. હું દર મહિનાના પહેલા અને ત્રીજા શનિવારે અહીંથી પુસ્તકો બદલું છું. જો આ સિલસિલો ચાલુ રાખવો હોય, તો પછીનું પુસ્તક 'સરસ્વતીચંદ્ર' રહેશે?"
બસ, અહીંથી એક અનોખી સફર શરૂ થઈ. આરવ અને એ અજાણી છોકરી વચ્ચે કાગળ પર વાતોનો સિલસિલો શરૂ થયો. તેઓ પોતાની ઓળખ, નામ કે મોબાઈલ નંબર એકબીજાને આપતા નહોતા. એકબીજા માટે તેઓ માત્ર "વાચક ૧" અને "વાચક ૨" હતા.
દરેક પુસ્તકના છેલ્લા પાને એક નવી ચિઠ્ઠી લખાતી. ક્યારેક પોતાની ગમતી કવિતાઓ, તો ક્યારેક દિવસભરનો થાક. ક્યારેક વરસાદની ઋતુ પર પોતાના વિચારો, તો ક્યારેક જિંદગીના નાના-મોટા સંઘર્ષો.
"આજે ઓફિસમાં બહુ ખરાબ દિવસ હતો. પણ ઘરે આવીને તમારો લખેલો શેર વાંચ્યો અને બધો થાક ઉતરી ગયો," એક પાના પર લખાયું હતું.
સામે જવાબ મળતો: "જિંદગી પણ આ પુસ્તકો જેવી જ છે, ક્યારેક કંટાળાજનક પ્રકરણ આવે તો પુસ્તક બંધ નથી કરી દેવાતું, પાનું ફેરવવું પડે છે."
ડીજિટલ જમાનામાં જ્યાં એક સેકન્ડમાં મેસેજ ડિલિવર થઈ જાય છે, ત્યાં આ બંને અઠવાડિયા સુધી એકબીજાના જવાબની રાહ જોતા. એ રાહ જોવામાં એક અલગ જ મીઠાશ હતી. એકબીજાને જોયા વગર, અવાજ સાંભળ્યા વગર, માત્ર વિચારો અને અક્ષરો દ્વારા તેઓ એકબીજાના દિલની ખૂબ નજીક આવી ગયા હતા. કાગળ પરનો આ પ્રેમ હવે ઊંડો થઈ રહ્યો હતો.
એક દિવસ આરવને નોકરી માટે બીજા શહેરમાં શિફ્ટ થવાનું નક્કી થયું. તેના જવાનો સમય આવી ગયો હતો. તેણે ભારે હૈયે નક્કી કર્યું કે હવે સમય આવી ગયો છે કે તે પોતાની આ અજાણી સખીને મળી લે.
તેણે "માનવીની ભવાઈ" પુસ્તકના છેલ્લા પાના પર એક લાંબો પત્ર લખ્યો:
"આપણે ક્યારેય એકબીજાને જોયા નથી, પણ મને લાગે છે કે હું તમારા મનને સૌથી વધુ ઓળખું છું. આવતા શનિવારે સાંજે ૫ વાગ્યે હું અક્ષર બુક સ્ટોરની સામે આવેલા કેફેમાં તમારી રાહ જોઈશ. મારા હાથમાં આ જ પુસ્તક હશે. જો તમે પણ આ સંબંધને કાગળમાંથી બહાર લાવીને વાસ્તવિકતા બનાવવા માંગતા હોવ, તો ચોક્કસ આવજો. કારણ કે આ મારી આ શહેરમાં છેલ્લી મુલાકાત હશે."
શનિવારનો દિવસ આવ્યો. આરવ સાંજે ૪:૪૫ વાગ્યે જ કેફેમાં પહોંચી ગયો. તેના હાથમાં 'માનવીની ભવાઈ' પુસ્તક હતું. દિલના ધબકારા તેજ હતા. દર વખતે દરવાજો ખૂલતો અને આરવની નજર ત્યાં પહોંચી જતી.
૫ વાગ્યા... ૫:૩૦ થયા... ૬ વાગી ગયા.
કોઈ ન આવ્યું. આરવનું દિલ બેસી ગયું. તેને થયું કે કદાચ સામેની વ્યક્તિ આ સંબંધને માત્ર એક રમત કે કલ્પના સુધી જ સીમિત રાખવા માંગતી હતી. ૭ વાગ્યે નિરાશ થઈને આરવ ઊભો થયો. તેણે પુસ્તક ટેબલ પર મૂક્યું અને જવા લાગ્યો.
અચાનક, બુક સ્ટોરનો વૃદ્ધ માલિક કેફેમાં આવ્યો. તેના હાથમાં એક જૂનું પુસ્તક હતું. તેણે આરવ પાસે આવીને કહ્યું, "બેટા, તું આરવ છે ને?"
આરવે આશ્ચર્યથી હા પાડી.
દુકાનદારે એક ચિઠ્ઠી આપતાં કહ્યું, "એક છોકરી અડધા કલાક પહેલાં આ આપી ગઈ હતી. તે ખૂબ ઉતાવળમાં હતી. તેની ફ્લાઈટ હતી અને તેને અચાનક વિદેશ જવાનું થયું હતું. તેણે કહ્યું કે આ તને આપી દઉં."
આરવે ધ્રૂજતા હાથે ચિઠ્ઠી ખોલી. તેમાં લખ્યું હતું:
"હું કેફેની બહાર જ ઊભી હતી અને કાચમાંથી તમને જોઈ રહી હતી. હાથમાં પુસ્તક પકડીને બેઠેલા તમને જોઈને મને અહેસાસ થયો કે મારો પ્રેમ કોઈ કાલ્પનિક પાત્ર નથી, પણ એક સાચો અને સુંદર માણસ છે. મારી ઈમરજન્સી ફ્લાઈટ છે એટલે હું અંદર આવી ન શકી, કારણ કે જો હું તમને મળત તો કદાચ જઈ ન શકત.
આપણી વાર્તા અહીં પૂરી નથી થતી. આપણે કાગળ પર શરૂઆત કરી હતી, અને આ કાગળ જ આપણને ફરી જોડશે. આ ચિઠ્ઠી સાથે મારો ઈમેઈલ આઈડી આપું છું. હવે ડિજિટલ યુગનો ઉપયોગ કરીએ, કારણ કે અંતર ગમે તેટલું હોય, આપણા વિચારો તો એક જ પાના પર લખાયેલા છે."
આરવે હસી પડ્યો. તેની આંખમાંથી હરખનું એક આંસુ સરી પડ્યું. કાગળ પર શરૂ થયેલો એ પ્રેમ હવે એક નવા પ્રકરણ તરફ આગળ વધી રહ્યો હતો.
