સમય બદલાયો, સંચારના માધ્યમો બદલાયા, પરંતુ હૃદયના ધબકારાને લાગણીની શાહીમાં બોળીને શબ્દબદ્ધ કરવાની જે તાકાત 'પત્ર'માં છે, તે આજે પણ અજોડ છે. સ્ક્રીન પર ચમકતા નોટિફિકેશનના શોરબકોર વચ્ચે કાગળ પર લખાયેલો અક્ષર આપણને આપણા જ અંતરાત્મા સાથે જોડે છે.
સ્માર્ટફોન આપણને સમગ્ર વિશ્વની નજીક તો લઈ આવ્યો, પણ ક્યાંક ને ક્યાંક એક જ છત નીચે રહેતા આપણા જ પરિવારથી દૂર કરી ગયો છે. ટેકનોલોજી આપણું સાધન બનવાને બદલે આપણી જિંદગી પર હાવિ ન થઈ જાય, તેવા જ એક જાગૃત અને સંવેદનશીલ વિચાર સાથે આ સ્માર્ટફોન ને પત્ર લખાયો છે
હાર્દિક ગાળિયા
તારીખ: ૨૨ જુલાઈ, ૨૦૨૬
સ્થળ: સુરત
પ્રિય સ્માર્ટફોન (મારા ડિજિટલ સાથી),
આજે તને આ કાગળ અને શાહીથી પત્ર લખી રહ્યો છું, ત્યારે મારી આંગળીઓ તારી ચમકતી સ્ક્રીન પર ઘસાવાને બદલે એક કલમ પકડીને બેઠી છે. રોજ જેની સાથે હું દિવસના ૧૨-૧૪ કલાક વિતાવું છું, તેને રૂબરૂ વાત કરવાને બદલે આ રીતે પત્ર લખવો પડે એ વિચિત્ર લાગે છે ને? પણ કેટલાક સંવાદો ટાઇપ કરવા કરતાં કાગળ પર ઉતારવામાં જ એની સાચી સંવેદના જળવાઈ રહે છે.
દોસ્ત, સત્ય એ છે કે તું મારી જિંદગીમાં આવ્યો ત્યારે એક અદ્ભુત ક્રાંતિ લઈને આવ્યો હતો. તારા નાનકડા ચોરસ ચોકઠામાં તું આખી દુનિયા મારી હથેળીમાં લઈ આવ્યો. દેશ-વિદેશના સમાચાર, હજારો કિલોમીટર દૂર બેઠેલા મિત્રોની પળવારમાં મળતી ખબર અને જ્ઞાનનો અખૂટ ભંડાર... તારા લીધે હું 'દુનિયાની ખૂબ નજીક' આવી ગયો. પણ, આ નજીક આવવાના ચક્કરમાં એક બહુ મોટી કિંમત ચૂકવવી પડી છે, જેનો અહેસાસ મને આજે થઈ રહ્યો છે.
તારા લીધે હું આખી દુનિયાની નજીક તો પહોંચ્યો, પણ મારા પોતાના પરિવારથી ડગલે ને પગલે દૂર થતો ગયો!
મને યાદ આવે છે કે પહેલાં સાંજે ઘરના ડાઇનિંગ ટેબલ પર આખા દિવસની હાસ્ય-વિનોદની રમઝટ બોલતી. વડીલોના અનુભવોની વાતો, ઘરના સભ્યોની એકબીજા પ્રત્યેની ચિંતા અને સ્નેહપૂર્ણ આંખો... આ બધું જ હવે તારા નોટિફિકેશનના એક 'ટિંગ' અવાજ નીચે દબાઈ ગયું છે. આજે એક જ છત નીચે, એક જ સોફા પર બેઠેલા પરિવારના ચાર સભ્યો પોતપોતાના સ્ક્રીનમાં ખોવાયેલા રહે છે. સાથે હોવા છતાં, બધા કેટલા એકલા પડી ગયા છે!
તારા અનંત સ્ક્રોલિંગની માયાજાળમાં મારી આંગળીઓ અટકી ગઈ છે અને મોડી રાત સુધી તારી નીલી રોશનીમાં મારી આંખોનો થાક અદ્રશ્ય થઈ જાય છે, પણ સવારે ઉઠતી વખતે મન અશાંત રહે છે. સાચા સંવાદો ઘટી ગયા છે અને વર્ચ્યુઅલ 'ચેટિંગ' વધી ગયું છે. અરે, આપણી સાચી લાગણીઓ પણ હવે ઇમોજીસના ચોકઠામાં પુરાઈ ગઈ છે!
હું તારો વિરોધી નથી, કારણ કે આજના યુગમાં તું એક અતિ મહત્વનું સાધન છે. પણ હવે મેં નક્કી કર્યું છે કે હું તને મારું 'સાધન' જ રાખીશ, મારી 'સાધના' કે 'જિંદગી' નહીં બનવા દઉં.
આ પત્ર લખીને હું તારો ત્યાગ કરવા નથી માગતો, પણ તને તારી મર્યાદા યાદ અપાવવા માગું છું. હવેથી:
- જમતી વખતે: તું ભોજનના ટેબલ પર નહીં, પણ દૂર ચાર્જિંગ સ્ટેન્ડ પર હોઈશ.
- સાંજનો કૌટુંબિક સમય: પરિવાર સાથેની ચા વખતે તારું નોટિફિકેશન શાંત (Silent) રહેશે.
- વાંચન અને નિંદ્રા: મોડી રાત્રે પુસ્તકો વાંચતી વખતે કે સૂતી વખતે તારો પ્રવેશ મારા મન અને રૂમ બંનેમાંથી બંધ રહેશે.
તારી સાથેના આ સંબંધને થોડો 'ડિજિટલ ડિટોક્સ' આપીને હું ફરી મારા પરિવારના હૃદયની નજીક જવા માગું છું. તું દુનિયાને જોડતો સેતુ બની રહે, મારા અને મારા પોતાના આપ્તજનો વચ્ચેની દીવાલ નહીં!
સસ્નેહ,
તારો જ એક જાગૃત માલિક
