જીવન પથ
-રાકેશ ઠક્કર
ભાગ-૭૦
‘ઉમ્મીદની કોઈ ઉંમર હોતી નથી.’
આ સુવિચાર જીવનના સૌથી સુંદર સત્યોમાંનું એક છે. આપણે ઘણીવાર માની લઈએ છીએ કે ચોક્કસ ઉંમર પછી નવા સપના જોવા, કંઈક નવું શીખવું કે ફરીથી શરૂઆત કરવી એ આપણા માટે નથી. આપણે સમાજના માપદંડોમાં એટલા જકડાઈ ગયા છીએ કે નિવૃત્તિ પછીની જિંદગીને માત્ર 'વિશ્રામ' સમજીએ છીએ.
ઉમ્મીદ એટલે માત્ર આવતીકાલની આશા નહીં પણ આજે કંઈક નવું કરવાનો ઉત્સાહ છે. તમારી ઉંમર ભલે ગમે તે હોય, જો તમારામાં શીખવાની અને આગળ વધવાની જીજ્ઞાસા છે તો તમે હજુ યુવાન છો. શરીર વૃદ્ધ થઈ શકે છે પણ મન તો હંમેશા તેજસ્વી રહી શકે છે. ગુજરાતીમાં કહેવાય છે કે, "જાગ્યા ત્યારથી સવાર." એટલે કે જીવનમાં જ્યારે પણ તમને અહેસાસ થાય કે તમારે કંઈક બદલવું છે અથવા કંઈક મેળવવું છે ત્યારે જ તમારો નવો જન્મ થાય છે. ઉમ્મીદ એ કોઈ ઉંમરની મોહતાજ નથી. તે તો આત્માનો એક અદ્રશ્ય દોરો છે જે તમને અંધકારમાં પણ પ્રકાશ તરફ ખેંચી જાય છે.
આજના યુગમાં આપણે ઘડપણને એક 'લોડ' માની લઈએ છીએ. સાઠ વર્ષની ઉંમર પછી લોકો માની લે છે કે હવે મારે શાંતિથી બેસી રહેવું જોઈએ. પણ આજના સમયમાં તો સાઠ પછી જ ઘણી વ્યક્તિઓએ પોતાની અસલી ઓળખ મેળવી છે. લેખકો, કલાકારો, રમતવીરો કે ઉદ્યમીઓ -ઘણા એવા છે જેમણે પોતાની બીજી ઈનિંગમાં કમાલ કરી બતાવી છે. ઉમ્મીદ રાખવી એટલે જીવંત રહેવું. જે દિવસે તમે ઉમ્મીદ છોડી દો છો તે જ દિવસે તમે માનસિક રીતે મૃત્યુ પામો છો.
"આશા અમર છે" -આ કહેવત માત્ર પુસ્તકોમાં નથી પણ આપણા જીવનમાં પણ એટલી જ સત્ય છે. જો તમારી અંદર એક નાનકડું પણ સપનું જીવતું હોય તો તમારી ઉંમરનો આંકડો કોઈ માયને રાખતો નથી. આપણે શરીરને તો લાખો રૂપિયા ખર્ચીને સાચવીએ છીએ પણ મનની ઉમ્મીદને સાચવવા માટે આપણે શું કરીએ છીએ? મનની ઉમ્મીદ સાચવવી એટલે મનને હંમેશાં નવા વિચારોથી ભરપૂર રાખવું.
આ વાતને એક સરળ અને પ્રેરક પ્રસંગ દ્વારા સમજીએ. એક ગામમાં ૭૫ વર્ષના દાદા રહેતા હતા. તેમનું નામ વિઠ્ઠલદાદા હતું. બધા લોકો કહેતા, "દાદા, હવે આ ઉંમરે શું કામ મજૂરી કરવી? હવે તો રામ નામ જપાય."
પણ વિઠ્ઠલદાદાના મનમાં એક સપનું હતું. તેમને આખા ગામમાં ફળના વૃક્ષો વાવવા હતા. લોકો તેમની મજાક ઉડાવતા અને કહેતા, "દાદા, આ વૃક્ષો મોટા થશે ત્યારે તમે ક્યાં હશો?"
વિઠ્ઠલદાદા હસીને કહેતા, "હું હોઉં કે ન હોઉં પણ આવનારી પેઢી તો એ કેરીઓ ખાશે ને! અને મને અત્યારે આ વૃક્ષોને વધતા જોવામાં જે આનંદ મળે છે તે તો હું અત્યારે જ માણી રહ્યો છું."
વિઠ્ઠલદાદાએ આખા ગામમાં એકલે હાથે સેંકડો વૃક્ષો વાવ્યા. દસ વર્ષ પછી જ્યારે ગામમાં મીઠી કેરીઓ આવવા લાગી ત્યારે પેલા મજાક ઉડાવનારા લોકો પણ દાદાના વૃક્ષો નીચે બેસીને ઠંડક મેળવતા હતા. દાદાને ૮૫ વર્ષની ઉંમરે જે સંતોષ મળ્યો તે કોઈ મોટી સિદ્ધિથી ઓછો નહોતો. તેમણે ઉમ્મીદ રાખી હતી કે આ ધરતી ફરી લીલીછમ થશે અને તેમણે એ કરીને બતાવ્યું.
આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે ઉમ્મીદ રાખવા માટે કોઈ કારણ કે કોઈ ઉંમરની જરૂર નથી, માત્ર એક મક્કમ ઈરાદાની જરૂર છે. જો વિઠ્ઠલદાદાએ વિચાર્યું હોત કે "મારી શું ઉંમર છે, હવે આ બધું શું કરવું છે?" તો આજે એ ગામમાં આટલી હરિયાળી ન હોત.
આપણે બધાના જીવનમાં આવા વિઠ્ઠલદાદા છુપાયેલા છે, જેમને બહાર લાવવાની જરૂર છે. ઉમ્મીદ એ દીવા જેવી છે. જે આખા જીવનના અંધારાને દૂર કરી શકે છે. તમે ભલે ૪૦ના હો, ૬૦ના હો કે ૮૦ના, તમારા હૃદયમાં એક નવી શરૂઆત કરવાની હિંમત હોવી જોઈએ.
"સફળતાનો કોઈ અંત નથી અને શરૂઆતની કોઈ ઉંમર નથી." ઉમ્મીદ રાખવી એ એક પ્રકારની સાધના છે. તે તમને દરેક મુશ્કેલી સામે લડવાની શક્તિ આપે છે. જ્યારે આખી દુનિયા તમને કહે કે "હવે તારાથી નહીં થાય" ત્યારે તમારે તમારી અંદરના અવાજને કહેવું જોઈએ કે "હજુ તો મેં શરૂઆત કરી છે!"
ઉમ્મીદને ક્યારેય મરવા ન દો. જે દિવસે તમે ઉમ્મીદ કરવાનું છોડી દો છો તે દિવસે જ તમે તમારા વિકાસને રોકી દો છો. હંમેશાં નવા સપના જુઓ, નવા લોકોને મળો, નવી વસ્તુઓ શીખો અને તમારામાં રહેલા આશાવાદને જાળવી રાખો. જીવન એ એક સુંદર પ્રવાસ છે. આ પ્રવાસમાં ઉમ્મીદ એ તમારી સૌથી વફાદાર મુસાફર છે.
સમય ગમે તેટલો બદલાય પણ જો તમારી પાસે ઉમ્મીદ છે તો તમે કોઈપણ પરિસ્થિતિમાં જીતી શકો છો. આજે જ તમારી અંદરના એ ઉત્સાહને ફરીથી જગાડો અને કહો કે, "હું હજુ પણ કંઈક નવું કરી શકું છું!" કારણ કે સાચું જીવન તો ત્યારે જ શરૂ થાય છે જ્યારે તમે ઉમ્મીદના સહારે ચાલવાનું શરૂ કરો છો.
શું તમારા જીવનમાં પણ કોઈ એવું સપનું કે કાર્ય છે જે તમે 'ઉંમર થઈ ગઈ છે' એવું વિચારીને ટાળી રહ્યા છો? શું તમે આજે એ ઉમ્મીદને ફરી જીવંત કરીને એક નાનકડું ડગલું માંડવા તૈયાર છો?
