જીવન પથ
-રાકેશ ઠક્કર
ભાગ-૬૬
‘જો જીવનમાં કંઈક પ્રાપ્ત કરવું હોય, તો જૂની રીતો બદલવી પડશે.’
આ વાક્ય માત્ર એક સલાહ નથી, પણ પ્રકૃતિનો એક અટલ નિયમ છે. જે રીતે એક સાપ પોતાની જૂની કાંચળી ઉતારે છે ત્યારે જ તે મોટો થઈ શકે છે, તેમ મનુષ્યે પણ સમયની સાથે પોતાના વિચારો, આદતો અને કામ કરવાની પદ્ધતિઓ બદલવી પડે છે.
આપણે બધા 'કમ્ફર્ટ ઝોન'ના ગુલામ બની ગયા છીએ. આપણને જૂની આદતોમાં એટલો આનંદ આવે છે કે નવી વસ્તુઓ શીખવા માટે આપણે તૈયાર જ નથી હોતા. આપણે વારંવાર એક જ પ્રકારની ભૂલો કરીએ છીએ અને પછી અપેક્ષા રાખીએ છીએ કે પરિણામ કંઈક અલગ આવે, જે તાર્કિક રીતે અશક્ય છે. આજના ઝડપી યુગમાં ટેક્નોલોજી, લોકોના વ્યવહાર અને કામ કરવાની પદ્ધતિઓ દરરોજ બદલાય છે. જો આપણે આપણી જૂની રીતોને પકડી રાખીશું, તો આપણે રેસમાં પાછળ રહી જઈશું.
ગુજરાતીમાં કહેવાય છે કે, "વહેણ સાથે ચાલવું એ જ ડહાપણ છે." નદી જ્યારે પોતાનો માર્ગ બદલે છે ત્યારે જ તે સાગરમાં ભળી શકે છે, જો તે પથ્થરો સાથે અટકી રહે, તો તે ત્યાં જ સૂકાઈ જાય છે. માટે, પરિવર્તન એ જીવનનું અનિવાર્ય અંગ છે. ઘણીવાર આપણે આપણી જૂની રીતોને 'સંસ્કાર' કે 'પરંપરા'નું નામ આપી દઈએ છીએ, પણ હકીકતમાં તે આપણો આળસ કે અહંકાર હોય છે. આપણે નવી ટેકનોલોજી શીખવા તૈયાર નથી, આપણે નવા મંતવ્યો સાંભળવા તૈયાર નથી અને આપણે આપણા અહંકારને તોડવા તૈયાર નથી.
સાચી સફળતા મેળવવા માટે ઘણીવાર આપણા 'હું' ને પણ બદલવો પડે છે. "જુનું ગયું ને નવું આવ્યું, એ જ વિકાસ છે." જો તમારે જીવનમાં કંઈક મોટું પ્રાપ્ત કરવું હોય, તો તમારી જૂની માન્યતાઓના કિલ્લા તોડવા જ પડશે. જે વ્યક્તિ બદલાવનો સ્વીકાર કરે છે, તે જ ખરેખર જીવે છે. આજના જમાનામાં સ્થિરતા એટલે મૃત્યુ છે અને ગતિશીલતા એટલે જીવન. તમારી રીતો બદલવી એટલે તમારી જાતને વધુ સક્ષમ બનાવવી. આ વાતને સમજવા માટે એક સરળ અને પ્રેરક પ્રસંગ જોઈએ. એક ખૂબ જ મહેનતુ ખેડૂત હતો, જે વર્ષોથી પરંપરાગત રીતે ખેતી કરતો હતો. તે સખત મહેનત કરતો, પણ દર વર્ષે પાક ઓછો આવતો. તેના પડોશી ગામના એક યુવા ખેડૂતે આધુનિક પદ્ધતિઓ અને ટપક સિંચાઈ જેવી નવી ટેકનિકો અપનાવી હતી, જેના કારણે તેનો પાક બમણો થતો હતો.
પેલા ખેડૂતને લાગ્યું કે આ તો માત્ર નસીબ છે. પણ જ્યારે તેણે પેલા યુવાન સાથે વાત કરી, ત્યારે યુવાને કહ્યું, "કાકા, મહેનત તો તમે પણ કરો છો, પણ તમારી રીત જૂની થઈ ગઈ છે. જો તમારે વધુ પાક લેવો હોય, તો ખાતર નાખવાની અને પાણી આપવાની રીત બદલવી પડશે." શરૂઆતમાં પેલા ખેડૂતને પોતાની રીત બદલવામાં સંકોચ થયો, પણ જ્યારે તેણે એક નાનકડા પ્લોટમાં નવી રીત અજમાવી ત્યારે તેને ચમત્કારિક પરિણામ મળ્યું. તેને સમજાયું કે તે અત્યાર સુધી મહેનત તો સાચી કરતો હતો પણ રસ્તો ખોટો હતો. તેણે જૂની રીતો બદલી અને તે ગામનો સૌથી સફળ ખેડૂત બની ગયો.
આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે ઘણીવાર આપણે બહુ મહેનત કરીએ છીએ પણ સફળ નથી થતા, કારણ કે આપણે જૂની અને બિનકાર્યક્ષમ રીતોને પકડી રાખીએ છીએ. જીવનમાં સફળતા મેળવવા માટે ક્યારેક તમારા અભિગમમાં ફેરફાર કરવો પડે છે. આપણે ઘણીવાર જીવનમાં રિલેશનશિપમાં પણ આ જ ભૂલ કરીએ છીએ. આપણે બીજાને બદલવાની કોશિશ કરીએ છીએ, પણ જો આપણે આપણી વાત કરવાની રીત બદલીએ, તો સંબંધો આપોઆપ સુધરી જાય છે. જૂની રીતો બદલવી એટલે કશું ખોટું કરવું નહીં, પણ સતત સુધારા માટે તૈયાર રહેવું. "નવું કરવા માટે, જૂનું છોડવું પડે છે." તમારી જૂની નકારાત્મક આદતો, જૂના પૂર્વગ્રહો અને જૂના ડરને છોડવાનો પ્રયત્ન કરો.
જે તમારી જૂની રીત છે, તે અત્યાર સુધી તમને અહીં સુધી લાવી છે, પણ હવે આગળ વધવા માટે તમારે એક નવી રીતની જરૂર છે. તમારા મન પરના જૂના માળખાંઓને તોડો. કંઈક નવું પ્રાપ્ત કરવા માટે કંઈક નવું કરવું પડે એ વાત ગાંઠે બાંધી લો. પરિવર્તન એ દુનિયાનો એકમાત્ર સ્થાયી નિયમ છે. જે આ નિયમને સ્વીકારે છે, તેના માટે સફળતાના દ્વાર હંમેશા ખુલ્લા રહે છે. તમારા કામના કલાકો બદલો, તમારી શીખવાની રીત બદલો અને સૌથી મહત્વનું તમારા જોવાનો દ્રષ્ટિકોણ બદલો. યાદ રાખો, રસ્તો બદલવાથી મંજિલ નથી બદલાતી, પણ રસ્તો બદલવાથી મંજિલ સુધી જવાનો સમય જરૂર ઘટી જાય છે. આજે જ તમારી કોઈ એક જૂની આદત કે રીત બદલવાનો સંકલ્પ કરો. તમે ચોક્કસપણે એક નવો અનુભવ અને નવી સફળતા મેળવશો.
