તારામાં હું
લેખક : રૂપેન પટેલ
વરસાદ હજુ હમણાં જ વિરામ લઈને ગયો હતો, પણ એની ભીનાશ આખી સૃષ્ટિના રોમેરોમમાં સળવળતી હતી. જૂન મહિનાની એ આલ્હાદક, ધુમ્મસભરી સવાર અનાવૃત સૌંદર્ય જેવી લાગતી હતી. સ્કૂલના મેદાનમાં ભીંજાયેલી માટીમાંથી ઊઠતી એ આદિમ અને માદક સુગંધ હવામાં એવી રીતે ઓગળેલી હતી, જાણે કુદરતે ખુદ કોઈ અત્તરની શીશી ઢોળી દીધી હોય!
ધોરણ ૧૧ના ક્લાસરૂમની બારી પાસે અનાયા ઊભી હતી. પવનની તોફાની લહેરખીઓ વારંવાર તેની રેશમી વાળની લટોને ચહેરા પર વેરવિખેર કરી જતી. એ કાચી ઉંમરના ઉંબરે ઊભેલી અનાયા પોતાની લાંબી, નજાકતભરી આંગળીઓથી એ લટોને ખૂબ જ હળવાશથી, જાણે કોઈ કાવ્યની પંક્તિ સવારતી હોય તેમ કાનની પાછળ સરકાવી રહી હતી. તેની આંખોમાં વરસાદના ટીપાં જેવી જ કોઈ અજાણી ચમક અને હોઠ પર એક આછું, રહસ્યમય સ્મિત રમી રહ્યું હતું.
તેનાથી થોડે દૂર, ક્લાસના એ છેલ્લા બાંકડે બેઠેલો અર્જુન કોઈ મંત્રમુગ્ધ શિલ્પીની જેમ બસ તેને જ નિહાળી રહ્યો હતો. અર્જુનને પોતાને પણ ક્યાં ખબર હતી કે ક્યારે અનાયાને છાનામાના જોવાની આ રોજીંદી આદત, તેના અસ્તિત્વનો અનિવાર્ય હિસ્સો બની ગઈ હતી? અર્જુન માટે અનાયા માત્ર એક છોકરી નહોતી, એ તો એના એકાંતની આખી જાગીર હતી. તે રોજ અનાયાની નજીક જવાના, તેના અવાજનો રણકો સાંભળવાના બહાના શોધતો. ક્યારેક ગણિતના ક્લાસની અધૂરી નોટ્સ માંગવી, ક્યારેક શાહી ખૂટી ગયાનું નાટક કરીને પેન માંગવી, તો ક્યારેક ન આવડતા હોમવર્કમાં મદદ લેવી.
અનાયા સ્ત્રીસહજ સહજતાથી આ બધી મથામણ સમજી જતી. સ્ત્રી ગમે તેટલી નાની હોય, પણ પુરુષની નજરમાં રહેલો પ્રેમ એ ક્યારેય ચૂકી નથી શકતી. છતાં તે અજાણ બની રહેતી, કારણ કે એ છૂપાવવામાં પણ એક અનોખો આનંદ હતો.
એક બપોરે સ્કૂલ છૂટ્યા પછી આખો ક્લાસ ખાલી થઈ ગયો હતો. હવામાં હજુ પણ પેલી ભીની માટીની સુગંધ શ્વાસ રૂંધતી હતી. અનાયાએ કૂણપથી પોતાની બેગ ભરી અને અચાનક અર્જુન તરફ ફરી. તેની મોટી, કાજળભરી આંખો અર્જુનની આંખોમાં પરોવીને તેણે એક મધુર હાસ્ય સાથે પૂછ્યું:
“અર્જુન, તું રોજ મારી આસપાસ જ કેમ ભમતો દેખાય છે? ક્યારેક નોટ્સ, ક્યારેક પેન... સાચું કહે, શું વાત છે?”
અર્જુન ક્ષણભર માટે ધબકારો ચૂકી ગયો. તેના હાથ સહેજ ધ્રૂજ્યા, ગળામાં શબ્દો સુકાયા. પણ પછી પ્રેમની તાકાત તેના અવાજમાં ભળી. તે એક ડગલું આગળ વધ્યો, અનાયાની સાવ નજીક આવ્યો—એટલો નજીક કે બંનેના શ્વાસ એકબીજાને અડી શકતા હતા. અર્જુન હળવેથી, સાવ ધીમા પણ મક્કમ અવાજે બોલ્યો:
“કારણ કે આખી સ્કૂલમાં, અને કદાચ આખી બ્રહ્માંડમાં, એક જ ક્ષિતિજ એવી છે જ્યાં આવીને મારું આ ભટકતું મન કાયમ માટે અટકી જાય છે… અને એ ક્ષિતિજ, એ ઠેકાણું તું છે, અનાયા.”
અનાયાના ગાલ પર ગુલાબી શરમની આછી લાલાશ પથરાઈ ગઈ. તેણે પહેલીવાર અર્જુન સામેથી નજર હટાવી, નીચું જોઈ લીધું અને ધડકતા હૃદયે વગર કશું બોલ્યે ત્યાંથી દોડી ગઈ. પણ એ શરમાળ સ્મિત અને એનું ત્યાંથી ભાગી જવું, અર્જુનના દિલના કોરા કાગળ પર પ્રેમની આખી નવલકથા લખી ગયું હતું.
સમય પાંખો લગાવીને ઊડવા લાગ્યો અને સ્કૂલના એ દિવસો કોલેજના રંગીન કેનવાસ પર આવીને ખુલ્યા. તેમની એ નિર્દોષ મિત્રતા હવે એક ગાઢ, પ્રગાઢ અને જીવંત પ્રેમમાં રૂપાંતરિત થઈ ચૂકી હતી. બંને સાથે કોલેજ જતાં, લાઈબ્રેરીના કોઈ ખૂણામાં બેસીને એકબીજાના શ્વાસ ગણતાં અને સાંજે કેન્ટીનમાં અડધી ચાની ચુસ્કીઓ સાથે ભવિષ્યના સપનાઓની ઈમારત ચણતા. વરસાદ હજુ પણ એમની પ્રીતનો સાક્ષી હતો.
એક દિવસ, કોલેજની ટેરેસ પર અચાનક મુશળધાર વરસાદ તૂટી પડ્યો. આખું આકાશ જાણે પ્રેમીઓના મિલનની ખુશીમાં ઝૂમી ઊઠ્યું હતું. અનાયા વરસાદના ટીપાંને પોતાના ચહેરા પર સમેટીને ગોળ-ગોળ ફરી રહી હતી, તેનો ભીનો ડ્રેસ તેના શરીર સાથે ચોંટી ગયો હતો, જે તેના સૌંદર્યને વધુ નિતારી રહ્યો હતો. અચાનક તે ઊભી રહી, અર્જુન તરફ પોતાનો ધ્રૂજતો, ભીનો હાથ લંબાવ્યો. તેની આંખોમાં એક અજીબ આકુલતા હતી. તેણે ભારે અવાજે પૂછ્યું:
“અર્જુન, જિંદગી બહુ અણધારી છે. તારી પાસે એક વચન જોઈએ છે... ગમે તે પરિસ્થિતિ આવે, તું મને ક્યારેય તારા દિલમાંથી ભૂલીશ નહીં ને?”
અર્જુને જરાય અચકાયા વગર આગળ વધીને અનાયાની ભીની કમર ફરતે હાથ વીંટાળ્યો અને તેને પોતાની છાતી સરસી ચાંપી દીધી. અનાયાના ધ્રૂજતા હાથને પોતાના મજબૂત હાથમાં હૂંફ આપતાં તે હસીને બોલ્યો:
“ભૂલવું તો એને પડે ને અનાયા, જેને મગજથી યાદ રાખવી પડતી હોય... તું તો મારા શ્વાસની જેમ મારા લોહીમાં વણેલી છે. અને માણસ જીવવા માટે પોતાના શ્વાસને ક્યારેય યાદ રાખે ખરો? તું છે તો હું શ્વાસ લઉં છું.”
અનાયા લાંબા સમય સુધી કંઈ બોલી શકી નહીં. તે બસ અર્જુનની વિશાળ છાતીમાં પોતાનો ચહેરો છુપાવીને તેના હૃદયના ધબકારા સાંભળતી રહી, જે ધબકારામાં માત્ર ને માત્ર એનું જ નામ ગુંજતું હતું. એ ક્ષણ જાણે સમયના ચોપડે કાયમ માટે અમર થઈ ગઈ.
પરંતુ, વિધાતાના લેખ હંમેશા ક્રૂર હોય છે. પ્રેમની દરેક સુંદર વાર્તાનું નસીબ એક સાથે રહેવાનું નથી હોતું. કોલેજ પૂરી થતાં જ બંને પર પારિવારિક જવાબદારીઓનું દબાણ વધવા લાગ્યું. અર્જુન હજુ પોતાની કારકિર્દી સેટ કરવા માટે સંઘર્ષના વમળોમાં ફસાયેલો હતો, ત્યાં જ અનાયાના રૂઢિચુસ્ત પરિવારે તેના લગ્ન એક પ્રતિષ્ઠિત અને અત્યંત અમીર ઘરના યુવક સાથે નક્કી કરી દીધા. અનાયાએ ઘણો પ્રતિકાર કર્યો, આક્રંદ કર્યું, પણ પરિવારની આબરૂ અને પિતાના પત્રોમાં વહેતા આંસુ સામે તે હારી ગઈ. પોતાની જાતને કુરબાન કરી દીધી.
જ્યારે આ સમાચાર અર્જુન સુધી પહોંચ્યા, ત્યારે જાણે તેની અંદર કશુંક કાયમ માટે શાંત થઈ ગયું. તે રડ્યો નહીં, કારણ કે જે દર્દ આંસુ બનીને વહી જાય એ પ્રેમ કેવો? તેની અંદર એક ભયાનક સ્મશાન જેવી શાંતિ પથરાઈ ગઈ.
લગ્નના માંડ બે દિવસ પહેલાં, અનાયા છેલ્લીવાર અર્જુનને મળવા માટે શહેરના એ જૂના, વ્યસ્ત રેલ્વે સ્ટેશન પર આવી. બંને પ્લેટફોર્મની એક ખૂણાની બેન્ચ પર બેઠા હતા. આસપાસ લોકોની ભીડ હતી, ટ્રેનોની કર્કશ ચીસો હતી, પણ એ બંને વચ્ચે એક સદીઓ જૂનું મૌન પથરાયેલું હતું. ઘણું બધું કહેવું હતું, વર્ષોની વાતો, અધૂરા સપનાના હિસાબ કરવાના હતા, પણ શબ્દો જાણે ગળામાં જ થીજી ગયા હતા.
અચાનક, લાઉડસ્પીકર પર અનાયાની ટ્રેન આવવાની જાહેરાત થઈ. અનાયાની આંખો હવે બંધ તોડવા માટે આતુર હતી. તેણે ધ્રૂજતા અવાજે અર્જુનનો હાથ પકડીને કહ્યું:
“કાશ... અર્જુન, કાશ આપણે થોડા વહેલા મળ્યા હોત. તો કદાચ આપણી વાર્તાનો અંત આવો ન હોત.”
અર્જુને પોતાના કાળજાને કોરી ખાતા આંસુઓને અંદર જ પી લીધા અને ચહેરા પર એક પવિત્ર, કરુણ હાસ્ય લાવીને બોલ્યો:
“ના અનાયા, આપણે મળવામાં મોડા નથી પડ્યા... કદાચ આપણી જિંદગીનો સાથ થોડો વહેલો પૂરો થઈ ગયો છે.”
ટ્રેન પ્લેટફોર્મ પર આવીને ઊભી રહી. અનાયા ભારે પગલે, જાણે પોતાની લાશ ઢસડતી હોય તેમ ટ્રેનની અંદર ગઈ અને દરવાજા પાસે ઊભી રહીને બહાર ઊભેલા અર્જુનને એકીટશે જોતી રહી. ટ્રેને વ્હીસલ મારી અને તે ધીમે-ધીમે સરકવા લાગી. અર્જુન પણ ટ્રેનની ગતિ સાથે પ્લેટફોર્મ પર ચાલવા લાગ્યો. અનાયાની આંખોમાંથી આંસુ વહીને તેના ગાલ પર સરકતા હતા.
અર્જુને છેલ્લી વાર અનાયાની આંખોમાં જોઈને ધીમેથી કહ્યું:
“હું તારામાં કોઈ પણ અંશે હંમેશા જીવતો રહીશ, અનાયા…”
પણ ટ્રેનના એ લોખંડી, ભારે અવાજમાં અર્જુનના એ શબ્દો ક્યાંક હવામાં ઓગળી ગયા અને અનાયા કદાચ એ સાંભળી ન શકી.
અનાયા પોતાના જીવનમાં આગળ વધી ગઈ. લગ્ન થયા, નવું ઘર, નવી જવાબદારીઓ, પરિવાર અને સંસારના ચક્રમાં તે વણાઈ ગઈ. બીજી તરફ, અર્જુન આ અસહ્ય દુઃખ સહન ન કરી શક્યો. તે અંદરથી સાવ ખાલી થઈ ગયો હતો. ખરેખર તો તેને આ આખું શહેર, આ પરિચિત ગલીઓ અને જૂની યાદોના ઘૂંટવાળા માહોલથી દૂર ભાગવું હતું. તેણે પોતાના આ દર્દને જ પોતાની તાકાત બનાવી અને પોતાની જાતને સંપૂર્ણપણે સ્ટડી પર ફોકસ કરી દીધી. રાત-દિવસ એક કરીને તે ખૂબ ભણ્યો અને માસ્ટર્સ કરવા માટે ફોરેન ચાલ્યો ગયો.
લંડનની ટોપ યુનિવર્સિટીમાંથી માસ્ટર્સ પૂરું કર્યા પછી તે ત્યાં જ એક મોટો પ્રોફેશનલ બનીને સેટલ થઈ ગયો, પણ તેણે પોતાના દિલના દરવાજા કાયમ માટે બંધ કરી દીધા. તેણે ક્યારેય લગ્ન ન કર્યા; તેની દુનિયામાં અનાયાની જે જગ્યા ખાલી થઈ હતી, ત્યાં તેણે બીજા કોઈને બેસવા ન દીધી. અર્જુને અનાયાના લગ્નજીવનનો આદર કર્યો અને ક્યારેય તેને સીધો ફોન કે મેસેજ ન કર્યો, પરંતુ તેમની બાળપણની એક કોમન મિત્ર મીરા સાથે તે હંમેશા સંપર્કમાં રહ્યો. અર્જુન લંડનથી દર મહિને મીરાને ફોન કરતો અને પોતાના વિશે કશું જ ન કહેતા બસ આતુરતાથી એટલું જ પૂછતો:
“મીરા, મારી અનાયા કેવી છે? તે ખુશ છે ને? તેને કોઈ તકલીફ તો નથી ને?”
અને મીરા હંમેશા કહેતી, “હા અર્જુન, તે તેના પરિવાર સાથે વ્યસ્ત અને ખુશ છે.” આ સાંભળીને અર્જુન લંડનની ઠંડી રાતોમાં સંતોષનો એક ગરમ શ્વાસ લેતો.
લગ્નના થોડા વર્ષો પછી અનાયા ગર્ભવતી થઈ. આખા પરિવારમાં ઉત્સવ જેવો માહોલ હતો, પરંતુ નિયતિને કશુંક જુદું જ મંજૂર હતું. ગર્ભાવસ્થાના છેલ્લા મહિનાઓમાં અનાયાને 'Preeclampsia' (પ્રિક્લેમ્પસિયા) નામની અત્યંત ગંભીર બીમારી થઈ ગઈ. તેનું બ્લડ પ્રેશર અચાનક કાબૂ બહાર થઈ ગયું. ડિલિવરી તો થઈ ગઈ અને સદનસીબે બાળક પણ બિલકુલ સુરક્ષિત અને તંદુરસ્ત હતું, પરંતુ આ પ્રિક્લેમ્પસિયાની સીધી અને ઘાતક અસર અનાયાની કિડની પર થઈ ગઈ હતી.
ડિલિવરીના મહિનાઓ પછી પણ તેનું બ્લડ પ્રેશર કોઈ સંજોગોમાં નોર્મલ ન થયું. પરિણામે, તેની એક કિડની સંપૂર્ણપણે ફેલ થઈ ગઈ અને બીજી કિડની પર લોડ વધવાને કારણે તે પણ ઝડપથી ખરાબ થવા તરફ આગળ વધી રહી હતી.
હોસ્પિટલના એ શુષ્ક આઈસીયુ રૂમની બહાર ચીફ ડોક્ટરે અનાયાના પતિ અને પરિવારને બોલાવીને ગંભીર અને ચિંતાતુર અવાજે કહ્યું:
“જુઓ, પ્રિક્લેમ્પસિયાના કારણે અનાયાની એક કિડની ઓલરેડી ડેડ થઈ ચૂકી છે. ચિંતાની વાત એ છે કે અત્યારે બધો જ ભાર બીજી કિડની પર છે અને તેનો ક્રિએટીનાઈન રેશિયો પણ બહુ ખરાબ આવી રહ્યો છે. પરિસ્થિતિ સાવ હાથમાંથી નીકળી જાય અને સાવ ક્રિટિકલ બને, એ પહેલાં જ આપણે તાત્કાલિક એક કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ (Kidney Transplant) કરવી પડશે. જો સમયસર સિંગલ કિડની ડોનર મળી જશે, તો જ અનાયા બચી શકશે, નહીંતર આપણી પાસે સમય બહુ ઓછો છે.”
વર્ષ ૨૦૨૬ની એક ઠંડી સાંજે, લંડનમાં ભારે બરફ વર્ષા થઈ રહી હતી. અર્જુન પોતાના આલીશાન ફ્લેટની બારી પાસે ઊભો રહીને કોફી પી રહ્યો હતો, ત્યાં જ તેના ફોનની રીંગ વાગી અને સ્ક્રીન પર મીરાનું નામ ચમક્યું. અર્જુને ફોન ઉઠાવીને પૂછ્યું, “હા મીરા, કેમ છે? અનાયા બરાબર છે ને?”
સામે છેડેથી મીરાનો અવાજ ધ્રૂજી રહ્યો હતો અને તે રડતાં રડતાં બોલી, “અર્જુન… અનાયા હોસ્પિટલમાં છે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન થયેલા પ્રિક્લેમ્પસિયાના કારણે તેની એક કિડની કંપલિટલી ફેલ થઈ ગઈ છે અને બીજી પણ ખરાબ થઈ રહી છે. ડોક્ટરે કહ્યું છે કે સ્થિતિ ક્રિટિકલ થાય એ પહેલાં જ સિંગલ કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવું પડશે. આખો પરિવાર ડોનર શોધી રહ્યો છે… પણ કોઈનું બ્લડ ગ્રુપ કે ટિશ્યુ મેચ નથી થતા. જો વહેલી તકે કિડની નહીં મળે તો તે બીજી કિડની પણ ગુમાવી દેશે... અર્જુન, એ મરી જશે!”
થોડી ક્ષણો માટે અર્જુન એકદમ સ્તબ્ધ થઈ ગયો. જાણે તેની આસપાસનો વાયુ થીજી ગયો અને હૃદયના ધબકારા બંધ થઈ ગયા હોય તેવું લાગ્યું. તેણે ફોન મૂક્યો અને લાંબા સમય સુધી બહાર પડતા બરફને જોતો રહ્યો. બહાર બરફની ઠંડક હતી, પણ તેની અંદર વર્ષો જૂની અનાયાની યાદોની અગ્નિ સળગી રહી હતી. તેણે અરીસામાં પોતાની જાતને જોઈ અને આંખોમાં એક અજીબ ચમક સાથે ધીમેથી બોલ્યો:
“કેટલાક લોકો જીવનમાંથી દૂર ચાલ્યા જાય છે... પણ આ દિલના સિંહાસન પરથી ક્યારેય નહીં, અનાયા.”
બીજા જ દિવસે, અર્જુન બધું જ છોડીને, બધી મીટિંગ્સ કેન્સલ કરીને તાત્કાલિક ભારત આવી પહોંચ્યો. તે અનાયાના પરિવાર સામે ન ગયો, કારણ કે તે કોઈ ક્રેડિટ લેવા નહોતો માંગતો. તે છાનામાના સીધો ચીફ ડોક્ટરની કેબિનમાં ગયો અને હાંફતા અવાજે કહ્યું:
“ડોક્ટર, હું અનાયા માટે કિડની ડોનેટ કરવા માંગું છું. પ્લીઝ, મારી બધી ટેસ્ટ અત્યારે જ કરો. તેની સ્થિતિ વધુ બગડે એ પહેલાં જ ઓપરેશનની તૈયારી કરો.”
ડોક્ટરે ચશ્મા સરખા કરતાં આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, “તમે પેશન્ટના સગા છો? ફોર્મમાં રિલેશન શું લખું? તમે એમના શું થાઓ?”
અર્જુનના ચહેરા પર એક અત્યંત પવિત્ર અને કરુણ સ્મિત આવી ગયું. તેણે ગંભીરતાથી ધીમેથી કહ્યું:
“ડોક્ટર, હું એવું એક નામ છું... જે દુનિયાના કોઈ પારિવારિક ચોપડા કે ફોર્મ પર લખી શકાતું નથી. બસ મારી ટેસ્ટ કરો.”
ડોક્ટર તેની આંખોનો નિઃસ્વાર્થ ભાવ સમજી ગયા. તાત્કાલિક ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યા. થોડા કલાકો પછી રિપોર્ટ આવ્યો અને મેડિકલ સાયન્સ માટે જે ચમત્કાર હતો તે બન્યો—રિપોર્ટ 'Perfect Match' હતો! અર્જુને ડોક્ટરનો હાથ પકડ્યો અને એક જ કડક શરત મૂકી:
“ઓપરેશન ભલે અત્યારે જ કરો. પણ મારી એક શરત છે—મારું નામ, મારી ઓળખ ક્યારેય અનાયા કે તેના પરિવારને ખબર ન પડવું જોઈએ. તેના માટે હું અજ્ઞાત (Anonymous Donor) જ રહેવો જોઈએ.”
ઓપરેશન થિયેટરની લાઈટ ચાલુ થઈ. એક તરફ અનાયા જિંદગી અને મોતની વચ્ચે ઝોલા ખાતી હતી, તો બીજી તરફ અર્જુન હસતા મુખે પોતાનું અંગ આપીને તેને નવું જીવન આપવા જઈ રહ્યો હતો. ઓપરેશન સફળ રહ્યું. અર્જુનની તંદુરસ્ત કિડની અનાયાના શરીરમાં ગોઠવાઈ ગઈ, જેનાથી અનાયાની બીજી કિડની પરનો લોડ ઘટી ગયો.
બીજા દિવસે સવારે, અર્જુન પોતાના શરીરના દુખાવા અને નબળાઈ છતાં, બેડ પરથી ઊભો થયો. અનાયા હવે ખતરાની બહાર હતી. અર્જુન તેને મળ્યા વગર, તેનો ચહેરો જોયા વગર અને પોતાની ઓળખ આપ્યા વિના શાંતિથી હોસ્પિટલમાંથી બહાર નીકળી ગયો અને સીધો લંડન જવા રવાના થઈ ગયો.
જ્યારે અનાયા ભાનમાં આવી ત્યારે ડોક્ટર્સે તેના પરિવારને ખુશખબરી આપી કે અનાયા હવે સુરક્ષિત છે. અનાયાના પરિવારે ડોક્ટરના હાથ પકડીને પૂછ્યું, “ડોક્ટર, એ દેવદૂત કોણ છે જેણે મારી દીકરીને સમયસર કિડની આપીને ક્રિટિકલ કન્ડિશનમાંથી બચાવી લીધી? અમારે તેના પગ ધોઈને પીવા છે.”
ડોક્ટરે અર્જુનને આપેલું વચન પાળતા ભીની આંખે કહ્યું, “તે એક anonymous donor છે. તેમણે પોતાની ઓળખ છુપાવવાની શરતે જ આ અંગદાન કર્યું છે જેથી અનાયાની જિંદગી સમયસર બચી શકે. એ કોઈ સાક્ષાત ભગવાન જ હશે.”
અનાયા સાજી થઈને ઘરે આવી ગઈ. જિંદગી ફરી પાટા પર ચડી ગઈ. પણ તેના મનમાં એક સવાલ સતત કાંટાની જેમ ખૂંચતો રહ્યો— “કોણ હશે એ વ્યક્તિ, જેણે મને વગર સ્વાર્થે પોતાનું અંગ આપીને નવું જીવન આપ્યું?” તે ઘણીવાર હોસ્પિટલ જતી, જૂની ફાઈલો તપાસવાની કોશિશ કરતી, પણ જવાબ ક્યાંયથી મળતો નહીં.
આ જ રીતે બીજા કેટલાક વર્ષો વીતી ગયા. અનાયા હવે ઉંમરના એક એવા પડાવ પર હતી જ્યાં જિંદગી શાંત વહેતી નદી જેવી બની ગઈ હતી. એક સાંજે, બહાર મુશળધાર વરસાદ વરસી રહ્યો હતો અને અનાયા પોતાના ઘરની બારી પાસે બેસીને ચા પી રહી હતી. બરાબર એવી જ સાંજ, જેવી એમની કોલેજની છત પર હતી. ત્યાં જ તેના ઘરની બેલ વાગી.
બારણું ખોલ્યું તો સામે મીરા ઊભી હતી. મીરાના હાથમાં એક જૂનું, થોડું પીળું પડી ગયેલો કવર હતું અને તેની આંખોમાં આંસુની આખી નદી વહી રહી હતી. મીરાએ ધ્રૂજતા હાથે એ કવર અનાયાને આપતા કહ્યું:
“અનાયા... આ તારા માટે છે. આ કવર સાચવીને રાખવાની મારી હિંમત હવે ખૂટી ગઈ છે.”
અનાયાએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું, “આ શું છે મીરા? અને કોણે આપ્યું છે?”
મીરાએ ડસકું ખાતા ખુલાસો કર્યો, “વર્ષો પહેલાં જ્યારે તારું ઓપરેશન થયું હતું, ત્યારે અર્જુન લંડનથી ભારત આવ્યો હતો. આ કવર એણે જ આપ્યું હતું. તેણે મારી પાસે વચન લીધું હતું કે, 'જો ક્યારેય અનાયા તે ડોનરને શોધતી શોધતી ખૂબ વ્યાકુળ થઈ જાય, ત્યારે જ તેને આ પત્ર આપજે.' આજે મને લાગ્યું કે મારે તને આ સત્ય સોંપી દેવું જોઈએ.”
અર્જુનનું નામ સાંભળતાં જ અનાયાના હાથમાંથી ચાનો કપ છૂટી ગયો. તેનો શ્વાસ અધ્ધર થઈ ગયો. તેણે ધ્રૂજતી આંગળીઓથી એ જૂનું કવર ખોલ્યું. અંદર અર્જુનની ઓળખીતી, મરોડદાર અને સુંદર અક્ષરોવાળી લખાવટમાં પત્ર હતો. તે ધ્રૂજતા હૃદયે વાંચવા લાગી:
“પ્રિય અનાયા,
તું ઘણીવાર મને પૂછતી હતી ને, કે આ પ્રેમ ક્યાં સુધી જીવતો રહે છે? તો આજે તેનો જવાબ આપું છું— જ્યાં સુધી આ શરીરમાં ધબકારા ચાલે ને, ત્યાં સુધી પ્રેમ જીવતો રહે છે.
યાદ કર, વર્ષો પહેલાં રેલ્વે સ્ટેશન પર મેં તને ટ્રેન પકડતી વખતે ધીમેથી કશુંક કહ્યું હતું જે કદાચ ટ્રેનના અવાજમાં તું સાંભળી નહોતી શકી. મેં કહ્યું હતું કે— 'હું તારામાં કોઈ પણ અંશે હંમેશા જીવતો રહીશ.' ત્યારે કદાચ તને એ વચન સમજાયું નહોતું, પણ આજે સમજાશે.
પ્રિક્લેમ્પસિયાએ ભલે તારી એક કિડની છીનવી લીધી, અને બીજી પણ ખરાબ થવા લાગી હતી, પણ એ બંને કિડની બગડે અને તારી જિંદગી જોખમમાં મૂકાય એ આ અર્જુન જીવતેજીવ કેમ જોઈ શકે? હવે તારા શરીરમાં જે અંશ ધબકી રહ્યો છે, જે તને શ્વાસ આપી રહ્યો છે, તે બીજું કોઈ નહીં પણ મારો જ એક ભાગ છે, જે તને ક્યારેય ક્રિટિકલ થવા નહીં દે.
તેથી જ કહું છું અનાયા, તું મને બહાર દુનિયામાં કે હોસ્પિટલની ફાઈલોમાં શોધતી નહીં... કારણ કે હું તને છોડીને ક્યાંય ગયો જ નથી. હું આજે પણ, આ ક્ષણે પણ, તારામાં જ જીવું છું.
તારો જ, અર્જુન.”
પત્ર પૂરો થતાં જ અનાયાની આંખોમાંથી આંસુની ધાર વહેવા લાગી. પત્રના કાગળ પર તેના આંસુના ટીપાં પડીને અર્જુનના અક્ષરોને ભીના કરવા લાગ્યા. અનાયાએ ધ્રૂજતા હાથે પત્ર બાજુ પર મૂક્યો અને ધીમેથી પોતાનાં પેટ પર, જ્યાં કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ થઈ હતી, ત્યાં બંને હાથ મૂકી દીધા.
તેણે પોતાની આંખો બંધ કરી. તેને પહેલીવાર એ પરમ અહેસાસ થયો કે તેની અંદર ચાલી રહેલી પ્રત્યેક હલચલ, પ્રત્યેક શ્વાસ અને લોહીનું એકે-એક ટીપું એ અર્જુનની અમર મહોબ્બતની સાબિતી હતી. અર્જુનનો પ્રેમ તેને ક્યારેય છોડીને ગયો જ નહોતો. તે માત્ર નજરથી દૂર લંડનમાં બેઠો હતો, પણ અસ્તિત્વથી તો તેની સાવ નજીક, તેની અંદર જ ધબકતો હતો!
બારીની બહાર વરસાદ હવે રુદ્ર બનીને વરસી રહ્યો હતો. અનાયાએ બારીની બહાર આકાશ તરફ જોયું, તેના ચહેરા પર એક અલૌકિક તૃપ્તિનું હાસ્ય અને આંખોમાં વહાલ સાથે ધીમેથી કહ્યું:
“તું જિંદગીના સફરમાં મારી સાથે ન ચાલી શક્યો અર્જુન… પણ તું મારા શ્વાસમાં, મારા લોહીમાં અને મારામાં કાયમ માટે રહી ગયો.”
