જીવન પથ
-રાકેશ ઠક્કર
ભાગ-૬૧
‘તે જ સફળતા સાર્થક છે જે બીજાના જીવનમાં પરીવર્તન લાવે છે.’
આ સુવિચાર આજના એવા દોડધામભર્યા યુગમાં અત્યંત પ્રસ્તુત છે જ્યાં સફળતાનો માપદંડ માત્ર બેંક બેલેન્સ, મોંઘી ગાડી કે સોશિયલ મીડિયાના 'ફોલોઅર્સ' બની ગયો છે. આપણે બધા એક એવી રેસમાં દોડી રહ્યા છીએ જેનો કોઈ અંત નથી. આપણે પહાડની ટોચ પર પહોંચવા માંગીએ છીએ, પણ ત્યાં પહોંચ્યા પછી જો આપણો હાથ પકડનાર કે આપણી સાથે તે દ્રશ્ય માણનાર કોઈ ન હોય, તો એ સફળતા કેવી? ખરી સફળતા તો એ છે જે તમારી આસપાસના અંધકારમાં એક નાનકડો દીવો પ્રગટાવે.
ગુજરાતીમાં એક સુંદર કહેવત છે કે, ‘પરોપકારાય સત્તામ્ વિભૂતયઃ’ એટલે કે સજ્જનોની સંપત્તિ અને શક્તિ હંમેશા બીજાના ભલા માટે હોય છે. જો તમારી સફળતાથી કોઈના રડતા ચહેરા પર સ્મિત નથી આવતું, તો તમારી સફળતા એ માત્ર આંકડાઓની માયાજાળ છે. આજના 'સેલ્ફી' ના જમાનામાં આપણે 'સેલ્ફ-સેન્ટ્રિક' (સ્વ-કેન્દ્રી) બની ગયા છીએ, પણ યાદ રાખજો કે અરીસો ગમે તેટલો મોંઘો હોય તે માત્ર તમારો ચહેરો બતાવે છે, જ્યારે બીજાની આંખોમાં તમારા માટેનો પ્રેમ તમારી સાચી કિંમત બતાવે છે.
આજના આધુનિક જીવનમાં આપણે 'નેટવર્કિંગ' તો બહુ કરીએ છીએ પણ 'કનેક્ટિંગ' ભૂલી ગયા છીએ. સફળતા એ કોઈ સ્ટેશન નથી પણ એક સફર છે, અને એ સફરમાં જો તમે કોઈને રસ્તો બતાવ્યો હોય કે કોઈની ઠોકરને ફૂલમાં બદલી હોય, તો જ તમે સાચા વિજેતા છો. "ભલો ભલો પણ બીજાને કામ આવે તે ભલો" –આ સાદી વાત આપણે ભૂલી રહ્યા છીએ. ઘણીવાર આપણે વિચારીએ છીએ કે જ્યારે હું બહુ મોટો માણસ બનીશ ત્યારે કંઈક કરીશ, પણ વાસ્તવમાં સફળતાની શરૂઆત તમારી દાનતથી થાય છે. સફળતા એ અત્તરની શીશી જેવી હોવી જોઈએ, જે ખુલે ત્યારે સુગંધ માત્ર માલિકને નહીં પણ આસપાસના દરેકને મળે.
આ વાતને એક ખૂબ જ સાદા અને હૃદયસ્પર્શી પ્રસંગ દ્વારા સમજીએ. એક મોટું શહેર હતું અને ત્યાં કિશોરભાઈ નામના એક ખૂબ જ સફળ બિલ્ડર રહેતા હતા. કિશોરભાઈ પાસે બધું જ હતું બંગલા, ગાડીઓ અને પ્રતિષ્ઠા. તેઓ પોતાની સફળતા પર ગર્વ કરતા. એક દિવસ તેઓ પોતાની લક્ઝરી કારમાં ઓફિસ જઈ રહ્યા હતા ત્યારે રસ્તામાં ગાડી પંચર થઈ. ડ્રાઈવર ટાયર બદલતો હતો ત્યારે કિશોરભાઈ પાસેના એક ઝૂંપડપટ્ટીના વિસ્તારમાં ઊભા રહ્યા. ત્યાં તેમણે જોયું કે એક યુવાન છોકરો રસ્તાના થાંભલાની લાઈટ નીચે બેસીને ખૂબ જ એકાગ્રતાથી ભણી રહ્યો હતો.
કિશોરભાઈને કુતૂહલ થયું. તેમણે પાસે જઈને પૂછ્યું, ‘બેટા, તું અહીં કેમ ભણે છે? ઘરે લાઈટ નથી?’
છોકરાએ નમ્રતાથી જવાબ આપ્યો, ‘સાહેબ, લાઈટ તો શું, ઘરે પૂરતી જગ્યા પણ નથી. પપ્પા મજૂરી કરે છે અને મમ્મી બીમાર રહે છે. મારે એન્જિનિયર બનવું છે જેથી હું મારા જેવા બીજા છોકરાઓ માટે પાકી છત બનાવી શકું.’
કિશોરભાઈને તે દિવસે અહેસાસ થયો કે પોતે હજારો ફ્લેટ બનાવ્યા પણ તે માત્ર નફા માટે હતા. તેમણે તે છોકરાના ભણતરનો બધો ખર્ચ ઉપાડી લીધો. વર્ષો વીતી ગયા. કિશોરભાઈ વૃદ્ધ થયા. એક દિવસ તેઓ એક સરકારી ઓફિસમાં કામ માટે ગયા. ત્યાંના મોટા ઓફિસર તેમને જોઈને ઉભા થઈ ગયા અને તેમના ચરણે વંદન કર્યા.
એ પેલો જ છોકરો હતો જે રસ્તાની લાઈટ નીચે ભણતો હતો. તેણે કહ્યું, ‘સાહેબ, તમે મને જે મદદ કરી હતી તેના કારણે આજે હું આ હોદ્દા પર છું અને હવે મેં પણ પાંચ ગરીબ બાળકોના ભણતરની જવાબદારી લીધી છે.’
કિશોરભાઈની આંખમાં આંસુ આવી ગયા. તેમને સમજાયું કે તેમણે જિંદગીમાં કરોડો રૂપિયા કમાયા એ તેમની સફળતા નહોતી, પણ આ એક યુવાનના જીવનમાં જે પરિવર્તન આવ્યું અને તેના કારણે જે બીજા પાંચ બાળકોનું ભવિષ્ય સુધર્યું, એ જ તેમની 'સાર્થક સફળતા' હતી.
‘"સેવા એ જ સાચો ધર્મ’ અને ‘વાવશો તેવું લણશો’ એ માત્ર કહેવતો નથી પણ જીવનનું ગણિત છે. તમારી સફળતાની સીડી ત્યારે જ મજબૂત બને છે જ્યારે તેનો પાયો બીજાના આશીર્વાદ પર હોય. જો તમે સફળ છો તો તમારી જવાબદારી વધે છે વધુ કમાવવાની નહીં પણ વધુ આપવાની. પરિવર્તન એટલે કોઈ બહુ મોટો ચમત્કાર કરવો એવું નથી, પણ કોઈ નિરાશ વ્યક્તિને આપેલો દિલાસો, કોઈ ભૂખ્યાને આપેલી રોટલી કે કોઈ અટકેલાને બતાવેલો સાચો માર્ગ પણ એક મોટું પરિવર્તન છે.
આજના જમાનામાં આપણે એ ભૂલવું ન જોઈએ કે માણસની ઓળખ તેના પદથી નહીં પણ તેના પગલાંથી થાય છે. તમારી સફળતાનો સિક્કો ત્યારે જ ખરો ગણાય જ્યારે તે બીજાના દુઃખના બજારમાં ચાલે. સાચું જીવવું એટલે બીજાના જીવમાં જીવ પરોવવો.
યાદ રાખીએ કે જ્યારે તમે આ દુનિયા છોડીને જશો ત્યારે તમે કેટલું ભેગું કર્યું એ કોઈ યાદ નહીં રાખે પણ તમે કેટલું વહેંચ્યું એ જ તમારી પાછળ સુગંધ બનીને રહેશે. એટલે જ સફળતાની દોડમાં બીજાને પાછળ પાડવાને બદલે બીજાને સાથે રાખવાનો પ્રયત્ન કરજો. જે હાથ મદદ માટે લંબાય છે તે પ્રાર્થના કરતા હાથો કરતા પણ પવિત્ર છે. તમારી સફળતાને સાર્થક કરવા માટે આજે જ કોઈના જીવનમાં એક નાનું પણ હકારાત્મક પરિવર્તન લાવવાનો પ્રયત્ન કરજો. જીવનમાં બધું જ ફરી મળી શકે છે પણ કોઈનું ભલું કરવાની તક કદાચ બીજી વાર ન પણ મળે.
