અધ્યાય ૪ – અઘોરીનું રહસ્ય
રાતના ત્રણ વાગ્યા હતા.
મણિકર્ણિકા ઘાટ પર ચિતાઓનો અગ્નિ હજુ પણ પ્રજ્વલિત હતો. ગંગાની લહેરો શાંત હતી, પણ અનન્યાના મનમાં પ્રશ્નોનું તોફાન ઉઠ્યું હતું.
ગૌરીનું પાયલ…
એ રહસ્યમય સાધુ…
અને…
“હવે સત્ય શોધવાનો સમય આવ્યો છે.”
આ શબ્દો તેના કાનમાં સતત ગુંજી રહ્યા હતા.
⸻
સવારે કાશીનાથે અનન્યાને કહ્યું,
“જો ખરેખર જવાબ જોઈએ છે…
તો આજે રાત્રે મને અનુસરજે.
પણ એક વાત યાદ રાખજે…
જે જોશે, એના પર ક્યારેય હસતી નહીં…
અને જે સાંભળશે, એને કોઈની સામે કહેતી નહીં…
જ્યાં સુધી સમય ન આવે.”
અનન્યાએ હા પાડી.
⸻
રાત્રે બાર વાગ્યે…
કાશીનાથ તેને મણિકર્ણિકા ઘાટની પાછળ આવેલી સાંકડી ગલીઓમાંથી લઈ ગયા.
થોડીવાર પછી તેઓ એક પ્રાચીન, અડધું તૂટેલું શિવમંદિર પાસે પહોંચ્યા.
મંદિરની પાછળ નાનકડી ગુફા હતી.
અંદરથી ધૂણીનો ધુમાડો બહાર આવી રહ્યો હતો.
કાશીનાથે ધીમેથી કહ્યું…
“અહીં રહે છે… કાલભૈરવનાથ.”
⸻
અનન્યાએ અંદર પગ મૂક્યો.
ગુફામાં એક અઘોરી સાધુ ધ્યાનમાં બેઠા હતા.
આખા શરીર પર ભસ્મ.
ગળામાં અનેક રુદ્રાક્ષ.
આંખો બંધ.
સામે નાની ધૂણી સળગી રહી હતી.
તેમણે આંખો ખોલ્યા વગર જ કહ્યું…
“આવી ગઈ…
ગૌરીએ જેને પસંદ કરી છે… એ આવી ગઈ.”
અનન્યા ચોંકી ગઈ.
“તમને મારું નામ ખબર છે?”
અઘોરી સ્મિત કર્યા.
“જેને મહાદેવ અહીં બોલાવે છે…
એનું નામ પૂછવું પડતું નથી.”
⸻
થોડીવાર મૌન રહ્યું.
પછી અઘોરીએ અનન્યાને પૂછ્યું…
“તું ગૌરીને શું સમજે છે?
એક ભટકતી આત્મા?”
“હા… કદાચ.”
અઘોરીએ માથું ના માં હલાવ્યું.
**“ના.
ગૌરીને મોક્ષ મળી ગયો છે…
ઘણા વર્ષો પહેલાં જ.”
અનન્યાના ચહેરા પર આશ્ચર્ય છવાઈ ગયું.
“પણ…
હું તેને જોઈ શકું છું!”
અઘોરીએ ધીમેથી જવાબ આપ્યો…
“તું ગૌરીને નથી જોતી…
તું તેની સ્મૃતિને જોઈ રહી છે.”
⸻
અનન્યા કંઈ સમજી શકી નહીં.
અઘોરીએ ધૂણીમાં એક બિલ્વપત્ર નાંખ્યું.
અગ્નિ અચાનક ઊંચો થયો.
જ્વાળાઓમાં અજાણી આકૃતિઓ દેખાવા લાગી.
અને…
અનન્યાની આંખો સામે ત્રણસો વર્ષ જૂનું કાશી જીવંત થઈ ગયું.
⸻
ગૌરી શિવમંદિરમાં બેઠી હતી.
તેની સામે શિવદાસ ઊભો હતો.
શિવદાસે કહ્યું…
“ગૌરી…
જો આપણું મિલન નહીં થાય…
તો એક વચન આપ.”
“કયું?”
“આપણા પ્રેમને ક્યારેય નફરતની વાર્તા બનવા ન દેજે.”
ગૌરીએ હાથ જોડ્યા.
“વચન.”
⸻
અઘોરીનો અવાજ ફરી સંભળાયો…
“એ વચન ગૌરીએ નિભાવ્યું.
પણ દુનિયા એ વાર્તા ભૂલી ગઈ.”
“એટલે જ…”
“હા.”
“એ ઇચ્છે છે કે તેની કહાની ફરી જીવંત થાય…
જેથી પ્રેમ અને સમાનતાનો સંદેશ લોકો સુધી પહોંચે.”
⸻
અનન્યા ભાવુક થઈ ગઈ.
“પણ મને જ કેમ પસંદ કરી?”
અઘોરીએ પહેલી વાર તેની આંખોમાં સીધી નજર કરી.
અને કહ્યું…
“કારણ કે તું પણ અધૂરી છે.”
અનન્યાની આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા.
તેને પોતાના પિતાનું સ્મરણ થયું.
તે હજુ સુધી તેમના વિયોગમાંથી બહાર આવી શકી નહોતી.
અઘોરીએ ધીમેથી કહ્યું…
“તું ગૌરીની વાર્તા લખવા નથી આવી…
મહાદેવે તને તારી પોતાની વાર્તા પૂરી કરવા અહીં બોલાવી છે.”
⸻
એ જ સમયે…
ગુફાની બહારથી ઘંટનો જોરદાર અવાજ આવ્યો.
કાશીનાથ દોડતા અંદર આવ્યા.
તેમના ચહેરા પર ગભરાટ હતો.
**“બાબા…
ઘાટ પર કંઈક અદ્ભુત બન્યું છે!”
ત્રણે દોડીને મણિકર્ણિકા ઘાટ પર પહોંચ્યા.
ત્યાં લોકો ભેગા થઈ ગયા હતા.
મણિકર્ણિકાનો અખંડ અગ્નિ તો સળગી રહ્યો હતો…
પણ તેની બાજુમાં રાખ પર કોઈએ પોતાના હાથથી કંઈક લખ્યું હતું.
કોઈ માણસ ત્યાં ગયો નહોતો.
છતાં…
રાખ પર સ્પષ્ટ અક્ષરો દેખાતા હતા…
“શિવદાસ પાછો આવ્યો છે…”
કાશીનાથના હાથમાંથી ગૌરીનું પાયલ નીચે પડી ગયું.
અઘોરીના ચહેરા પર વર્ષો પછી ચિંતાની રેખાઓ દેખાઈ.
તેમણે ધીમેથી કહ્યું…
“ત્રણસો વર્ષ પછી…
સમયનું ચક્ર ફરી શરૂ થઈ ગયું છે.”
ગંગાની લહેરો અચાનક તેજ બની ગઈ.
અને દૂર…
ધુમ્મસમાં…
એક પુરુષની આકૃતિ ધીમે ધીમે ઘાટ તરફ આગળ વધી રહી હતી…
કાશીની એ રાત અસામાન્ય હતી.
ગંગાની લહેરો સામાન્ય કરતાં વધુ ઉછળી રહી હતી. પવનમાં ભસ્મની સુગંધ હતી. મણિકર્ણિકા ઘાટ પર સળગતી ચિતાઓનો પ્રકાશ ધુમ્મસને ચીરી રહ્યો હતો.
રાખ પર લખાયેલા શબ્દો હજુ પણ સ્પષ્ટ દેખાતા હતા…
“શિવદાસ પાછો આવ્યો છે…”
ઘાટ પર ઉભેલા દરેક માણસના ચહેરા પર આશ્ચર્ય હતું.
કાશીનાથ ધીમેથી બોલ્યા,
“મારા પચાસ વર્ષના જીવનમાં મેં આવું ક્યારેય જોયું નથી…”
અઘોરી બાબા કાલભૈરવનાથની આંખો ગંગાના કિનારા પર જ અટકી ગઈ.
ધીમે ધીમે…
ધુમ્મસમાંથી એક પુરુષની આકૃતિ બહાર આવી.
સફેદ ધોતી…
ખભા પર ભીનું અંગવસ્ત્ર…
કપાળ પર ભસ્મ…
અને હાથમાં એક જૂનું લાકડાનું દંડ.
તેની ઉંમર લગભગ ત્રીસ વર્ષ જેટલી લાગતી હતી.
પણ તેની આંખોમાં સદીઓની શાંતિ હતી.
અનન્યાનું હૃદય જોરથી ધબકવા લાગ્યું.
પુરુષ ધીમે ધીમે ચાલતો ઘાટ પર આવ્યો.
તે સીધો મણિકર્ણિકાના અખંડ અગ્નિ સામે ઊભો રહ્યો.
બંને હાથ જોડ્યા.
આંખો બંધ કરી.
અને ખૂબ જ મધુર અવાજમાં બોલ્યો…
“ૐ નમઃ શિવાય…”
એ મંત્રનો નાદ જાણે આખા ઘાટમાં ગુંજી ઊઠ્યો.
⸻
અચાનક…
ગૌરી ફરી દેખાઈ.
આ વખતે તે અગ્નિની બીજી બાજુ ઊભી હતી.
તેના ચહેરા પર વર્ષો પછી સ્મિત હતું.
અનન્યાએ આશ્ચર્યથી જોયું.
ગૌરી અને એ અજાણ્યો પુરુષ…
એકબીજાને જોઈ રહ્યા હતા.
પણ…
બંને એકબીજાની નજીક જઈ શકતા નહોતા.
વચ્ચે અખંડ અગ્નિ સળગી રહ્યો હતો.
⸻
અનન્યાએ ધીમેથી પૂછ્યું,
“બાબા…
શું આ જ શિવદાસ છે?”
અઘોરીએ આંખો બંધ કરી.
થોડીવાર પછી બોલ્યા…
**“ના…
આ શિવદાસ નથી.”
અનન્યા ચોંકી ગઈ.
“તો પછી?”
અઘોરીએ જવાબ આપ્યો…
“આ…
શિવદાસનો વંશજ છે.”
⸻
પુરુષે અચાનક અનન્યા તરફ જોયું.
પછી તેની પાસે આવીને પૂછ્યું…
“શું તમારું નામ અનન્યા છે?”
“હા…”
“હું છેલ્લા ત્રણ દિવસથી તમને શોધી રહ્યો છું.”
“પણ તમે કોણ છો?”
પુરુષે પોતાની થેલીમાંથી એક જૂની કપડામાં વીંટાળેલી વસ્તુ બહાર કાઢી.
ધીમે ધીમે કપડું ખોલ્યું.
અંદર…
એક જૂની ડાયરી હતી.
ચામડાના પૂંઠા પર ચાંદીના અક્ષરમાં લખેલું હતું…
“શિવદાસની નોંધપોથી.”
અનન્યાના હાથ કંપી ઉઠ્યા.
⸻
“મારું નામ…
મહાદેવ દાસ.
હું શિવદાસની સાતમી પેઢીનો વંશજ છું.”
કાશીનાથની આંખો પહોળી થઈ ગઈ.
“અશક્ય…”
મહાદેવ દાસ હળવું સ્મિત કરતા બોલ્યા,
“મારા દાદા કહેતા હતા…
અમારા પરિવારમાં એક અધૂરી જવાબદારી છે.
જ્યાં સુધી ગૌરીની કહાની દુનિયા સુધી નહીં પહોંચે…
ત્યાં સુધી આ નોંધપોથી કોઈને આપવી નહીં.”
⸻
અનન્યાએ ડાયરી હાથમાં લીધી.
જેમ જ તેણે પહેલું પાનું ખોલ્યું…
તેમા શિવદાસના પોતાના હાથનું લખાણ હતું.
“જો આ ડાયરી કોઈ વાંચે…
તો જાણજો…
હું મૃત્યુથી હાર્યો નથી.
હું સમયને એક વચન આપીને ગયો છું.”
⸻
અચાનક જોરદાર પવન ફૂંકાયો.
ડાયરીનાં પાનાં પોતાની મેળે ફરવા લાગ્યાં.
એક પાના પર આવીને અટકી ગયા.
ત્યાં માત્ર એક નકશો દોરેલો હતો.
નકશાની નીચે લખેલું હતું…
“નીલકંઠ કૂવો.”
અનન્યાએ આશ્ચર્યથી પૂછ્યું,
“આ શું છે?”
કાશીનાથે ધીમેથી કહ્યું…
“કાશીના પ્રાચીન રહસ્યોમાં એક…
એવું સ્થળ…
જેના વિશે આજે બહુ ઓછા લોકો જાણે છે.”
અઘોરી બાબાનો ચહેરો ગંભીર બની ગયો.
**“જો એ નકશો બહાર આવ્યો છે…
તો સમય ખરેખર આવી ગયો છે.”
“કયો સમય?”
અઘોરીએ ગંગા તરફ જોયું.
અને ધીમેથી બોલ્યા…
“ગૌરીનું છેલ્લું વચન પૂર્ણ કરવાનો.”
⸻
એ જ ક્ષણે…
ગૌરીની આકૃતિ ધીમે ધીમે અગ્નિની જ્વાળાઓમાં વિલીન થવા લાગી.
ગાયબ થતાં પહેલાં તેણે અનન્યા તરફ જોયું.
તેની આંખોમાં આભાર હતો.
અને તેના હોઠ પર માત્ર એક જ શબ્દ હતો…
“વિશ્વાસ…”
ગૌરી અદૃશ્ય થઈ ગઈ.
પણ આ વખતે…
તેના ચહેરા પર રાહ નહોતી.
આશા હતી.
અનન્યાએ ડાયરીને હૃદય સાથે લગાવી.
તે સમજી ગઈ હતી…
આ સફર હવે માત્ર એક લેખિકા તરીકેની નહોતી.
આ એક એવા સત્યની શોધ હતી…
જે પ્રેમ, ભક્તિ અને માનવતાને ફરી જીવંત બનાવશે.
દૂર વિશ્વનાથ મંદિરના ઘંટો વાગી રહ્યા હતા…
અને કાશીની રાત જાણે એક નવા પ્રભાતની રાહ જોઈ રહી હતી.
