પ્રેમની તિરાડ
અમદાવાદની ઘણી વ્યસ્ત અને સુગંધી શેરીઓમાં, જ્યાં વણિકોના પુરાણા હવેલી જેવા મકાનો અને બ્રાહ્મણ પરિવારોની પરંપરાઓ એકબીજા સાથે ગૂંથાયેલી હોય છે, ત્યાં રહેતો હતો નેહલ શાહ. વણિક કુળનો યુવાન, વ્યવસાયે સોફ્ટવેર એન્જિનિયર, પરંતુ હૃદયે સાચો કવિ. તેની આંખોમાં હંમેશા એક અજાણ્યા સ્વપ્નની ચમક હતી. અને તે સ્વપ્ન મળ્યું હીના દવેમાં એક પરંપરાગત બ્રાહ્મણ પરિવારની સુશિક્ષિત યુવતી.
હીના એક પ્રતિષ્ઠિત કોલેજમાં અધ્યાપિકા હતી. તેના લાંબા કાળા વાળ, તેજસ્વી આંખો અને હોઠ પર સતત મીઠી મુસ્કાન. બંનેની મુલાકાત થઈ એક સાહિત્યિક સમારોહમાં. નેહલે ત્યાં પોતાની કવિતા વાંચી “સંબંધ એ કાચ જેવો છે...” અને હીના તે સાંભળીને ગદ્ગદિત થઈ ગઈ.
“તમારી કવિતા હૃદયને સ્પર્શી જાય છે,” તેણે કહ્યું.
આ એક વાક્યથી વાતોની શરૂઆત થઈ. ફોન પર લાંબી-લાંબી રાતો, કોર્નર કાફેમાં મીઠી ચા, કવિતાઓ અને સપનાઓની અદલાબદલી. નેહલ હીનાને જોઈને સમજી ગયો કે આ જ તેનું સાચું ઘર છે. હીના પણ નેહલની સરળતા, તેની કાળજી અને તેના હાસ્યમાં ખોવાઈ ગઈ.
પરંતુ પ્રેમ ક્યારેય સરળ રસ્તે નથી ચાલતો, ખાસ કરીને જ્યારે વણિક અને બ્રાહ્મણ કુળ વચ્ચે પ્રેમ થાય.
હીનાના પિતા, શ્રી રાજેશ દવે એક પરંપરાગત બ્રાહ્મણ વેદ પંડિત અને વ્યવસાયી નેહલને જરાય પસંદ નહોતા. “વણિક કુળનો છોકરો? અમારા બ્રાહ્મણ કુળમાં આ નહીં ચાલે. જાતિ-પરંપરા નહીં મળે,” તેઓ કહેતા. નેહલના ઘરમાં પણ વિરોધ હતો. “બ્રાહ્મણ છોકરી? અમારા વણિક સમાજમાં આ સ્વીકારાય નહીં,” તેમના માતા-પિતા કહેતા. સમાજની જીભો તીખી હતી. “વણિક અને બ્રાહ્મણના સંબંધ? આ તો કુળનો અપમાન છે,” લોકો પાછળથી ટીકા કરતા.
પરંતુ પ્રેમે બંનેને અસાધારણ તાકાત આપી. નેહલે કહ્યું, “હીના, તું મારી સાથે હોય તો હું આખા સમાજ અને કુળ સામે લડીશ.” હીનાએ તેના હાથ પકડીને કહ્યું, “હું પણ તારી સાથે છું. પ્રેમ કુળથી મોટો છે.”
એક રાતે બંનેએ ઘર છોડી દીધું. સિવિલ મેરેજ કરીને નાનકડા ફ્લેટમાં નવું જીવન શરૂ કર્યું. ઘરના લોકો નારાજ થયા, સમાજે ટીકા કરી, પરંતુ બંનેના પ્રેમે બધું સહન કર્યું.
પ્રથમ ત્રણ વર્ષોનો સુવર્ણકાળ
પ્રથમ ત્રણ વર્ષ સ્વર્ગ જેવા હતા. સવારે નેહલ હીના માટે ચા અને નાસ્તો તૈયાર કરતો. હીના તેને ઑફિસ માટે ટિફિન પેક કરતી અને તેના ગાલે પ્રેમથી કિસ કરતી. સાંજે બંને બાલ્કનીમાં બેસીને દિવસની વાતો કરતા. વીકેન્ડે સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ પર લાંબા ફેરવા જતા, ક્યારેક સ્ટ્રીટ ફૂડ ખાતા અને હસતા-હસતા ઘરે પાછા આવતા.
હીનાને ગાવાનો ખૂબ જ શોખ હતો. રાત્રે તે નેહલને ગીતો સંભળાવતી – “તુમ હી હો”, “પહેલા નજર મેં”, “તેરે બિન”. નેહલ તેના ખોળામાં માથું મૂકીને આંખો બંધ કરીને સાંભળતો અને કહેતો, “તું મારા જીવનનું સંગીત છે, હીના. વણિક હોઈને પણ તારા પ્રેમમાં હું બ્રાહ્મણ જેવો શુદ્ધ થઈ ગયો છું.”
ઝઘડા થતા, પરંતુ પાંચ મિનિટમાં જ સમાધાન થઈ જતું. હીના કહેતી, “અમારો પ્રેમ કાચ જેવો છે. તૂટે તે પહેલાં સંભાળી લઈએ.”
મહેશ અને પ્રિયાનું આગમન
ચાર વર્ષ પછી તેમના ફ્લેટની બાજુમાં નવા પાડોશી આવ્યા નેહલનો બાળપણનો મિત્ર મહેશ અને તેની પત્ની પ્રિયા. મળતાં જ આલિંગન અને જૂની યાદો તાજી થઈ ગઈ. મહેશ સરકારી નોકરીમાં હતો અને પ્રિયા ઘર સંભાળતી હતી.
બંને કપલ વચ્ચે જલદી મિત્રતા જામી ગઈ. શનિ-રવિની સાંજે કારાઓકે પાર્ટીઓ શરૂ થઈ. મહેશ અને હીના બંનેને ગાવાનો ખૂબ જ શોખ હતો. તેઓ ડ્યુએટ ગીતો ગાતા – “યે દોસ્તી”, “આજા રે”, “કિતના પ્યારા તુમ હો”, “તેરે બિન”...
લોકો તાલીઓથી વાહવાહ કરતા. “કેવો સરસ અવાજનો મેળ છે!” કોઈ કહેતું.
શરૂઆતમાં નેહલને પણ આ બધું ગમતું હતું. પરંતુ ધીરે ધીરે તેને અસ્વસ્થતા થવા લાગી. મહેશ અને હીના જ્યારે પ્રેમ ગીતો ગાતા ત્યારે તેમની આંખોમાં એક અલગ જ ચમક આવી જતી. તેમના અવાજમાં મેળ અને તેમના હાસ્યમાં તાલમેલ જોઈને નેહલના મનમાં શંકાનો કીડો પેદા થયો.
શંકાની તિરાડ
એક દિવસ પ્રિયા બીમાર હતી. મહેશ દવા લેવા નેહલના ઘરે આવ્યો. હીનાએ આગ્રહ કર્યો, “ચા પીધા વગર નહીં જાઓ મહેશભાઈ.”
હીના રસોડામાં ચા બનાવવા ગઈ. મહેશ લિવિંગ રૂમમાં બેઠો. વાતો ચાલતી રહી. નેહલ તે દિવસે ઑફિસથી વહેલો આવ્યો હતો. તે શેરીના ખૂણે પાનની દુકાને સિગારેટ પીતો હતો. તેણે જોયું કે મહેશ તેના ઘરમાં દાખલ થયો છે.
અડધો કલાક વીતી ગયો, પછી પણ મહેશ બહાર ન આવ્યો. નેહલ ચમક્યો. તે દરવાજા પાસે ઊભો રહીને સાંભળવા લાગ્યો. અંદર હાસ્યના અવાજ આવતા હતા. હીના કહેતી હતી, “મહેશભાઈ, આ ગીત તમે કેટલું સુંદર ગાઓ છો...” મહેશ હસતો હતો.
નેહલના હાથ કાંપવા લાગ્યા. જ્યારે મહેશ લગભગ ૫૦ મિનિટ પછી બહાર આવ્યો ત્યારે નેહલે તેને જોયો. મહેશે હસીને કહ્યું, “આવી ગયો? પ્રિયાની દવા લેવા આવ્યો હતો.”
ભયંકર ઝઘડો
તે જ રાતે ઘરમાં તોફાન થયું. હીનાએ પૂછ્યું, “શું થયું છે?”
નેહલ વિસ્ફોટ કર્યો, “શું થયું છે? તારા મહેશભાઈ સાથે અડધો કલાકથી વધુ ચા પીતી હતી? હસતી હતી? ગીતો વિશે વાતો કરતી હતી? મને લાગે છે તમે બંને વચ્ચે કંઈક છે!”
હીના સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. “નેહલ, તું શું બોલે છે? મહેશભાઈ તારો બાળપણનો મિત્ર છે. તું આવી શંકા કરે છે?”
“શંકા નથી, હું જોવ છું! તમે બંને ગીતો ગાતા વખતે જે રીતે જુઓ છો...”
ઝઘડો ભયંકર બન્યો. હીના રડતી રડતી બોલી, “જો તને મારા પર વિશ્વાસ નથી તો સાથે રહેવાનો અર્થ શું છે?”
નેહલ ગુસ્સામાં બોલી ગયો, “જા! જ્યાં મરવું હોય ત્યાં મર!”
હીના રડતી રડતી બેગ પેક કરી અને પોતાના પિતાના ઘરે ચાલી ગઈ.
છૂટાછેડાના કાગળ
બીજા દિવસે નેહલને સત્ય જાણવા મળ્યું. પ્રિયા ખરેખર બીમાર હતી. પરંતુ શંકાએ બધું બગાડી નાખ્યું હતું.
નેહલ હીનાને લેવા તેના પિતાના મોટા બંગલે ગયો. શ્રી રાજેશ દવે તેની રાહ જોઈને બેઠા હતા. તેમના ચહેરા પર ગુસ્સો હતો.
“વણિક છોકરા, તારે મારી બ્રાહ્મણ દીકરીની જરૂર પડે છે? જ્યારે તારે તેને ઘરમાંથી કાઢી મૂકી ત્યારે?” તેમણે કહ્યું અને ટેબલ પર છૂટાછેડાના કાગળ ફેંક્યા. “સહી કરી દે.”
નેહલના હાથ કાંપતા હતા. ગુસ્સા, પસ્તાવા અને અપમાનમાં તેણે સહી કરી નાખી.
હીના ઉપરથી આ બધું જોઈ રહી હતી. તેની આંખો આંસુથી છલકાતી હતી.
પસ્તાવો અને પુનર્મિલન
છ મહિના વીતી ગયા. નેહલનું ઘર ખાલી લાગતું. તે રાત્રે હીનાના ગીતો યાદ કરતો. મહેશે તેને સમજાવ્યું, “ભાઈ, અમારી વચ્ચે કંઈ નહોતું.”
નેહલ રોજ હીનાના ઘરની બહાર ઊભો રહેતો. એક દિવસ હીના બહાર આવી.
“હીના...” નેહલનો અવાજ ભાંગી ગયો.
હીનાએ આંસુ લૂછતાં કહ્યું, “તે દિવસે તેં મને કહ્યું હતું કે જા મરવું હોય ત્યાં મર. મેં તારા વિના જીવવાનું શીખી લીધું છે, પરંતુ હજુ પણ તને પ્રેમ કરું છું.”
નેહલ ઘૂંટણિયે બેસી ગયો. “મને માફ કરી દે. મારી શંકાએ અને અહંકારે આપણા પ્રેમના કાચને તોડી નાખ્યો.”
હીનાએ તેને ઊભો કર્યો અને વળગી પડી. હીનાના પિતાએ ઉપરથી આ દ્રશ્ય જોયું. તેમની આંખોમાં આંસુ આવી ગયાં. તેમણે છેવટે સ્વીકાર્યું કે પ્રેમ કુળ અને જાતિથી મોટો છે.
ફરી નવી શરૂઆત
નેહલ શાહ અને હીના દવે ફરીથી એક થયા. આ વખતે તેઓ વધુ સમજદાર અને સાવધાન હતા. ઝઘડો થાય તો તરત વાત કરી લેતા. મહેશ અને પ્રિયા સાથે સંબંધ સારા રહેતા, પરંતુ કારાઓકે હવે વધુ સંયમિત હતી.
નેહલે નવી કવિતા લખી:
“સંબંધ એ કાચ જેવો છે,
તૂટે તે પહેલાં સંભાળી લો,
તિરાડ પડે તે પહેલાં
મનની વાત કહી દો...”
