પ્રસ્તાવનારવીન્દ્રનાથ ટાગોરની આ પહેલામાં પહેલી કવિતા છે. જ્યારે તેમની ઉંમર સોળ - સત્તર વર્ષ હશે. આ કાવ્ય ચાર સર્ગમાં છે. કબિ-કાહિની કાવ્યનો ગુજરાતી અનુવાદ એટલે ‘કવિની કથા’ અહીં આપેલો છે.પ્રથમ સર્ગ​[ કવિનું બાળપણ અને પ્રકૃતિની ગોદ ]સાંભળ ઓ કલ્પના કન્યા, હતો કોઈ એક કવિએકાંત કુટિરની છાયામાં. બાળપણથી જતારા અમૃત-પાનમાં (તારા વિચારોમાં) તે મગ્ન હતો.​તારી વીણાનો મધુર ધ્વનિ એ ઊંઘતાં-ઊંઘતાં પણસાંભળતો, અને જોતો કેટલાય સુખના સપનાં.એકલો, પોતાના જ મનમાં, એ સરલ બાળકતારા જ કમળ-વનમાં રમતો ફરતો,​મનના કેટકેટલાય ગીતો એ હર્ષભેર ગાતો,અને વનના કેટકેટલાય ફૂલોની માળા ગૂંથતો.​એકલો, પોતાના જ મનમાં, ઉપવને ઉપવને,જ્યાં ત્યાં એ બાળક ભમ્યા કરતો;એકલો, પોતાના જ મનમાં, એ ...વધુ વાંચો

​આ સર્ગમાં કવિ પ્રકૃતિની સેવાથી સંતુષ્ટ ન થતાં હૃદયની શૂન્યતા અનુભવે છે. ત્યારે તેમને વનની એક સરલ કન્યા 'નલિની' છે, જેમના પ્રેમમાં કવિને ક્ષણિક પરમ સુખ મળે છે. પરંતુ કવિનું અફાટ સમુદ્ર જેવું હૃદય એક વનકન્યાના સીમિત પ્રેમથી પણ પૂરાતું નથી અને તેઓ ફરી સફરે નીકળી પડે છે. અંતમાં નલિનીનું વિરહ ગીત હૃદય સ્પર્શી જાય તેવું છે.દ્વિતીય સર્ગ​[ કવિની વ્યાકુળતા અને હૃદયની શૂન્યતા ]​"આટલો સમય, હે પ્રકૃતિ! મેં તારી સેવા કરી,તોય કેમ, હે દેવી! મારું આ હૃદય ભરાયું નહીં?હજીય છાતીની ભીતર એક દારુણ શૂન્યતા છે,શું એ શૂન્યતા આ જન્મે હવે ક્યારેય નહીં ભરાય?​મનના મંદિરની અંદર જાણે કોઈ મૂર્તિ જ ...વધુ વાંચો

તૃતીય સર્ગકેટલાય દેશ-દેશાંતરોમાં ભમ્યો એ કવિ!બરફથી થીજી ગયેલા પર્વતો એણે ઓળંગ્યા,તીક્ષ્ણ કાંટાઓથી ભરેલા જંગલોનેલોહીલુહાણ પગે કચડીને એ ચાલતો રહ્યો.પરંતુ ગાન, ઝરણાંનો ધ્વનિ,હવે કવિના હૃદયને શાંત કરી શકતા નથી.પંખી અને ઝરણાંનો ધ્વનિ તો પ્રકૃતિનું ગીત છે—મનના જે ભાગમાં તેનો પડઘો પડતો હતો,તે મનની વીણાના તાર જાણે વેરવિખેર થઈ ગયા છે.એકલો રહીને જે કંઈ પણ પહેલાં જોતો હતો એ કવિ,તે બધું જ તેને કેટલું સુંદર લાગતું હતું,હવે કવિની આ કેવી દશા થઈ ગઈ છે—કે જે પ્રકૃતિની શોભા વચ્ચે નલિની નથી હોતી,તે કવિની નજરમાં શૂન્ય સમાન લાગે છે,જાણે મંદિરમાં કોઈ દેવતા જ ન હોય!એ બાળાના મુખનું તેજ વધારી દેતું હતુંપ્રકૃતિના રૂપની છટાને ...વધુ વાંચો

ચતુર્થ સર્ગ​"તો આ માત્ર એક સ્વપ્ન હતું, પરપોટાની જેમફરી પાછું વિલીન થઈ ગયું નિદ્રાના સમુદ્રમાં!આખી રાત મેં નિદ્રાની આરાધના આ થાકેલી આંખોમાં ઊંઘ આવી પણ ખરી,તો મૃગજળ બતાવીને તે અદ્રશ્ય થઈ ગઈ!હા સ્વપ્ન! તારી કેવી શક્તિ છે, આવી મૂર્તિક્ષણવારમાં તું ભાંગે છે અને ઘડે છે?હા ક્રૂર કાળ, આ તારી કેવી રમત છે—સત્ય જેવી તું પ્રતિમા ઘડે છે,અને સ્વપ્નની જેમ તેને તોડીને ફેંકી દે છે?કાળના સમુદ્રમાં એક પરપોટાની જેમતે ઊઠી અને ફરી તેમાં જ વિલીન થઈ ગઈ?ના ના, એવું ક્યારેય ન હોઈ શકે, નલિની! શું તેકાળના સમુદ્રમાં માત્ર એક પરપોટા સમાન હતી!જેની મોહક મૂર્તિ હૃદયે-હૃદયમાં,નસેનસમાં લોહીની સાથે કંડારેલી છે,હું જીવીશ ...વધુ વાંચો