હજી તો આકાશમાં શુક્રનો તારો ટમટમતો હતો અને સીમમાં ક્યાંક તેિત્તરનો અવાજ સંભળાતો હતો. ગામના પાદરે આવેલા ઘટાદાર વડલાની ડાળીઓ પર બેઠેલા પક્ષીઓએ હજી પાંખો ફફડાવવાની શરૂ કરી હતી. એવામાં ગામના ચોરા પાસેના મંદિરમાંથી ઝાલરનો રણકો સંભળાયો— ટણણણ... ટણણણ... ગામ જાગી ગયું હતું. પાદરનું દ્રશ્ય: પાદરના કૂવા પર સ્ત્રીઓના બેડાનો રણકાર સંભળાવા લાગ્યો. માથે ઈંઢોણી અને એની ઉપર પિત્તળના ચકચકતા બેડા લઈને પનિહારીઓ નીકળી પડી હતી. કોઈના મોઢે પ્રભાતિયાં હતાં, તો કોઈ રાતની અધૂરી રહેલી વાતો પૂરી કરતી હતી. પાદરના એ જૂના કૂવાએ કેટલાય સુખ-દુઃખની વાતો પોતાની અંદર સમાવી રાખી હતી.
પાદર - ભાગ 1
પાદરભાગ 1 પાદરની પેલી પાર (પરોઢનું આછું અજવાળું)લેખિકાMansi DesaiDesai MansiShastriહજી તો આકાશમાં શુક્રનો તારો ટમટમતો હતો અને સીમમાં ક્યાંક અવાજ સંભળાતો હતો. ગામના પાદરે આવેલા ઘટાદાર વડલાની ડાળીઓ પર બેઠેલા પક્ષીઓએ હજી પાંખો ફફડાવવાની શરૂ કરી હતી. એવામાં ગામના ચોરા પાસેના મંદિરમાંથી ઝાલરનો રણકો સંભળાયો— ટણણણ... ટણણણ...ગામ જાગી ગયું હતું.પાદરનું દ્રશ્ય:પાદરના કૂવા પર સ્ત્રીઓના બેડાનો રણકાર સંભળાવા લાગ્યો. માથે ઈંઢોણી અને એની ઉપર પિત્તળના ચકચકતા બેડા લઈને પનિહારીઓ નીકળી પડી હતી. કોઈના મોઢે પ્રભાતિયાં હતાં, તો કોઈ રાતની અધૂરી રહેલી વાતો પૂરી કરતી હતી. પાદરના એ જૂના કૂવાએ કેટલાય સુખ-દુઃખની વાતો પોતાની અંદર સમાવી રાખી હતી.ખેડૂતનું પ્રસ્થાન:ગામના મુખ્ય રસ્તેથી ...વધુ વાંચો
પાદર - ભાગ 2
પાદરભાગ 2 ધૂળની ડમરી અને સોનાના સૂરજ ગરીબી અને આશાનું મિશ્રણલેખિકાMansi DesaiDesai MansiShastriરાતભરના વરસાદ પછીની સવાર કંઈક અજીબ શાંતિ આવી હતી. કાનજીની ઝૂંપડીમાં હજી પણ ભીનાશ હતી, પણ આંગણામાં ધૂળની ડમરીઓ ઉડવા માંડી હતી—જે સંકેત હતો કે પવન બદલાયો છે.પાદરની પંચાત અને રુદન:સવાર પડતા જ ગામના લોકો પાદરે ભેગા થયા. કોઈના ખેતરમાં પાળ તૂટી ગઈ હતી, તો કોઈનું બિયારણ ધોવાઈ ગયું હતું. દેવાભાઈ પણ ચિંતાતુર મોઢે ઓટલે બેઠા હતા. કાનજી ત્યાં આવીને ખૂણામાં ઉભો રહ્યો. તેની આંખો લાલ હતી, કદાચ આખી રાત છત ટપકતી હતી એટલે ઊંઘી શક્યો નહોતો. મુખીએ પૂછ્યું, "કેમ કાનજી, તારા ખેતરમાં (જે તે ભાગે રાખ્યું ...વધુ વાંચો
પાદર - ભાગ 3
પાદરભાગ 3લેખિકાMansi DesaiDesai MansiShastriસાંજની આરતી અને મસ્જિદની મગરીબની નમાજ પતી ગઈ હતી. ગામડાના જીવનમાં રાતનો પ્રથમ પ્રહર એટલે ‘ચોરાની પાદરના એ જૂના પીપળા નીચે, જેની વડવાઈઓ અને ડાળીઓ આખા ગામના રહસ્યો સાચવીને બેઠી હતી, ત્યાં વડીલોનો જમાવડો થયો.હુક્કાનો ગગડાટ અને જમાવટ:ચોરા પર લાલજીબાપાએ હુક્કો ગગડાવવાનું શરૂ કર્યું. ધુમાડાના ગોટા સાથે વાતોની ડમરીઓ ઉડી. દેવાભાઈ પણ ત્યાં આવીને બેઠા. થોડીવારમાં મુખી, અબ્દુલ ચાચા અને કાનજી પણ એક ખૂણે આવીને બેઠા. અહીં કોઈ ભેદભાવ નહોતો—માત્ર ગામના પ્રશ્નો અને અનુભવોનો સંગમ હતો.રાજકારણ અને દેશની વાતો:વાત શરૂ થઈ દિલ્હીના રાજકારણથી. "અલ્યા મુખી, પેલા ટીવીમાં કહેતા’તા કે અનાજના ભાવ વધવાના છે, એનું શું થયું?" ...વધુ વાંચો
પાદર - ભાગ 4
પાદરભાગ 4લેખિકાMansi DesaiDesai MansiShastriગામડાની દિવાળી એટલે માત્ર ફટાકડાનો શોર નહીં, પણ ઘરના ઉંબરાથી લઈને મન સુધીની સફાઈ. વાઘબારસથી જ રોનક બદલાવા લાગી હતી.લીંપણ અને રંગોળી:રાધાએ ઘરના આંગણાને ગાયના છાણ-માટીથી લીંપ્યું. કાચા ગારના ઘર પર જ્યારે ચૂનાના ધોળ થયા, ત્યારે ઘર જાણે નવું નક્કોર થઈ ગયું. કાનજીની પત્નીએ પણ ભલે રંગો નહોતા, પણ ચોખાના લોટથી આંગણે સાથિયા પૂર્યા. ગામડામાં ગરીબી હોય પણ ગંદકી નહીં, દરેક ઘરનો ઉંબરો આજે લાલ કંકુથી શોભતો હતો.ધનતેરસ અને શ્રદ્ધા:ધનતેરસના દિવસે ખેડૂતોએ સોના-ચાંદીને બદલે પોતાના હળ, પાવડા અને બળદોની પૂજા કરી. દેવાભાઈએ બળદોના શિંગડા પર લાલ રંગ લગાવ્યો અને એમને ગોળ-લાપસી ખવડાવી. "આ જ તો અમારું ...વધુ વાંચો